I ZO 125/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 lutego 2026 r.
SSN Marek Dobrowolski
w sprawie dotyczącej sędzi Sądu Najwyższego X. Y., po rozpoznaniu w Izbie
Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 10 lutego 2026 roku,
oświadczenia SSN Barbary Skoczkowskiej o podstawie wyłączenia od rozpoznania
sprawy o sygn. akt I ZI 64/25
na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.
postanowił:
wyłączyć SSN Barbarę Skoczkowską od udziału w rozpoznaniu
sprawy o sygn. akt I ZI 64/25.
UZASADNIENIE
W dniu 28 listopada 2025 r. SSN Barbara Skoczkowska, w oparciu o art. 40
§ 1 pkt 4 k.p.k., złożyła oświadczenie zawierające sygnalizację zaistnienia
bezwzględnej podstawy jej wyłączenia w sprawie o sygn. akt I ZI 64/25 z mocy
ustawy.
Argumentując powyższe SSN Barbara Skoczkowska wskazała, iż Naczelnik
Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, po zapoznaniu się z aktami
śledztwa o sygn. […] w sprawie prowadzonej o czyny z art. 231 § 1 k.k. i inne,
wniósł w dniu 22 października 2025 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej
wniosek o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego Sądu
Najwyższego X. Y. do odpowiedzialności karnej za czyny z art. 231 § 1 k.k. i inne
I ZO 125/25
2
(który został zarejestrowany pod sygn. I ZI 64/25 i przydzielony do jej referatu),
natomiast powyższe postępowanie zostało zainicjowane pismem z dnia 12 czerwca
2024 r., którego jest współautorem, a w dniu 27 listopada 2024 r. została
przesłuchana w tej sprawie w charakterze świadka.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stanowisko SSN Barbary Skoczkowskiej co do potrzeby jej wyłączenia jest w
pełni zasadne.
Zgodnie z art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. sędzia jest z mocy prawa wyłączony od
udziału w sprawie jeżeli: był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej
samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły.
Przepis ten określa zatem trzy podstawy wyłączenia sędziego od udziału w sprawie
z mocy prawa.
Pierwsza ze wskazanych podstaw aktualizuje się w sytuacji, w której sędzia
był świadkiem czynu w sensie faktycznym (tj. gdy poczynił własne zmysłowe
spostrzeżenia odnośnie danego czynu jako całości lub co do niektórych zachowań
składających się na ów czyn). Wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, w
oparciu o wskazaną przesłankę, jest przy tym całkowicie niezależne od tego, czy
sędzia został wezwany na przesłuchanie w charakterze świadka lub był
przesłuchiwany w tym charakterze. W tym przypadku ustawodawca posługuje się
bowiem pojęciem świadka w znaczeniu materialnym. Analizowana podstawa
wyłączenia sędziego jest wyrazem obowiązującej w postępowaniu karnym zasady,
że sędzia winien ustalać stan faktyczny na podstawie dowodów, a nie w oparciu o
osobiste wrażenia będące konsekwencją bezpośredniego kontaktu zmysłowego z
czynem, którego dotyczy postępowanie. Zasada ta oparta jest na założeniu, że
sędzia nie byłby w stanie obiektywnie oceniać dowodów odnoszących się do faktów,
w sytuacji, gdy musiałby je konfrontować z własnymi spostrzeżeniami (zob. wyrok
SN z 7.02.2024 r., III KK 457/23, LEX nr 3668548). Takie rozumienia ma swoje
uzasadnienie w ratio instytucji iudex inhabilis, gdyż sędzia-świadek (w tym
znaczeniu najszerszym) posiada dodatkową wiedzę o sprawstwie, która wyklucza
wydanie przez niego wyroku w sposób bezstronny. Innymi słowy - sędzia, który
I ZO 125/25
3
widział osobę popełniającą przestępstwo nie może być, jak wskazuje się to
obrazowo w doktrynie prawa procesowego - otwarty w równym stopniu na
możliwość niewinności tej osoby (wyrok SN z 4.12.2019 r., V KK 337/18, LEX nr
3583758).
Druga sytuacja dotyczy natomiast sędziego, który w danej sprawie był
przesłuchany w charakterze świadka. Użycie czasu przeszłego – „był przesłuchany”
– mogłoby sugerować, że tylko fakt uprzedniego złożenia zeznań przez sędziego
stanowi podstawę wyłączenia. Sytuacja taka będzie miała miejsce wówczas, gdy w
postępowaniu przygotowawczym sędzia był przesłuchany w charakterze świadka, a
sprawa następnie została skierowana do sądu. Wtedy jest on wyłączony od jej
rozpoznania. Jednak wykładnia celowościowa wskazuje, że skoro chodzi tu o bycie
świadkiem w znaczeniu procesowym, to zgodnie z art. 177 § 1 jest nim każda
osoba wezwana w charakterze świadka. Dlatego należy uznać, że sędzia podlega
wyłączeniu od rozpoznania sprawy z chwilą dopuszczenia dowodu z jego zeznań w
charakterze świadka. Natomiast słusznie przyjmuje się w doktrynie, że takiej
podstawy nie stanowi samo złożenie przez stronę wniosku dowodowego o
przesłuchanie sędziego w charakterze świadka. Użycie zwrotu „w tej samej sprawie”
wskazuje, że chodzi o dopuszczenie dowodu z zeznań sędziego jako świadka w
sprawie, którą on sam rozpoznaje. Natomiast nie dotyczy przesłuchania go w tym
charakterze w innej sprawie (zob. D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M.
Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz
aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 40).
Zważając zatem na wskazane w oświadczeniu z dnia 28 listopada 2025 r.
okoliczności, Sąd Najwyższy uznał, że zachodzi potrzeba wyłączenia SSN Barbary
Skoczkowskiej od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZI 64/25.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
I ZO 125/25
4
