II CSK 48/13

Sygn. akt II CSK 48/13

POSTANOWIENIE

Dnia 30 października 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
‎SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)
‎SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z urzędu
‎przy uczestnictwie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. w likwidacji oraz "A. […]" - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.
‎o zmianę danych w Krajowym Rejestrze Sądowym,
‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 30 października 2013 r.,
‎skargi kasacyjnej uczestnika postępowania –

"A. […]" - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N.

od postanowienia Sądu Okręgowego w P.
‎z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt X Ga […],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Z. wykreślił z Krajowego Rejestru Sądowego Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w K.. W uzasadnieniu wskazano, że uchwałą Rady Powiatu z dnia 25 lipca 2007 r. podmiot ten został postawiony w stan likwidacji przy czym termin zakończenia czynności likwidacyjnych określono na dzień 31 grudnia 2012 r. W dniu 29 lutego 2008 r. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w K. został wykreślony z rejestru administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę […]. Wraz z wykreśleniem z tego rejestru Sąd powinien był wykreślić SP ZOZ z Krajowego Rejestru Sądowego, co nie nastąpiło. Z dniem 1 lipca 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej i w związku z tym utraciła moc ustawa poprzednia, o zakładach opieki zdrowotnej. Z art. 204 ust. 5 ustawy nowej wynikało, że w zakresie nieuregulowanym w ust. 4, do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowej stosuje się przepisy dotychczasowe. Ten przeto przepis miał zastosowanie w sprawie. Postępowanie likwidacyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowej i pozostało niezakończone. Procedurę wykreślenia publicznego zakładu opieki zdrowotnej z Krajowego Rejestru Sądowego regulował uprzednio art. 35b ust. 8 i 9 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, z którego wynikało, że konsekwencją wykreślenia zoz-u z rejestru administracyjnego jest jego wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego. Z chwilą wykreślenia zoz-u z rejestru administracyjnego wpis w KRS przestał odpowiadać rzeczywistemu stanowi prawnemu. Wykreślenie z KRS nie zamyka procesu likwidacji, który zgodnie z uchwałą Rady Powiatu G. będzie toczył się nadal, termin bowiem zakończenia tych czynności został przedłużony kolejną uchwałą Rady Powiatu, do 31 grudnia 2017 r.

W wyniku skargi na to orzeczenie referendarza, Sąd Rejonowy w Z. postanowieniem z dnia 14 maja 2012 r. uchylił w całości postanowienie z dnia 16 lutego 2012 r., uchylił wpis wykreślający Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w K. z Rejestru Przedsiębiorców i dokonał ujawnienia w Krajowym Rejestrze Sądowym wszystkich dotychczas wpisanych aktualnych danych tego podmiotu oraz umorzył postępowanie w sprawie. Sąd Rejonowy nie podzielił oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dokonując wykładni art. 204 ust. 4 i 5 ustawy o działalności leczniczej zawierającego normy intertemporalne wskazał, że z przepisów tych wynika, iż tylko toczące się postępowania w sprawie wpisów w KRS są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych. Takie uregulowanie oznacza, że te postępowania, które nie zostały wszczęte, podlegają działaniu ustawy nowej. Nowa ustawa - o działalności leczniczej, stanowi natomiast, że wykreślenie z KRS może nastąpić dopiero po zakończeniu likwidacji. Art. 204 ust. 5 tej ustawy dotyczący postępowań w toku nie może być rozumiany jako obejmujący postępowania o wykreślenie podmiotu z KRS. Postępowanie przed sądem rejestrowym jest postępowaniem samodzielnym, odrębnym od postępowania likwidacyjnego i nie mieści się w regulacji ujętej w tym przepisie. Do postępowania rejestrowego wszczętego zatem po dniu wejścia w życie nowej ustawy będą miały zastosowanie przepisy ustawy nowej, to jest art. 60 ust. 3 pkt 2, z którego wynika dopuszczalność wykreślenia zoz-u z KRS z dniem zakończenia likwidacji. Umorzenie postępowania nastąpiło wobec faktu, iż postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a stwierdzono brak podstaw do takiego działania.

Apelację uczestnika postępowania A. […] sp. z o.o. z siedzibą w N. od tego postanowienia Sąd Okręgowy w P. oddalił postanowieniem z dnia 26 września 2012 r. podzielając ocenę prawną Sądu pierwszej instancji.

W skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego uczestnik postępowania A. […] sp. z o.o. z siedzibą w N. zarzucił naruszenie prawa materialnego to jest błędną wykładnię art. 204 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 w związku z art. 60 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 217) polegającą na przyjęciu, że wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego samodzielnego zakładu opieki zdrowotnej, którego likwidacja została rozpoczęta w czasie obowiązywania uchylonej ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej i który w toku tej likwidacji, również pod rządem ustawy poprzedniej, został wykreślony z rejestru administracyjnego, a którego likwidacja trwa nadal, następuje z dniem zakończenia likwidacji, podczas gdy wykreślenie z KRS winno nastąpić niezależnie od terminu zakończenia postępowania likwidacyjnego, na podstawie art. 35b ust. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej.

We wnioskach kasacyjnych skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Należy zgodzić się ze skarżącym co do wadliwości stanowiska Sądu, że wykreślenie spzoz z KRS nie jest elementem procedury likwidacyjnej tego zakładu. Odrębność i samodzielność postępowania przed sądem rejestrowym nie sprzeciwia się przyjęciu takiej koncepcji, przeciwnie, przemawiają za nią uregulowania zarówno ustawy poprzedniej, o zakładach opieki zdrowotnej jak i uregulowania ustawy nowej, o działalności leczniczej. Art. 60 ust. 3-6 ustawy nowej, a także art. 43 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 ze zm.) stanowiące podstawę uchwały Rady Powiatu G. w sprawie postawienia w stan likwidacji Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K., przewidywały likwidację spzoz; procedura likwidacyjna, zgodnie z powołanymi przepisami, była wszczynana przez wydanie rozporządzenia lub podjęcie uchwały o likwidacji. Rozporządzenie lub uchwała, w  okolicznościach wskazanych w art. 43 ust. 1 i 4 poprzedniej ustawy, stanowiły podstawę do skreślenia zakładu z rejestru zakładów opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 12 ustawy. Z kolei art. 35b ust. 9 ustawy stanowił, że w przypadku wykreślenia z rejestru, o którym mowa w art. 12 ustawy, sąd rejestrowy wykreśla samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej z Krajowego Rejestru Sądowego. Wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego, które skutkowało utratą bytu prawnego przez spzoz nie wpływało na tok likwidacji, która toczyła się dalej, aż do jej ukończenia, w sensie przedmiotowym, z dniem wskazanym w uchwale o likwidacji (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2005 r. III CZP 34/05, OSNC 2006 r. nr 6, poz. 97, wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2007 r. II OSK 890/07).

Również z art. 60 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 217) wynika, że likwidację spzoz zapoczątkowuje rozporządzenie albo uchwała właściwego organu podmiotu tworzącego, a kończy tę likwidację wpis w Krajowym Rejestrze Sadowym wykreślający spzoz z rejestru. W obu zatem ustawach wpis w KRS w postaci wykreślenia podmiotu z rejestru sądowego, jest elementem procedury likwidacyjnej, z tym że każda z tych ustaw wykreślenie z KRS przewiduje na innym etapie likwidacji.

Nie negując samodzielności i odrębności postępowania przed sądem rejestrowym zauważyć należy, że te cechy tego postępowania rozumieć należy jako obowiązek stosowania właściwej temu sądowi procedury. Tymczasem zagadnieniem, które w sprawie powstało, jest zagadnienie jakie prawo materialne należy w okolicznościach sprawy zastosować, a więc jakie prawo materialne powinien zastosować sąd rejestrowy, który ma rozpoznać wniosek o wykreślenie z KRS spzoz-u, w stosunku do którego przed dniem 1 lipca 2011 r. wszczęto procedurę likwidacyjną. Zagadnienie to rozstrzyga art. 204 ust. 5 ustawy z o działalności leczniczej. Powołany przepis stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ust. 4 do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Likwidacja Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. została wszczęta przed dniem wejścia w życie ustawy o działalności leczniczej i nie została przed tym dniem zakończona. Zgodnie przeto z treścią powołanego przepisu, do tego postępowania likwidacyjnego zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy poprzedniej. Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 35b ust. 9 tej ustawy, skreślenie spzoz z rejestru administracyjnego powoduje wykreślenie z KRS, podobnie zresztą jak i podstawę dla tego wykreślenia stanowi rozporządzenie lub uchwała o likwidacji; nie istnieje, w świetle mającego zastosowanie prawa, możliwość oczekiwania z wykreśleniem z KRS na zakończenie likwidacji. Sąd rejestrowy winien przeto rozstrzygając zagadnienie wykreślenia SPZOZ w K. z Krajowego Rejestru Sądowego kierować się przepisami ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, przepisy bowiem tej ustawy, w zakresie podstawy wykreślenia, stanowią dla tego sądu obowiązujące go w tej mierze prawo materialne.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 ¹⁵ § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

jw