I ZI 65/24
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 kwietnia 2025 r.
SSN Barbara Skoczkowska
Protokolant sekretarz sądowy Lena Stasiak
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
na posiedzeniu jawnym w dniu 3 kwietnia 2025 r.,
przy udziale:
- pełnomocnika A. sp. z o.o. z/s w W. adwokata P. B.,
- X.Y. - prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. delegowanej do Prokuratury
Okręgowej w L.,
- X.Y.1 - prokuratora Prokuratury Regionalnej w L. oraz jego pełnomocnika C.
P. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w L.,
wniosku pełnomocnika A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia 22 października
2024 r. o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej X.Y. oraz X.Y.1 za czyny wypełniające znamiona art. 231 § 1 k.k.
na podstawie art. 135 § 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o
prokuraturze (dalej: ustawa o prokuraturze) a contrario
uchwalił:
1. odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej X.Y. - prokuratora Prokuratury Rejonowej w L.
delegowanej do Prokuratury Okręgowej w L., za wskazane we
wniosku czyny, polegające na tym, że:
a] „w dniu 4 maja 2020 roku w L., sprawując funkcję
funkcjonariusza publicznego - Prokuratora Prokuratury
I ZI 65/24
2
Okręgowej w L., w nadzorowanym przez nią postępowaniu o
sygn. akt [...] przekroczyła swoje uprawnienia w ten sposób, że
bezzasadnie dokonała blokady rachunku bankowego o numerze
[…], należącego do pokrzywdzonej spółki A. Sp. z o.o., działając
tym samym na szkodę interesu prywatnego A. Sp. z o.o.,
tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.;
b] w tym samym miejscu, zaś w dniu 15 maja 2020 roku,
sprawując funkcję funkcjonariusza publicznego - Prokuratora
Prokuratury Okręgowej w L., w nadzorowanym przez nią
postępowaniu o sygn. akt [...] przekroczyła swoje uprawnienia w
ten sposób, że bezzasadnie dokonała blokady rachunku
bankowego o numerze […], należącego do pokrzywdzonej spółki
A. Sp. z o.o., działając tym samym na szkodę interesu prywatnego
A. Sp. z o.o.,
tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.;
c] w tym samym miejscu, zaś w dniu 3 listopada 2020 roku,
sprawując funkcję funkcjonariusza publicznego - Prokuratora
Prokuratury Okręgowej w L., w nadzorowanym przez nią
postępowaniu o sygn. akt [...] przekroczyła swoje uprawnienia w
ten sposób, że bezzasadnie uznała środki pieniężne zgromadzone
na rachunku bankowym o numerze […], należącym do
pokrzywdzonej spółki A. Sp. z o.o. za dowód rzeczowy w
sprawie, działając tym samym na szkodę interesu prywatnego A.
Sp. z o.o.,
tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.;
d] w tym samym miejscu, zaś w dniu 12 listopada 2020 roku,
sprawując funkcję funkcjonariusza publicznego - Prokuratora
Prokuratury Okręgowej w L., w nadzorowanym przez nią
I ZI 65/24
3
postępowaniu o sygn. akt [...] przekroczyła swoje uprawnienia w
ten sposób, że bezzasadnie uznała środki pieniężne zgromadzone
na rachunku bankowym o numerze […], należącym do
pokrzywdzonej spółki A. Sp. z o.o. za dowód rzeczowy w
sprawie, działając tym samym na szkodę interesu prywatnego A.
Sp. z o.o.,
tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.”
2. odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej X.Y.1 - prokuratora Prokuratury Regionalnej w L., za
wskazany we wniosku czyn polegający na tym, że:
„w okresie od dnia 3 listopada 2022 roku do dnia 4 kwietnia
2023 roku w L., w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry
powziętego zamiaru, sprawując funkcję funkcjonariusza
publicznego - Prokuratora Prokuratury Regionalnej w L., w
nadzorowanym przez niego postępowaniu o sygn. akt […]
przekroczył swoje uprawnienia w tej sposób, że bezzasadnie nie
uwzględnił wniosków kierowanych przez pełnomocnika spółki A.
Sp. z o.o. o zwrot środków pieniężnych, uznanych uprzednio za
dowody rzeczowe w postępowaniu o sygn. akt [...] i znajdujących
się na rachunkach bankowych o numerach […] oraz […],
należących do pokrzywdzonej spółki A. Sp. z o.o., działając tym
samym na szkodę interesu prywatnego A. Sp. z o.o.,
tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.”
3. obciążyć Skarb Państwa kosztami postępowania.
[M. T.]
I ZI 65/24
4
UZASADNIENIE
Prokuratura Okręgowa w L. nadzorowała śledztwo w sprawie
zaistniałego, w okresie od dnia 10 grudnia 2018 roku do 24 kwietnia 2020
roku, w L. i innych nieustalonych miejscach, w krótkich odstępach czasu w
wykonaniu z góry powziętego zamiaru, przyjmowania i przekazywania przez
osoby uprawnione działające w imieniu i na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w
W. (dalej: spółka), działające w porozumieniu z innymi osobami, środków
płatniczych pochodzących z korzyści związanych z popełnieniem czynów
zabronionych pod pozorem płatności za podpisane kontrakty i wystawione
faktury, w celu udaremnienia lub znacznego utrudnienia stwierdzenia ich
przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia w łącznych kwotach nie
mniejszych niż 4.121.854,35 złotych, 11.913.560,90 EUR, 4.613.644,74 USD
oraz 151.375,00 GBP, tj. o czyn z art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.k. w
zw. z art. 12 § 1 k.k. Postępowanie prowadzone było pod sygn. akt PO II Ds.
28.2020. Referentem przydzielonym do prowadzenia sprawy została X.Y. -
prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. delegowana do Prokuratury
Okręgowej w L..
W toku postępowania przygotowawczego, na wniosek Generalnego
Inspektora Informacji Finansowej, prokurator X.Y., jako referent, w dniu 4
maja 2020 roku na podstawie art. 86 ust. 9 i 10 ustawy z dnia 1 marca 2018
roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
wydała postanowienie o blokadzie na okres sześciu miesięcy rachunku
bankowego należącego do spółki o numerze [...] prowadzonym w B. S.A., a
postanowieniem z dnia 15 maja 2020 r. na podstawie art. 86 ust. 9 ustawy z
dnia 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu dokonała blokady na okres sześciu miesięcy
I ZI 65/24
5
rachunku bankowego należącego do spółki o numerze [...]1 prowadzonym w
B1. S.A.
Zażalenia na postanowienia z dnia 4 maja 2020 r. i 15 maja 2020 r. o
blokadzie rachunków bankowych wniósł pełnomocnik spółki. Sąd Okręgowy
w L. postanowieniem z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. akt […] nie uwzględnił
złożonych zażaleń i utrzymał w mocy wskazane postanowienia.
Następnie w toku śledztwa, w dniach 3 listopada 2020 r. oraz 12
listopada 2020 r. prokurator X.Y. wydała postanowienia o uznaniu za dowody
rzeczowe środki pieniężne zgromadzone na wskazanych rachunkach
bankowych, należących do A. Sp. z o.o. z/s w W.
Zażalenia na powyższe wniósł pełnomocnik spółki, a Sąd Rejonowy [...]
w L. postanowieniem z dnia 8 stycznia 2021 r. sygn. akt [...], nie uwzględnił
złożonych zażaleń i utrzymał w mocy wskazane postanowienia.
W toku dalszego prowadzenia sprawy, postępowanie przygotowawcze
zostało przejęte przez jednostkę nadrzędną, tj. Prokuraturę Regionalną w L. i
zarejestrowane pod sygn. akt [...]. Referentem w sprawie został prokurator
Prokuratury Regionalnej w L. X.Y.1.
Wnioskiem z dnia 7 listopada 2022 roku pełnomocnik spółki A. Sp. z
o.o. z/s w W. zwrócił się do Prokuratury Regionalnej w L. o uchylenie
postanowienia z dnia 3 listopada 2020 roku w przedmiocie uznania za dowody
rzeczowe środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych o
nr [...] oraz [...]1 na rzecz A. Sp. z o.o. z/s w W. jako wydanych bez podstawy
prawnej.
Pismem z dnia 1 grudnia 2022 roku prokurator X.Y.1 poinformował
pełnomocnika spółki, iż brak jest przesłanek uzasadniających dokonanie
zwrotu środków spółce na podstawie art. 230 § 2 k.p.k.
Pismem z dnia 20 grudnia 2022 roku pełnomocnik spółki wniósł o
ponowne rozpoznanie wniosku z dnia 7 listopada 2022 r., poprzez wydanie
I ZI 65/24
6
stosownego rozstrzygnięcia w formule przewidzianej przez przepisy ustawy
Kodeks Postępowania Karnego, tj. postanowienia.
Pismem z dnia 10 stycznia 2023 roku prokurator X.Y.1 poinformował,
iż podtrzymuje wyrażone stanowisko w piśmie z dnia 1 grudnia 2022 r. o
braku postaw do zwrotu wskazanych wyżej dowodów rzeczownych, powołując
się na postanowienie Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia 8 stycznia 2021 r.
sygn. akt [...] o nieuwzględnieniu zażaleń pełnomocnika A. sp. z o.o. z/s w W.
o uznaniu za dowodowy rzeczowe środków pieniężnych zgromadzonych na
dwóch rachunkach bankowych.
Na powyższą decyzję zażalenie złożył pełnomocnik spółki wnosząc o
zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez uchylenie postanowień
z dni 3 i 12 listopada 2020 r. i zwrot zabezpieczonych środków pieniężnych na
rachunek bankowy reprezentowanego przez niego podmiotu.
Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2023 roku Prokurator Prokuratury
Regionalnej w L. odmówił przyjęcia zażalenia, jako niedopuszczalnego z
mocy ustawy uzasadniając, iż pisma z dnia 1 grudnia 2022 r. i 10 stycznia
2023 r. nie zostały wydane w formie postanowienia, stąd też nie mogą
stanowić przedmiotu zażalenia.
Zażalenie na powyższe wniósł w dniu 8 marca 2023 r. pełnomocnik
spółki A. wnosząc o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości i przyjęcie
uprzednio wniesionego zażalenia do rozpoznania. Sąd utrzymał zaskarżone
zarządzenie w mocy.
W konsekwencji pokrzywdzona spółka skierowała zawiadomienie o
podejrzeniu popełnienia przez funkcjonariuszy publicznych - Prokuratorów
Prokuratury Okręgowej w L. i Regionalnej w L. przestępstw z art. 231 § 1 k.k.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2023 r. prokurator Prokuratury
Rejonowej […] w W. odmówił wszczęcia śledztwa w przedmiocie nadużycia
funkcji przez prokuratorów Prokuratury Okręgowej i Regionalnej w L.
I ZI 65/24
7
polegającej na bezpodstawnym dokonaniu blokady rachunków, a następnie
uznaniu zgromadzonych na rachunkach środków pieniężnych za dowodowy
rzeczowe i utrzymaniu tych rozstrzygnięć oraz braku merytorycznych
postanowień i decyzji na wnioski kierowane w imieniu A. sp. z o.o. o zwrot
ww. środków pieniężnych tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. na podstawie art. 17 § 1
pkt 2 k.p.k. wobec uznania, że czyny te nie zawierają znamiona przestępstwa.
Postanowienie to zostało zaskarżone zażaleniem przez pełnomocnika
pokrzywdzonej spółki, a rozpoznający je Sąd Rejonowy […] w L. […]
Wydział Karny, postanowieniem z dnia 8 marca 2024 r., sygn. […], uchylił
zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę prokuratorowi do ponownego
rozpoznania.
Postanowieniem z dnia 29 maja 2024 r. prokurator Prokuratury
Rejonowej […] w W. umorzył śledztwo w sprawie o czyn z art. 231 § 1 k.k. na
podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wobec stwierdzenia, że czyny nie zawierają
znamion przestępstwa.
Zażalenie na powyższe złożył pełnomocnik A. sp. z o.o. zaskarżając
powyższe postanowienie w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania.
Prokurator Prokuratury Okręgowej […] w W. postanowieniem z dnia 29
sierpnia 2024 r. nie uwzględnił zażalenia i utrzymał zaskarżone postanowienie
w mocy.
Subsydiarnym aktem oskarżenia z dnia 30 września 2024 r. złożonym do
Sądu Rejonowego w […] w L. pełnomocnik A. sp. z o.o., oskarżył prokurator
X.Y. o popełnienie 4 przestępstw z art. 231 § 1 k.k. oraz prokuratora X.Y.1 o
popełnienie jednego przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Sprawa ta została
zarejestrowana pod sygn. akt […].
Pełnomocnik A. Sp. z o.o. z/s w W. wnioskiem z dnia 22 października
2024 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego o zezwolenie na pociągniecie do
I ZI 65/24
8
odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Regionalnej w L. X.Y.1
oraz prokuratora Prokuratury Okręgowej w L. X.Y., w stosunku do których
zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstw wypełniających
znamiona art. 231 § 1 k.k. – szczegółowo opisanych we wniosku.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 135 § 5 Prawa o prokuraturze, sąd
dyscyplinarny wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie prokuratora do
odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione
podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa. Chodzi tu o podejrzenie w
pełni uzasadnione, nie nasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani
zastrzeżeń, zarówno co do popełnienia czynu, jak i występowania innych
znamion objętych przez ustawę ramami zasad odpowiedzialności karnej (por.
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2009 r. sygn. akt SNO 95/08).
Do wydania uchwały zgodnej z zamierzeniem wnioskodawcy są zatem
niezbędne dowody - ocenione obiektywnie - na podstawie których można
podejrzewać, że miało miejsce przestępstwo. Nie jest oczywiście wymagane
przekonanie o winie, ale też nie wystarcza samo przypuszczenie, że było tak,
jak we wniosku. Z powołanego przepisu wynika również, że nie każde
uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa daje podstawę do uchylenia
immunitetu, bowiem należy wykazać, że podejrzenie jest dostatecznie
uzasadnione (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt
SNO 21/07).
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika spółki A. należy stwierdzić, że
brak jest podstaw uzasadniających wydanie uchwały zezwalającej na
pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratorów wskazanych we
wniosku, zaś jego analiza pozwala na stwierdzenie, że pełnomocnik spółki
zmierza do poddania ponownej kontroli, tym razem przez Sąd Najwyższy,
procedowania i orzeczeń wydanych w sprawie, co jest niedopuszczalne.
I ZI 65/24
9
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 86 ust. 9
ustawy z dnia 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu, prokurator może wydać postanowienie o blokadzie
rachunku bankowego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, jeżeli istnieje
uzasadnione podejrzenie, że środki zgromadzone na rachunku mogą pochodzić
z przestępstwa lub służyć jego popełnieniu. W analizowanej sprawie
prokurator X.Y. po otrzymaniu zawiadomienia od Generalnego Inspektora
Informacji Finansowej o podejrzeniu popełnienia przez spółkę A. przestępstwa
z art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.,
postanowieniem z dnia 4 maja 2020 dokonała blokady, na okres sześciu
miesięcy rachunku bankowego należącego do A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o
numerze [...] prowadzonym w B. S.A., a następnie postanowieniem z dnia 15
maja 2020 r. dokonała blokady, na okres sześciu miesięcy, rachunku
bankowego należącego do spółki o numerze [...]1 prowadzonym w B1. S.A.
Wydając powyższe postanowienia prokurator działała na podstawie
zawiadomienia Generalnego Inspektora Informacji Finansowej oraz informacji
uprawdopodabniających, że środki zgromadzone na tych rachunkach mogą
mieć związek z przestępstwem o charakterze finansowym. Postanowienia te
zostały poddane kontroli instancyjnej, utrzymującej w mocy wydane
orzeczenia.
W związku z powyższym realizowanie przez prokuratora ustawowego
obowiązku ścigania przestępstw i zabezpieczenia interesu publicznego, w
szczególności zapobieżenia dalszemu obrotowi środkami o potencjalnie
nielegalnym pochodzeniu nie może stanowić podstawy do uznania, że
prokurator przekroczył czy nadużył swoich uprawnień. W przeciwnym razie
godziłoby w konstytucyjną zasadę niezależności prokuratury oraz osłabiało
funkcjonowanie systemu ścigania przestępstw.
I ZI 65/24
10
Przepis art. 231 § 1 k.k. odnosi się do sytuacji, w której funkcjonariusz
publiczny przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków,
działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Jak podnosi się w
utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, dla przypisania
odpowiedzialności karnej z art. 231 § 1 k.k. konieczne jest ustalenie, że
przestępstwo zostało popełnione umyślnie (z zamiarem bezpośrednim lub
ewentualnym), na szkodę interesu publicznego lub prywatnego (zob.
postanowienie SN z 25 lutego 2003 r., WK 3/03, OSNKW 2003, nr 5-6, poz.
53). Spełnione kumulatywnie wskazane przesłanki muszą wywodzić swoje
źródło z przepisów stanowiących o uprawnieniach przewidzianych dla
określonego funkcjonariusza, w tym przypadku prokuratora.
W dalszej kolejności wskazać należy, że obecne jasne brzmienie
przepisów art. 236b k.p.k. nakazuje przyjąć, że środki zgromadzone na
rachunku bankowym mogą być uznane za dowód w sprawie, zatem również za
dowód rzeczowy. To z kolei oznacza, że wydanie postanowienia, o którym
mowa w art. 86 ust. 13 in fine wskazanej ustawy jest dopuszczalne w każdym
stadium postępowania.
Słusznie zauważył pełnomocnik spółki, że przepis ten został dodany
przez art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. zmieniającej ustawę z
dniem 12 stycznia 2022 r., a zatem już po wydaniu decyzji opisanych we
wniosku (pkt 1 c-d), oznacza to jednak, że uprzednio obowiązujące przepisy, w
zakresie możliwości uznania za dowodowy rzeczowe środków pieniężnych,
były niejednolite. To z kolei spowodowało konieczność wyeliminowania tych
rozbieżności.
Podkreślić należy, że do wydania postanowienia w przedmiocie
zabezpieczenia majątkowego, który to środek przeznaczony jest m.in. do
zabezpieczenia przed utratą mienia mogącego pochodzić z przestępstwa
niepodlegającego przepadkowi bądź zwrotowi pokrzywdzonym, konieczne jest
I ZI 65/24
11
uprzednie przekształcenie postępowania z fazy in rem w fazę ad personam, a
zatem wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów. W fazie in rem
postępowania przygotowawczego, poprzez wydanie przez prokuratora
postanowienia o uznaniu środków pieniężnych znajdujących się na rachunku
bankowym za dowody rzeczowe i następnie przechowywanie tych środków na
rachunku depozytowym prokuratury dochodzi do dalszego ich zabezpieczenia
w postępowaniu przygotowawczym. Celem uznania środków pieniężnych za
dowód rzeczowy nie jest ich zabezpieczenie jako dowodu, ale zabezpieczenie
przed ich utratą, gdyż w przypadku upadku po 6 miesiącach blokady rachunku
bankowego środki te musiałyby zostać zwolnione do dyspozycji posiadacza
rachunku bankowego.
Jak już zostało wskazane powyżej, kwestia ta w orzecznictwie sądów
powszechnych była niejednolita, niemniej jednak praktyka działania
prokuratury polegająca na uznawaniu środków pieniężnych znajdujących się
na rachunku bankowym za dowody rzeczowe i następnie przechowywanie tych
środków na rachunku depozytowym prokuratury była powszechnie stosowana
i nie była kwestionowana przez sądy. Podobnie było w niniejszej sprawie.
Prokurator X.Y. wydając postanowienia w dniach 3 listopada 2020 r. oraz 12
listopada 2020 r. o uznaniu za dowody rzeczowe środki pieniężne
zgromadzone na dwóch rachunkach bankowych, należących do A. Sp. z o.o.
z/s w W., działała w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy w tym art. 86
ust. 13 ustawy, który stanowił wprost o możliwości dokonania blokady
rachunku i wydania postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych.
Powyższe znalazło potwierdzenie w wydanym przez Sąd Najwyższy
postanowieniu z dnia z dnia 18 maja 2022 r., sygn. I KZP 7/21. Ponadto,
decyzje te na skutek zażalenia pełnomocnika spółki zostały poddane kontroli
odwoławczej, która utrzymała w mocy wydane postanowienia.
I ZI 65/24
12
Nie rozwijając dalej sygnalizowanego wątku rozbieżności w zakresie
uznania środków zgromadzonych na rachunku bankowym za dowód rzeczowy
oraz wydania w tym przedmiocie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13
października 2021 r. sygn. I KZP 1/21, z której pełnomocnik wywodzi
uzasadnione podejrzenie popełnienia przez prokurator X.Y. przestępstw z art.
231 § 1 k.k. (pkt 1 c-d wniosku) należy wskazać, że kwestionowane
postanowienia ( z dnia 3 listopada 2020 r. oraz 12 listopada 2020 r.) zostały
wydane w 2020 roku, a zatem rok wcześniej aniżeli zapadła powoływana przez
niego uchwała Sądu Najwyższego, porządkująca niejako tę kwestię. Ponadto,
wskazywane we wniosku o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
postanowienia były poddane kontroli odwoławczej, zarówno przez Sąd
Rejonowy, jak i Sąd Okręgowy, które nie stwierdziły nieprawidłowości w
zapadłych decyzjach. Trudno zatem uznać, że prokurator X.Y. nie tylko
dopuściła się zarzucanych jej przestępstw, ale że zachodzi jakiekolwiek
uzasadnione podejrzenie ich popełnienia.
Podobnie należało ocenić zachowanie prokuratora X.Y.1, który przejął
do dalszego prowadzenia postępowanie o sygn. [...]. Odmowa wydania
decyzji, uznaniowej, w formie postanowienia (pkt 2 wniosku), a tym samym
akceptacja decyzji zapadłych uprzednio nie może być uznana za przekroczenie
uprawnień czy niedopełnienie obowiązków przez prokuratora, choć forma
może budzić zastrzeżenia formalne, nie oznacza to uznania niejako z automatu
przekroczenia uprawnień przez tego prokuratora. Prokurator działał w
granicach ustawowego uprawnienia, zaś przyjęta forma wynikała z przyjętej
praktyki i niedoprecyzowania proceduralnego, który pozwalał na wydanie
decyzji w takim kształcie. Ponadto brak jest podstaw do uznania, że prokurator
działał umyślnie, a przecież przestępstwo określone w art. 231 § 1 k.k. może
być popełnione tylko i wyłącznie umyślnie i to zarówno z zamiarem
bezpośrednim, jak i zamiarem wynikowym. W orzecznictwie sądów i
I ZI 65/24
13
doktrynie podkreśla się, że art. 231 k.k. nie może stanowić narzędzia do
penalizowania błędów formalnych ani oceny poprawności stylu działania
organu, o ile nie prowadzą one do realnej szkody i nie są wynikiem umyślnego
nadużycia władzy. Co istotne, decyzje podjęte przez prokuratora X.Y.1 także
zostały poddane kontroli instancyjnej i również w tym zakresie nie zostały
stwierdzone nieprawidłowości.
Podsumowując powyższe wskazać należy, że samo „przekroczenie
uprawnień” lub „niedopełnienie obowiązków” wyrażające się w odmiennej od
strony interpretacji przepisów prawa czy kierunku rozstrzygnięcia nie
wyczerpuje znamion czynu zabronionego określonego w art. 231 k.k.
Niezbędne jest wykazanie, że prokurator działał z zamiarem bezpośrednim lub
ewentualnym na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Nawet gdyby
uznać, że decyzje podjęte przez wskazanych we wniosku pełnomocnika
prokuratorów były nieprawidłowe to owe błędy są immanentnie związane z
procesem interpretacji przepisów prawa, a rozstrzygnięcia błędne, czy też
niezasadne przede wszystkim powinny być uchylane lub zmieniane np.
podczas rozpoznawania środków odwoławczych oraz nadzwyczajnych
środków zaskarżenia. Nie może więc być uznane za naruszenie przepisów
prawa wyrażenie błędnego poglądu prawnego, niewłaściwa interpretacja
przepisów czy też wadliwa ocena dowodów, skutkujące podjęciem niesłusznej
decyzji. Takie zachowanie prokuratora mieści się w granicach przyznanych mu
uprawnień i w ramach swobodnej oceny dowodów, a wadliwe orzeczenia
mogą być wyeliminowane z obrotu prawnego w drodze nadzoru instancyjnego
bądź służbowego. Powyższe w niniejszej sprawie jednak nie wystąpiło, a
wyrażenie zgody na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej czy
dyscyplinarnej nie może być podstawową formą reakcji strony na odmienną
interpretację przepisów prawa, czego domaga się pełnomocnik spółki.
I ZI 65/24
14
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uchwalił, jak na wstępie.
[M. T.]
[a.ł]