I ZW 11/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Wojciechowski
Dnia 28 maja 2025 r.
w sprawie X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w G. w stanie spoczynku
obwinionej o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 i art. 104 § 1 i
2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z
2024 r. poz. 334 i 1907, zwanej dalej „u.s.p.”)
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 28 maja 2025 r., w Izbie Odpowiedzialności
Zawodowej,
wniosku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] zawartym w
postanowieniu z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt [...] o przekazanie w trybie art. 36
k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., sprawy X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w G. w
stanie spoczynku innemu sądowi równorzędnemu do rozpoznania
postanowił:
na podstawie art. 36 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. sprawę
dyscyplinarną X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w G. w stanie
spoczynku przekazać do rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy
Sądzie Apelacyjnym w [...]1.
UZASADNIENIE
Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] postanowieniem z dnia
14 maja 2025 r. sygn. akt [...] wystąpił, na podstawie art. 36 k.p.k. w zw. z art. 128
u.s.p., o przekazanie sprawy dyscyplinarnej X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w
G. w stanie spoczynku do rozpoznania sądowi równorzędnemu – Sądowi
Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1.
I ZW 11/25
2
Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] wskazał, że pismem z
dnia 4 kwietnia 2025 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie
Okręgowym w G. wniosła o zwrócenie się do Sądu Najwyższego w trybie art. 36
k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu
– Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sadzie Apelacyjnym w [...]1. W uzasadnieniu
podano, że we wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej zawnioskowano o
przesłuchanie 9 świadków, z czego wszyscy przebywają na terenie apelacji s.
Względy ekonomiki procesowej i szybkości postępowania uzasadniają wniosek o
rozważenie przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, tym bardziej, że
tylko 3 osoby (w tym obwiniona) przebywają na terenie apelacji k. Świadkowie
zawnioskowani do bezpośredniego przesłuchania przed Sądem to czynni
zawodowo policjanci oraz pracownicy hotelu mieszkający na terenie apelacji s., a
przyjazd do K. oznacza 2-dwudniową nieobecność w pracy, zaś obwiniona jest
sędzią w stanie spoczynku, zatem jej dojazd do Sądu w S. nie będzie wiązał się z
nieobecnością w pracy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] zasługuje na
uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 36 k.p.k. „Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym
może przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli większość osób,
które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu
właściwego”. Przepis ten na mocy odesłania zawartego w art. 128 u.s.p. ma
odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym
przeciwko sędziemu sądu powszechnego, co powoduje, że Sądem właściwym do
rozpoznania wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu jest Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że właściwość
delegacyjna przewidziana w art. 36 k.p.k., jako odstępstwo od ogólnych zasad
właściwości miejscowej, powinna być stosowana wtedy, gdy przemawiają za tym
względy ekonomii procesowej i potrzeba efektywnego zmniejszenia społecznych
kosztów wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
I ZW 11/25
3
20 września 1975 r., sygn. akt III KO 23/75, OSNKW 1975//12/165). Przy ocenie
kwestii związanych z ekonomią procesową brane są pod uwagę zachodzące w
rzeczywistości różnice w stopniu trudności dotarcia do tych sądów, także ze
względu na istniejące połączenia komunikacyjne (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 30 maja 1981 r., sygn. akt IV KO 43/81, OSNKW 1981/9/51).
Jak wynika z treści wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy
Sądzie Okręgowym w G. z dnia 4 kwietnia 2025 r., w sprawie dyscyplinarnej
sędziego Sądu Rejonowego w G. w stanie spoczynku – X. Y., ma zostać
przesłuchanych dziewięcioro świadków, którzy zamieszkują na obszarze
właściwości Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1. Zatem
przesłanka przekazania sprawy do rozpoznania temu Sądowi, wymieniona w treści
art. 36 k.p.k., została zrealizowana. Użyte bowiem w treści art. 36 k.p.k. określenie
„jeżeli większość osób, które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego
sądu, a z dala od sądu właściwego” ma nie tylko swój wymiar określony literalną
wykładnią tego przepisu, ale także i wymiar celowościowy, wynikający z sensu całej
tej regulacji. Jakkolwiek przy ocenie przesłanek zawartych w powołanym
unormowaniu należy przede wszystkim mieć wzgląd na kwestie logistyczne
związane z organizacją przyszłej rozprawy i zminimalizowanie dolegliwości
związanych z udziałem w niej osób wezwanych w charakterze świadka, to nie
można również tracić z pola widzenia szerszego celu, jaki ma powołana regulacja,
a jaką jest sprawność i efektywność działania sądownictwa jako organizacji
zapewniającej realizację prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Ubocznie należy odnieść się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu
postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w K,, a mianowicie
do przyjętego poglądu przez wymieniony Sąd, z powołaniem się na stanowisko
Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 22 października 2024 r. sygn.
akt I ZSK 20/22, zgodnie z którym skoro u.s.p. nie reguluje składu Sądu na
posiedzeniu, zastosowanie znajduje art. 30 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., a tym
samym obsada orzecznicza sądu na posiedzeniu winna być złożona z jednego
sędziego.
I ZW 11/25
4
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 110 § 1 pkt1) lit. a) u.s.p., w sprawach
dyscyplinarnych sędziów orzekają sądy dyscyplinarne przy sądach apelacyjnych w
składzie trzech sędziów. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie przychyla się do
poglądu wyrażonego w postanowieniu z 26 lutego 2025 r. II ZOW 22/24, w którym
Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż wobec brzmienia art. 110 § 1 pkt 1) lit. a) u.s.p.
rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, niezależnie od tego czy na rozprawie czy na
posiedzeniu, następuje w składzie trzech sędziów. W realiach niniejszej sprawy
należy natomiast zwrócić uwagę, iż nie jest rozpoznaniem sprawy dyscyplinarnej, w
rozumieniu art. 110 § 1 pkt 1) lit. a) u.s.p., rozpoznanie wniosku w przedmiocie
przekazanie sprawy dyscyplinarnej do innego sądu równorzędnego. Podejmując
rozstrzygnięcie w tej kwestii sąd dyscyplinarny nie rozstrzyga bowiem o
odpowiedzialności dyscyplinarnej obwinionego sędziego za zarzucany mu czyn.
Sprawa w omawianym przedmiocie ma charakter jedynie incydentalny. Należy
dostrzec, że ustawodawca w tego rodzaju sprawie, nie zawarł unormowania o
charakterze szczególnym, które determinowałoby skład sądu. Odnosi się to do
wszystkich kwestii incydentalnych rozpoznawanych z urzędu lub na wniosek w toku
postępowań dyscyplinarnych, przykładowo w przedmiocie sprostowania oczywistej
omyłki, przyznania wynagrodzenia biegłemu, zwrotu kosztów świadkowi, czy też
przyznania wynagrodzenia tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez
pełnomocnika. Ustawa w tych kwestiach nie reguluje składu Sądu, dlatego też
odniesienie powinny mieć standardy karnoprocesowe, czyli stosowane
odpowiednio (por. art. 128 u.s.p.) unormowanie z art. 30 § 1 k.p.k. (czyli skład
jednoosobowy lub wyjątkowo, gdy tak zarządzi prezes, skład kolegialny). Natomiast
jeśli wziąć pod uwagę przepis art. 110 § 1 pkt 1) lit. a) u.s.p., w którym właściwość
do rozpoznania spraw dyscyplinarnych przez ustawodawcę jest uregulowana
łącznie ze składem Sądu, chodzi o postępowanie dyscyplinarne sensu stricto, to w
takich postępowaniach orzekają składy wskazane w powołanym wyżej przepisie
u.s.p. zarówno na rozprawia jak i na posiedzeniu. Mając na uwadze powyższe, Sąd
Najwyższy nie podziela w niniejszym składzie, uwarunkowania, które przyjął Sąd
Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...], że o składzie sądu orzekającego w
kwestii rozpoznania wniosku w przedmiocie zwrócenia się do Sądu Najwyższego o
I ZW 11/25
5
przekazanie sprawy dyscyplinarnej do innego sądu równorzędnego, decyduje
wyłącznie okoliczność rozpoznanie go na posiedzeniu.
Z przedstawionych wyżej powodów, Sąd Najwyższy postanowił jak na
wstępie.
[M. T.]
[r.g.]
