II CNPP 41/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
17 lipca 2025 r.
SSN Marcin Krajewski (przewodniczący)
SSN Dariusz Pawłyszcze
SSN Krzysztof Wesołowski (sprawozdawca)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 17 lipca 2025 r. w Warszawie
skargi M.B. o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy
z 4 lutego 2021 r., II Ca 695/20
wydanego w sprawie z powództwa M.B.
przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń spółce akcyjnej w S.
o zapłatę,
1. oddala skargę,
2. nie obciąża powoda kosztami postępowania wywołanego
wniesieniem skargi.
Dariusz Pawłyszcze
(R.N.)
Marcin Krajewski
Krzysztof Wesołowski
UZASADNIENIE
II CNPP 41/22
2
Wyrokiem z 15 września 2020 r. Sąd Rejonowy w Złotoryi zasądził od
Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej w S. na rzecz M. B. 8260,00 zł wraz z
bliżej określonymi odsetkami (pkt I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt
II) i orzekł o kosztach procesu (pkt III).
W apelacji od powyższego wyroku pozwany zarzucił naruszenie prawa
materialnego, tj. art. 445 § 1 w zw. z art. 361 § 1 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie
i zasądzenie zadośćuczynienia przekraczającego sumę odpowiednią tytułem
zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, wbrew treści łączącej strony
umowy dobrowolnego ubezpieczenia; art. 444 § 1 w zw. z art. 361 § 1 k.c. przez
niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie odszkodowania związanego z kosztami
leczenia i rehabilitacji wbrew treści łączącej strony umowy dobrowolnego
ubezpieczenia oraz w sytuacji, gdy powód mógł z tych świadczeń skorzystać
bezpłatnie w ramach świadczeń NFZ; art. 6 w zw. z art. 445 § 1 k.c. przez przyjęcie,
że powód udowodnił, iż okoliczności faktyczne uzasadniają zasądzenie
zadośćuczynienia w kwocie 7500 zł bez uwzględnienia treści umowy dobrowolnego
ubezpieczenia łączącej strony oraz art. 805 § 1-4 k.c. przez błędną wykładnię
i uznanie, że dla ustalenia wysokości należnego stronie powodowej
zadośćuczynienia należy wziąć pod uwagę ustalenie 3% uszczerbku na zdrowiu
przez Towarzystwo Ubezpieczeń1 S.A., podczas gdy takie ustalenie wysokości
szkody jest niezgodne z treścią łączącej strony umowy dobrowolnego ubezpieczenia.
Ponadto pozwany zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c.
przez wyprowadzenie z zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków z
niego niewynikających, a nadto pozostających w sprzeczności z zasadami
logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, polegających na uznaniu, że
powodowi należne jest zadośćuczynienie i zwrot kosztów leczenia w zasądzonej
kwocie bez ustalenia treści umowy dobrowolnego ubezpieczenia zawartej pomiędzy
stronami.
Wyrokiem z 4 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy w Legnicy zmienił wyrok Sądu
Rejonowego w pkt I w ten sposób, że oddalił powództwo, oraz w pkt III co do kosztów
postępowania oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
II CNPP 41/22
3
Sąd drugiej instancji jako słuszny ocenił zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.
i art. 6 k.c., bowiem Sąd Rejonowy, przyjmując, że strony łączyła umowa
ubezpieczenia, nie ustalił rodzaju i treści tej umowy. Tymczasem odpowiedzialność
pozwanego jako ubezpieczyciela wyznacza treść tej umowy, musi się ona bowiem
mieścić w granicach ochrony ubezpieczeniowej udzielonej powodowi. Nadto zakres
ochrony wyznacza przewidziana w umowie suma gwarancyjna, stanowiąca górną
granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela, oraz przewidziane w umowie warunki
i sposoby ustalania wysokości należnego świadczenia. Dokonanie oceny zasadności
dochodzonego przez powoda roszczenia wymagało dokonania analizy treści
stosunku prawnego łączącego strony, w tym analizy dokumentu umowy i ogólnych
warunków ubezpieczenia. Obowiązek jego przedstawienia obciążał powoda, który
z tego faktu wywodził dla siebie skutki prawne.
Sąd Okręgowy zauważył, że jeśli powód takim dokumentem nie dysponował,
to mógł złożyć wniosek, aby Sąd zobowiązał do jego przedstawienia pozwanego.
Powód był reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, stąd
brak było podstaw do działania przez sąd z urzędu. Skoro zaś Sąd Rejonowy taką
umową nie dysponował, powinien był powództwo oddalić jako nieudowodnione.
Zasądzając świadczenie, naruszył, w ocenie Sądu Okręgowego, art. 445 § 1, art. 444
§1 i art. 805 k.c.
Sąd drugiej instancji wskazał także, że podstawy do ustalenia wysokości
zadośćuczynienia nie mogła stanowić decyzja innego towarzystwa ubezpieczeń (1.),
z którym powód miał również zawartą umowę ubezpieczenia, albowiem w żadnym
wypadku nie pozostawała ona w związku z treścią umowy łączącej strony i był to
dowód niemający znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,
tj. wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z 4 lutego 2021 r., powód zarzucił naruszenie
przepisów postępowania i prawa materialnego, a to:
- art. 232 w zw. z art. 227 k.p.c., polegające na błędnym przyjęciu, że powód był
obowiązany przedstawić dowód z dokumentu w postaci umowy ubezpieczenia
łączącej strony, podczas gdy pozwany uznał roszczenie co do zasady;
- art. 386 § 1 k.p.c. przez uwzględnienie apelacji i zmianę zaskarżonego wyroku Sądu
II CNPP 41/22
4
pierwszej instancji;
- art. 444 § 1 oraz 445 § 1 k.c. przez uznanie przez Sąd drugiej instancji, że zarzut
apelującego naruszenia w/w przepisów jest zasadny.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie
jest zasadna.
Zgodnie z jednolitym orzecznictwem Sądu Najwyższego niezgodność
z prawem w rozumieniu art. 424¹ k.p.c. nie może być utożsamiana z każdą
obiektywną bezprawnością, lecz obejmuje wyłącznie sytuacje, gdy orzeczenie jest
niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni
przepisami prawa, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało
wydane w wyniku rażąco błędnej wykładni lub oczywiście niewłaściwego
zastosowania prawa. Jeżeli sąd nie wykracza rażąco poza granice przyznanej mu
swobody orzeczniczej, to działa w ramach porządku prawnego, nawet jeżeli dokonuje
wykładni prawa w sposób odmienny od wykładni przyjmowanej w większości
przypadków. Stanowisko sądu przychylające się do jednej z rozbieżnych koncepcji
prezentowanych w orzecznictwie lub literaturze, jak również wybór jednej
z możliwych interpretacji przepisów prawa, choćby okazała się ona nieprawidłowa,
nie może być uznane za kwalifikowany błąd, a tym samym nie oznacza niezgodności
z prawem w rozumieniu art. 424¹ k.p.c. (zob. np. wyroki SN: z 31 marca 2006 r.,
IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17; z 17 maja 2006 r., I CNP 14/06; z 7 lipca
2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35; z 24 lipca 2006 r., I BP 1/06, OSNP
2007, nr 15-16, poz. 216; z 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06, OSNC 2007, nr 11,
poz. 174; z 6 marca 2008 r., I CNP 116/07; z 14 listopada 2014 r., I CNP 10/14; z 12
października 2018 r., V CNP 30/17; post. SN z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08;
z 28 kwietnia 2022 r., II CNPP 1/22). W niniejszej sprawie nie można uznać, aby Sąd
Okręgowy dopuścił się naruszenia prawa w powyższym kwalifikowanym rozumieniu.
Słusznie Sąd Okręgowy zauważył, że rozmiar obowiązku ubezpieczyciela
wynikającego z ubezpieczenia dobrowolnego jest uzależniony od treści łączącej
strony umowy ubezpieczenia. W przypadku ubezpieczeń dobrowolnych,
w przeciwieństwie do odpowiedzialności ex delicto czy odpowiedzialności
II CNPP 41/22
5
ubezpieczyciela na podstawie przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych
o ustawowo unormowanym zakresie odpowiedzialności, zakres odpowiedzialności
uregulowany jest w umowie i ogólnych warunkach ubezpieczeń, do których umowa
odsyła.
Powód, dochodząc roszczeń z umowy ubezpieczenia dobrowolnego,
powinien był udowodnić, że dochodzona kwota odpowiada rozmiarowi szkody
(krzywdy), będącej normalnym następstwem wypadku ubezpieczeniowego, ale także
okoliczność, że dochodzona kwota świadczenia mieści się w zakresie
odpowiedzialności ubezpieczyciela, określonej w umowie ubezpieczenia i ogólnych
warunkach ubezpieczenia.
Pozwany kwestionował całą dochodzoną kwotę, przekraczającą wysokość
świadczenia wypłaconego dobrowolnie w ramach postępowania likwidacyjnego,
wskazując, że nie odpowiada ona treści umowy ubezpieczenia. W tej sytuacji, wbrew
stanowisku skarżącego, nie można uznać, że doszło do uznania długu mającego
wpływ na rozkład ciężaru dowodu. Sąd odwoławczy miał prawo przyjąć, że
okoliczność, iż pozwany przyjął na siebie odpowiedzialność za wypadek
ubezpieczeniowy przez wypłacenie powodowi świadczenia odszkodowawczego
w ustalonej wysokości, nie powoduje przerzucenia ciężaru dowodu co do rozmiaru
obowiązku odszkodowawczego pozwanego.
Zakres odpowiedzialności różnych ubezpieczycieli z tytułu ubezpieczeń
dobrowolnych różni się od siebie, nawet w przypadku ubezpieczeń o tej samej
nazwie. Zgodzić się zatem należy z Sądem drugiej instancji, że podstawy do
ustalenia wysokości zadośćuczynienia nie mogła stanowić decyzja innego
towarzystwa ubezpieczeń z którym powód miał zawartą również umowę
ubezpieczenia.
Z powyższych względów należało uznać, że zaskarżone orzeczenie opierało
się na stanowisku, którego nie sposób uznać za oczywiście bezzasadne, a zatem
brak było podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem
w rozumieniu art. 424¹ § 1 k.p.c.
W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 424¹¹ § 1 k.p.c.
O kosztach postępowania wywołanego skargą orzeczono na podstawie art. 102 k.c.
II CNPP 41/22
M.L.
[r.g.]
Dariusz Pawłyszcze
6
Marcin Krajewski
Krzysztof Wesołowski
