I ZSK 3/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 5 sierpnia 2026 r.
Prezes SN Maria Szczepaniec
w sprawie prokuratora Prokuratury Okręgowej [...] – X. Y.
obwinionego o czyny z art. 137 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o
prokuraturze
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 5 sierpnia 2026 r.
kwestii przekazania sprawy dyscyplinarnej według właściwości rzeczowej
postanowił:
na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z
dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze stwierdzić swą
niewłaściwość rzeczową i sprawę przekazać w całości do
rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy Prokuratorze
Generalnym.
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 27 maja 2024 r. sygn. akt […], Zastępca Rzecznika
Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla […] okręgu regionalnego wniósł o
rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej X. Y. - prokuratora Prokuratury Okręgowej [...]
obwinionego o to, że:
I. w dniu 5 września 2022 r., po godzinie 7:00 w [...] na ul. […] kierował
samochodem osobowym marki […] o numerach rejestracyjnych […] znajdując się w
stanie nietrzeźwości prowadzącym do stężenia 0,28 mg/l alkoholu w wdychanym
powietrzu - I badanie przeprowadzone o godzinie 7:09, a następnie do stężenia
I ZSK 3/24
2
0,33 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu - II badanie przeprowadzone o
godzinie 7:24, a następnie do stężenia 0,27 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu
- III badanie przeprowadzone o godzinie 7:40, czym uchybił godności
sprawowanego urzędu, tj. o przewinienie dyscyplinarne z art. 137 § 1 pkt 5 ustawy
Prawo o prokuraturze;
II. w dniu 5 września 2022 r. w [...] na ul. […] chcąc, aby funkcjonariuszki
Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w [...] st. post. A. S. i sierż.
D. P. dokonały czynu zabronionego polegającego na niedopełnieniu swoich
obowiązków służbowych poprzez bezprawne odstąpienie od czynności zatrzymania
oraz dokumentowania kontroli drogowej, w trakcie której przeprowadzono badanie
trzeźwości i ustalono, że kierujący pojazdem mechanicznym marki […] o numerze
rejestracyjnym […] znajdował się w stanie nietrzeźwości, czym ww. funkcjonariuszki
działałyby na szkodę interesu publicznego, nakłaniał je do tego, przy czym działając
w zamiarze popełnienia czynu zabronionego, swoim zachowaniem bezpośrednio
zmierzał do popełnienia czynu zabronionego, jednakże celu swego nie osiągnął z
uwagi na stanowczą odmowę odstąpienia od wykonania czynności służbowych
przez ww. wymienionych funkcjonariuszy publicznych, czym uchybił godności
sprawowanego urzędu, tj. o przewinienie dyscyplinarne z art. 137 § 1 pkt 5 ustawy
Prawo o prokuraturze (k. 449-470).
Postanowieniem z dnia 25 września 2024 r., w sprawie o sygn. akt I ZSK
3/24, Sąd Najwyższy zawiesił postępowanie w sprawie I ZSK 3/24 do czasu
prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy karnej, toczącej się przed Sądem
Rejonowym w [...], pod sygn. akt […], albowiem wynik tego postępowania będzie
miał znaczenie w rozpoznawanej sprawie dyscyplinarnej obwinionego X. Y. (k. 515-
516).
W równolegle toczącym się postępowaniu karnym Sąd Rejonowy [...]
postanowieniem z dnia 25 listopada 2024 r. w sprawie o sygn. akt […], na
podstawie art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., wobec stwierdzenia braku zezwolenia na
ściganie pochodzącego od właściwego organu, umorzył postępowanie przeciwko X.
Y. oskarżonemu o to, że:
I ZSK 3/24
3
1) w dniu 5 września 2022 r., ok. godz. 7:07 w [...] na ul. […], znajdując
się w stanie nietrzeźwości wynoszącym: I badanie o godz. 7:09 – 0,28 mg/l, II
badanie o godz. 7:24 – 0,33 mg/l, III badanie o godz. 7:40 – 0,27 mg/l alkoholu w
wydychanym powietrzu, prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki […]
o numerze rejestracyjnym […], tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.;
2) w dniu 5 września 2022 r. w [...] na ul. […] chcąc, aby funkcjonariuszki
Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w [...] st. post. A. S. i sierż.
D. P. dokonały czynu zabronionego, polegającego na niedopełnieniu swoich
obowiązków służbowych poprzez bezprawne odstąpienie od czynności zatrzymania
oraz dokumentowania kontroli drogowej, w trakcie której przeprowadzono badanie
trzeźwości i ustalono, że kierujący pojazdem mechanicznym marki […] o numerze
rejestracyjnym […] znajdował się w stanie nietrzeźwości, czym w/w funkcjonariuszki
działałyby na szkodę interesu publicznego, nakłaniał je do tego, przy czym działając
w zamiarze popełnienia czynu zabronionego, swoim zachowaniem bezpośrednio
zmierzał do popełnienia czynu zabronionego, jednakże celu swego nie osiągnął z
uwagi na stanowczą odmowę odstąpienia od wykonywania czynności służbowych
przez w/w funkcjonariuszy publicznych, tj. o przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z
art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu
11 grudnia 2024 r. (k.623-630v).
Postanowieniem z dnia 20 maja 2026 r., w sprawie o sygn. akt I ZSK 3/24,
Sąd Najwyższy podjął postępowanie dyscyplinarne z uwagi na prawomocne
zakończenie postępowania karnego przez Sąd Rejonowy [...], w sprawie o sygn.
akt […] (k. 642).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.k. mającym zastosowanie na gruncie niniejszego
postępowania mocą art. 171 pkt 1 ustawy Prawo o prokuraturze,
sąd bada z urzędu swą właściwość, a w razie stwierdzenia swej
niewłaściwości przekazuje sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi.
I ZSK 3/24
4
Przeprowadzona przez Sąd Najwyższy analiza obecnie obowiązujących
przepisów dotyczących postępowania dyscyplinarnego prokuratorów z
uwzględnieniem okoliczności niniejszej sprawy (umorzenie postępowania karnego)
prowadzi do konkluzji, że Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej nie
jest właściwy do rozpoznania sprawy dyscyplinarnej prokuratora Prokuratury
Okręgowej [...] X. Y..
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o prokuraturze, w I instancji
Sąd Najwyższy w składzie 2 sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności
Zawodowej i 1 ławnika Sądu Najwyższego orzeka w sprawach przewinień
dyscyplinarnych wyczerpujących znamiona umyślnych przestępstw ściganych z
oskarżenia publicznego lub umyślnych przestępstw skarbowych, lub w sprawach, w
których wniosek złożył Sąd Najwyższy, oraz w sprawach, o których mowa w art.
137 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o prokuraturze.
W pozostałych sprawach przewinień dyscyplinarnych prokuratorów, w I
instancji orzeka Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym w składzie 3
członków (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o prokuraturze).
Postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 25 listopada 2024 r. w sprawie
o sygn. akt […], kończące prawomocnie postępowanie karne wobec prokuratora X.
Y., ma istotne znaczenie dla wskazania właściwego sądu dyscyplinarnego
pierwszej instancji w tej sprawie dyscyplinarnej.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że co do zasady, jeśli
czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, jednocześnie wyczerpuje znamiona
umyślnego przestępstwa, to sąd dyscyplinarny związany jest w zakresie tego
ustalenia prawomocnym wyrokiem skazującym sądu powszechnego, bowiem o tym
czy dany czyn wypełnia znamiona umyślnego przestępstwa, może wyłącznie
zdecydować sąd powszechny. Takiego charakteru nie mają wyroki uniewinniające,
ani decyzje procesowe o umorzeniu postępowania karnego. W przypadku wydania
prawomocnego wyroku skazującego, samodzielność jurysdykcyjna sądu
dyscyplinarnego w zakresie własnych ustaleń ograniczona zostaje do tych części
stanu faktycznego, które wykraczają poza znamiona konkretnego czynu (zob.
I ZSK 3/24
5
postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 maja 2025 r., I ZSK 9/23; z 14 kwietnia
2026 r., I ZSK 5/24).
Zdaniem Sądu Najwyższego, w obecnej sytuacji procesowej nie jest możliwe
przyjęcie, że przewinienia dyscyplinarne zarzucane obwinionemu prokuratorowi X.
Y. opisane we wniosku z dnia 27 maja 2024 r. w sprawie o sygn. akt […],
wyczerpują jednocześnie znamiona przestępstw. W tej sytuacji Sąd Najwyższy
stwierdził swą niewłaściwość rzeczową do rozpoznania sprawy dyscyplinarnej
prokuratora Prokuratury Okręgowej [...] X. Y. i sprawę przekazał w całości do
rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy Prokuratorze Generalnym.
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak na
wstępie.
A.W.
[r.g.]
