Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 21 lipca 2026
Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa. Może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu; wygaśnięcie umocowania powinno być na odpisie zaznaczone.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 z późn. zm.). Na mocy art. 102 KC Sąd nie obciążył pozwanego zwrotem kosztów podatku VAT od wynagrodzenia kuratora ustanowionego w sprawie z uwagi na zasadę słuszności wynikającą powołanego przepisu. Z tych względów Sąd orzekł jak w wyroku. ZARZĄDZENIE (...) .
Fragment uzasadnienia
… w W. złożył sprzeciw od ww. nakazu zapłaty i zaskarżając go w całości, wniósł o oddalenie powództwa oraz o odstąpienie od obciążania go kosztami procesu, na podstawie art. 102 k.p.c. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany podniósł zarzut braku legitymacji procesowej powódki z uwagi na nieważność umowy zawartej przez powódkę z (...) S.A. jako mającej na celu obejście zakazu cesji wierzytelności i niezgodnej z zasadami…
Fragment uzasadnienia
… umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta. Przepis art. 102 § 2 kc stanowi, że druga strona może wyznaczyć osobie, w której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy…
Fragment uzasadnienia
… wygrał sprawę w znacznej mierze, ale zasadę jednak przegrał. W końcu Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do odstąpienia od obciążania powoda kosztami sądowymi na zasadzie art. 102 k.p.c. oraz na zasadzie art. 113 ust. 4 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. nr 167, poz. 1398 ze zm., dalej u.k.s.c.) albowiem nie zaszły żadne szczególne okoliczności dające ku temu podstawę. Powód wygrał…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 102: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 102 Kodeksu cywilnego określa obowiązki pełnomocnika wobec mocodawcy w momencie wygaśnięcia umocowania. Przepis wskazuje, że pełnomocnik, którego pełnomocnictwo wygasło, ma obowiązek zwrócić mocodawcy oryginał dokumentu pełnomocnictwa. Jednocześnie pełnomocnik ma prawo żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu, co zapewnia mu potwierdzenie posiadania tych samych uprawnień lub ich zakończenia. Ważnym elementem jest także nakaz, aby na odpisie dokumentu zaznaczyć fakt wygaśnięcia umocowania. W ten sposób dokument poświadcza, że pełnomocnik już nie reprezentuje mocodawcy. Przepis wyraźnie reguluje kwestie formalne związane z zakończeniem pełnomocnictwa, co ma znaczenie zarówno dla pełnomocnika, jak i dla mocodawcy, pozwalając uniknąć nieporozumień i nadużyć.
Przepis znajduje zastosowanie w każdej sytuacji, gdy umocowanie pełnomocnika przestaje istnieć, niezależnie od przyczyny wygaśnięcia (np. upływ terminu, odwołanie pełnomocnictwa, śmierć mocodawcy lub pełnomocnika). Wówczas pełnomocnik musi zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa, aby ten mógł dysponować nim dalej lub mieć pewność, że pełnomocnik nie będzie już działał w jego imieniu. Przepis ma na celu również ochronę interesów obu stron, zapobiegając dalszemu używaniu pełnomocnictwa po jego wygaśnięciu. Istotne jest, że możliwość żądania poświadczonego odpisu daje pełnomocnikowi zabezpieczenie, które może być mu potrzebne na wypadek sporów dotyczących czynności dokonanych przed wygaśnięciem.
Na co dzień przepis ten ma zastosowanie na przykład, gdy osoba działająca jako pełnomocnik podczas sprzedaży nieruchomości traci umocowanie, np. gdy mocodawca odwołuje pełnomocnictwo przed podpisaniem umowy sprzedaży. W takiej sytuacji pełnomocnik powinien zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa, co uniemożliwi dalsze działanie na podstawie tego pełnomocnictwa. Pełnomocnik może jednocześnie poprosić o poświadczony odpis dokumentu z adnotacją o wygaśnięciu, co pozwoli mu w przyszłości udowodnić, że działał do czasu istnienia umocowania. Taka procedura chroni interesy obu stron - mocodawcy przed nieuprawnionym działaniem pełnomocnika po wygaśnięciu umocowania oraz pełnomocnika, który posiada pisemne potwierdzenie statusu pełnomocnictwa.
Często w praktyce pojawiają się nieporozumienia dotyczące obowiązku zwrotu dokumentu. Pełnomocnicy czasem zatrzymują dokument pełnomocnictwa, nawet jeśli ich umocowanie już wygasło, co może prowadzić do sporów prawnych. Niektórzy błędnie uważają, że mogą go zachować jako dowód uprawnień, nie rozumiejąc konieczności zwrotu oryginału. Również kwestia poświadczonego odpisu jest niekiedy mylnie interpretowana – pełnomocnik ma prawo żądać takiego odpisu, ale nie jest to obowiązek mocodawcy. Ponadto adnotacja o wygaśnięciu umocowania na odpisie dokumentu stanowi istotny wymóg formalny, którego brak może budzić wątpliwości co do ważności pełnomocnictwa. Przestrzeganie Art. 102 KC zapobiega tego typu problemom i usprawnia wzajemne relacje stron. W konkretnych przypadkach warto jednak skonsultować się z prawnikiem, aby poprawnie wykonać obowiązki przewidziane w przepisie.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Pełnomocnik ma obowiązek zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa i może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu.
Pełnomocnik może żądać poświadczonego odpisu, ale mocodawca nie ma obowiązku go wystawić.
Adnotacja wskazuje, że umocowanie pełnomocnika wygasło i dokument nie uprawnia już do działania w imieniu mocodawcy.
Nie, po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik nie ma prawa działać w imieniu mocodawcy.
W takiej sytuacji mocodawca może skonsultować się z prawnikiem, by wyegzekwować zwrot dokumentu lub podjąć dalsze kroki prawne.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 102