I ZO 40/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 21 marca 2025 r.
SSN Maria Szczepaniec
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 21 marca 2025 r., bez udziału stron
wniosku SSN Marka Siwka z dnia 26 lutego 2025 r. o wyłączenie SSN Karola
Weitza od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 5/25
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Prawo o ustroju sądów powszechnych
postanowił:
wyłączyć SSN Karola Weitza od udziału w rozpoznaniu
sprawy o sygn. akt I ZB 5/25.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 26 lutego 2025 r. SSN Marek Siwek wniósł na podstawie
art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., o wyłączenie SSN Karola Weitza od
udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 5/25.
Analiza argumentacji powołanej przez wnioskodawcę wskazuje, iż
wnioskujący przyczyn uzasadniających zastosowanie instytucji określonej w art. 41
§ 1 k.p.k., upatruje w okoliczności, że SSN Karol Weitz podpisał się pod
oświadczeniem z dnia 17 października 2022 r., w którym wskazał przede wszystkim,
że orzeczenia wydane przez osoby powołane na urząd sędziego SN w trybie
przewidzianym obecnie obowiązującą ustawą o KRS obarczone są wadą prawną, a
także naruszają prawo do sądu, w związku z czym odmawia orzekania z osobami
powołanymi do SN w takiej procedurze. Nadto, procedura ta wprost została
I ZO 40/25
2
określona przez SSN Karola Weitza w powołanym oświadczeniu jako wadliwa, a jej
skutkiem jest m.in. naruszenie prawa obywatela do sądu.
Jak wskazał SSN Marek Siwek, oświadczenie to zostało opublikowane na
powszechnie dostępnej stronie internetowej Forum Współpracy Sędziów. Zostało
ono złożone w czasie obowiązywania ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1093, zwanej dalej: „u.SN”), co prowadzi do
przekonania, że stanowi wprost ustosunkowanie się do treści wprowadzonych m.in.
do jej art. 29, tzn., że podpisani sędziowie deklarują, iż nie będą orzekać w
składach „mieszanych”, a ponadto, że ocena przesłanek zawartych w art. 29 § 5
u.SN będzie dokonywana przez nich w jeden, wynikający z tego oświadczenia
sposób.
W tej sytuacji, zdaniem SSN Marka Siwka nie sposób przyjąć, aby
przeciętny obserwator niniejszego postępowania nie miał wrażenia o jego
pozorności – niezależnie bowiem od tego, jakie argumenty zostałyby w tym
postępowaniu przedstawione, wymienieni wyżej sędziowie już dawno i publicznie
wyrazili swoje stanowisko co do oceny jego przedmiotu, która to ocena w sposób
oczywisty pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem niniejszego postępowania
prowadzonego w trybie art. 29 § 5 u.SN. W tym stanie rzeczy powinno być
oczywiste, że w sytuacji wylosowania wskazanych sędziów do składu orzekającego
na podstawie art. 29 § 5 u.SN powinni oni złożyć żądania wyłączenia ich od
rozpoznania sprawy, gdyż podstawowa okoliczność, a więc ocena procedury
powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, której uczestnikiem był
SSN Marek Siwek, została już przez nich publicznie dokonana, co powoduje, że
istnieje uzasadniona wątpliwość, że znajdzie to stosowne odzwierciedlenie w
postanowieniu w sprawie o sygn. akt I ZB 5/25.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu w przedmiocie badania spełnienia przez sędziego Sądu
Najwyższego wymogów niezawisłości lub bezstronności, określonym w art. 29 § 4 –
25 u.SN, możliwe jest wyłączenie wylosowanego sędziego od udziału w
rozpoznaniu takiej sprawy. Może to nastąpić gdy: 1) zachodzą okoliczności
I ZO 40/25
3
skutkujące wyłączeniem wylosowanego sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis),
lub 2) gdy wniosek o wyłączenie złoży strona wskazując na zaistnienie okoliczności,
o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k. – por. mającą moc zasady prawnej uchwałę
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt I
KZP 22/22, albo 3) gdy żądanie wyłączenia (wniosek o wyłączenie) go od udziału w
sprawie zgłosi wylosowany sędzia, a także 4) w wyniku wszczętego z urzędu
postępowania o wyłączenie w sytuacji, gdy nie dojdzie do „samowyłączenia” się
wylosowanego sędziego (por. np. E. Skrętowicz, Iudex inhabilis i iudex suspectus
w polskim procesie karnym, Lublin 1994, s. 70, R. Kmiecik, Tryb wyłączenia
sędziego i prokuratora w kodeksie postępowania karnego, Prokuratura i Prawo,
1999, nr 11 – 12, s. 23, K. Papke – Olszauskas, Wyłączenie uczestników procesu
karnego, Gdańsk 2007, s. 147 – 155 i s. 180 – 181).
W realiach niniejszej sprawy ma miejsce sytuacja ujęta w pkt 2. Złożony
wniosek w trybie art. 29 § 5 u.SN o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i
bezstronności dotyczy SSN Marka Siwka, który tym samym jest stroną w danym
postępowaniu i ma uprawnienie do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego
wylosowanego do składu orzekającego w sprawie o sygn. akt I ZB 5/25.
Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. (który to przepis znajduje zastosowanie
w niniejszej sprawie – por. 128 u.s.p.), sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. Dla stwierdzenia podstawy wyłączenia sędziego,
wymagane jest zatem istnienie określonej kategorii okoliczności, która, jeżeli
zestawić ją z przedmiotem rozstrzygnięcia w określonej sprawie, prowadzi do
wniosku o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, mającego ją
rozstrzygnąć. Oznacza to, że pomiędzy podnoszonymi okolicznościami, które
powinny mieć charakter rzeczywisty i obiektywny, a rozstrzygnięciem konkretnej
sprawy musi zachodzić związek funkcjonalny, pozwalający na możliwość
wyprowadzenia z nich wniosku o istnieniu uzasadnionej wątpliwości co do braku
bezstronności w rozstrzygnięciu tej sprawy. Uzasadniona wątpliwość co do
bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto,
a nie in abstracto. Nie może zatem stanowić jedynie subiektywnego przekonania
określonej osoby, lecz winna być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się
I ZO 40/25
4
zewnętrznej weryfikacji (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11
stycznia 2012 r., III KK 214/11). Wymóg bezstronności sędziego należy rozumieć
zarówno w aspekcie braku przejawów subiektywnej stronniczości sędziego lub jego
osobistych uprzedzeń, jak i konieczności obiektywnej bezstronności sądu, który
winien dawać wystarczające gwarancje, by wykluczyć wszelkie uprawnione
wątpliwości w tej mierze (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17
stycznia 2018 r., III KK 244/17).
Mając na uwadze powyższe oraz treść przedmiotowego wniosku, Sąd
Najwyższy wyłączył SSN Karola Weitza od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.
akt I ZB 5/25, dotyczącej rozpoznania wniosku, złożonego w trybie art. 29 § 5 u.SN,
o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marka
Siwka. Rozpoznanie wniosku ze sprawy o sygn. akt I ZB 5/25 przez SSN Karola
Weitza budzi uzasadnione wątpliwości co do jego obiektywizmu i bezstronności w
oczach opinii publicznej – zgodnie ze standardami ustawowymi oraz Konwencji o
Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Nie może pozostawać
bowiem obiektywnie bezstronna osoba, która podpisuje apele o niewyznaczanie
składów z udziałem innych sędziów z uwagi na podstawę prawną ich wyboru jako
kandydatów do pełnienia urzędu sędziego.
Z tych wszystkich względów, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[a.ł]
