I ZO 82/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 września 2025 r.
SSN Marek Dobrowolski
w sprawie dotyczącej sędziego X. Y., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności
Zawodowej na posiedzeniu w dniu 3 września 2025 roku, oświadczenia SSN Marka
Siwka o podstawie wyłączenia go od rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZO 138/24
na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.
postanowił:
wyłączyć SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o
sygn. akt I ZO 138/24.
UZASADNIENIE
SSN Marek Siwek w piśmie z dnia 23 lipca 2025 r. zasygnalizował potrzebę
wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 138/24,
wskazując, iż zna sędziego X. Y., a okoliczność ta wywodzi się z okresu, kiedy
pełnił funkcję Zastępcy rzecznika Dyscyplinarnego dla Okręgu Sądu Okręgowego w
L., w związku z czym uczestniczył w konferencjach organizowanych przez Krajową
Radę Sądownictwa, związanych z sądownictwem dyscyplinarnym. Zaznaczył, że
był w tamtym okresie członkiem Krajowej Rady Sądownictwa, a uczestnikiem tych
konferencji był także sędzia X. Y., przy czym przebieg tych konferencji uwzględniał
program merytoryczny, jak i towarzyski. Sędzia SSN Marek Siwek podkreślił, że
choć znajomość z sędzią Ż. nie przybrała charakteru bliskiego, to uważa jednak, iż
orzekanie w sprawie, w której jest on stroną, mogłoby w odbiorze zewnętrznym
prowadzić do uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności.
I ZO 82/25
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Z treści art. 42 § 1 k.p.k. wynika, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie,
z urzędu lub na wniosek strony. Potrzeba wyłączenia sędziego zachodzi w sytuacji
wskazanej w art. 41 § 1 k.p.k., jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby
wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wskazuje się, że
bezstronność sędziego w realiach danej sprawy powinna zostać rozważona
zgodnie z kryterium subiektywnym, czyli na podstawie osobistych przekonań
poszczególnego sędziego w danej sprawie, oraz zgodnie z kryterium obiektywnym,
czyli w drodze ustalenia, czy sędzia daje wystarczające gwarancje, by wykluczyć
jakąkolwiek uprawnioną wątpliwość w tej mierze (zob. wyrok ETPCZ z dnia 10
kwietnia 2003 r. w sprawie Sigurdsson przeciwko Islandii – skarga nr 39731/98). W
odniesieniu do kryterium subiektywnego należy domniemywać osobistą
bezstronność sędziego do czasu wskazania dowodu przeciwnego. Na podstawie
kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygnąć, czy obok zachowania samego
sędziego, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące podać w wątpliwość jego
bezstronność. W tej mierze nawet pozory mogą mieć pewne znaczenie. Chodzi tu o
zaufanie, które muszą wzbudzać sądy w demokratycznym społeczeństwie oraz
przede wszystkim u stron postępowania. W związku z tym każdy sędzia, w
stosunku do którego istnieje uprawniony powód, by obawiać się braku
bezstronności z jego strony, musi zostać wyłączony.
Jakkolwiek sygnalizowana przez SSN Marka Siwka znajomość o charakterze
zasadniczo zawodowym z X. Y. nie musi świadczyć o deficycie bezstronności przy
rozpoznawaniu sprawy o sygn. akt I ZO 138/24, to jednak rozstrzyganie w tej
sprawie może rodzić w oczach opinii publicznej wątpliwość co do tego, czy
rozstrzygnięcie to będzie dokonywane w warunkach zapewniających bezstronność i
obiektywizm ocen. Takiej sytuacji należy uniknąć.
Godzi się przy tym zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20
lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67, stwierdził, że
instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej
I ZO 82/25
3
bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez
usuwanie choćby pozorów braku bezstronności.
Kierując się powyższym wskazaniem, Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi
potrzeba wyłączenia SSN Marka Siwka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.
akt I ZO 138/24.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
