I ZW 5/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 kwietnia 2025 r.
SSN Marek Motuk
w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w G. X.Y.
obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 ustawy z
dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz.
334 i 1907, zwanej dalej „u.s.p.”)
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 2 kwietnia 2025 r.
wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie
Apelacyjnym w K. z dnia 11 marca 2025 r. sygn. akt [...]
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi
dyscyplinarnemu
na podstawie art. 36 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.
postanowił:
sprawę dyscyplinarną obwinionego sędziego Sądu Rejonowego w
G. X.Y., oznaczoną sygn. akt [...], przekazać do rozpoznania Sądowi
Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w G.
UZASADNIENIE
Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w K. postanowieniem z dnia 11
marca 2025 r. sygn. akt [...] wystąpił, na podstawie art. 36 k.p.k., o przekazanie
sprawy dyscyplinarnej obwinionego sędziego Sądu Rejonowego w G. X.Y. do
I ZW 5/25
2
rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względów praktycznych
związanych z ekonomią procesową.
Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w K. wskazał, że spośród
ośmiu zawnioskowanych świadków, których należy przesłuchać na rozprawie,
pięciu świadków zamieszkuje na terenie apelacji […], jeden świadek mieszka w P.,
zaś dwóch zamieszkuje w pobliżu Sądu Apelacyjnego w K.. Przyjazd sędziów z G.
do K., biorąc pod uwagę odległość i połączenia komunikacyjne, oznacza aż
dwudniową nieobecność w pracy, natomiast sędzia zamieszkujący w P. w ciągu
jednego dnia będzie miał możliwość dojechać i złożyć zeznania, czy to przed
sądem w K., czy to przed sądem w G. Z kolei jeden z dwóch świadków – sędziów
zamieszkujących na terenie apelacji katowickiej, obecnie jest sędzią w stanie
spoczynku, a zatem jego dojazd do sądu w G. nie będzie łączył się z nieobecnością
w pracy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w K. zasługuje na
uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 36 k.p.k. „Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym
może przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli większość osób,
które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu
właściwego”. Przepis ten na mocy odesłania zawartego w art. 128 u.s.p. ma
odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym
przeciwko sędziemu sądu powszechnego, co powoduje, że Sądem właściwym do
rozpoznania wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu jest Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że właściwość
delegacyjna przewidziana w art. 36 k.p.k., jako odstępstwo od ogólnych zasad
właściwości miejscowej, powinna być stosowana wtedy, gdy przemawiają za tym
względy ekonomii procesowej i potrzeba efektywnego zmniejszenia społecznych
kosztów wymiaru sprawiedliwości (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
20 września 1975 r. sygn. akt III KO 23/75). Przy ocenie kwestii związanych
I ZW 5/25
3
z ekonomią procesową brane są pod uwagę zachodzące w rzeczywistości różnice
w stopniu trudności dotarcia do tych sądów, także ze względu na istniejące
połączenia komunikacyjne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja
1981 r. sygn. akt IV KO 43/81).
Jak wynika z treści wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy
Sądzie Okręgowym w G. z dnia 9 października 2024 r., w sprawie dyscyplinarnej
sędziego Sądu Rejonowego w G. X.Y. ma zostać przesłuchanych ośmioro
świadków, z których pięciu zamieszkuje na obszarze właściwości Sądu
Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w G.. Zatem przesłanka przekazania
sprawy do rozpoznania temu Sądowi, wymieniona w treści art. 36 k.p.k., została
zrealizowana.
Dodatkowo należy wskazać, że odpowiednie stosowanie art. 36 k.p.k.
w sędziowskim postępowaniu dyscyplinarnym na podstawie odesłania zawartego
w art. 128 u.s.p. powinno uwzględniać również specyfikę tego postępowania,
związaną z zaistniałym danej sprawie układem procesowym. Nierzadko bowiem
zdarza się, że charakter przewinienia dyscyplinarnego zarzucanemu obwinionemu
oraz związek tego przewinienia z wykonywaniem obowiązków służbowych
sędziego, powoduje, że w określonym układzie procesowym większość świadków
podlegających wezwaniu na rozprawę może wykonywać obowiązki sędziowskie,
zwłaszcza te o charakterze orzeczniczym. W takich sytuacjach rozważanie
zaistnienia przesłanki z art. 36 k.p.k. powinno uwzględniać również potrzebę
efektywnego zmniejszenia kosztów ponoszonych przez wymiar sprawiedliwości, a
do takich kosztów należą niewątpliwie ujemne następstwa nieobecności sędziego w
pracy w sytuacji, w której tego typu absencja będzie wpływała na tok postępowania
w sprawach przekazanych do jego referatu. Również i tego rodzaju koszty należy
minimalizować, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie
Apelacyjnym w K., wskazując, że przytłaczająca większość sędziów występujących
w niniejszej sprawie w charakterze świadków wykonuje czynności orzecznicze
w sądach położonych na obszarze apelacji gdańskiej. Wszak użyte w treści art. 36
k.p.k. określenie „jeżeli większość osób, które należy wezwać na rozprawę,
zamieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu właściwego” ma nie tylko swój
I ZW 5/25
4
wymiar określony literalną wykładnią tego przepisu, ale także i wymiar
celowościowy, wynikający z sensu całej tej regulacji. Jakkolwiek przy ocenie
przesłanek zawartych w powołanym unormowaniu należy przede wszystkim mieć
wzgląd na kwestie logistyczne związane z organizacją przyszłej rozprawy i
zminimalizowanie dolegliwości związanych z udziałem w niej osób wezwanych w
charakterze świadka, to nie można również tracić z pola widzenia szerszego celu,
jaki ma powołana regulacja, a jaką jest sprawność i efektywność działania
sądownictwa jako organizacji zapewniającej realizację prawa do rozpoznania
sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Trudno bowiem uznać za racjonalne, aby
wartość, jaką jest sprawność postępowania w określonej sprawie, powodowała
skutek w postaci opóźnień w rozpoznawaniu innych spraw – a taka sytuacja może
zaistnieć w przypadku zeznawania w charakterze świadków sędziów pełniących
czynną służbę. Również i wzgląd na powyższą okoliczność, w realiach niniejszej
sprawy (w której wszyscy świadkowie są sędziami), uzasadnia jej przekazanie do
rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w G..
Z przedstawionych wyżej powodów Sąd Najwyższy postanowił jak
w sentencji.
[M. T.]
[a.ł]
