I ZI 26/25
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 22 kwietnia 2025 r.
SSN Marek Motuk
Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Tarasiuk
przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej w Katowicach del. do Prokuratury
Krajowej Wydziału Spraw Wewnętrznych Anny Słamy
po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
na posiedzeniu w dniu 22 kwietnia 2025 r.
wniosku naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej
o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury
Okręgowej w P. X. Y. za to, że w dniu 20 kwietnia 2025 r., na drodze publicznej, na
trasie relacji G., ul. […] do miejscowości J., w kierunku miejscowości S., w
miejscowości S., gm. G., woj. […], prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny
m-ki T. o nr rej. […], znajdując się w stanie nietrzeźwości, potwierdzonym badaniem
zawartości alkoholu etylowego we krwi, wynoszącym: I. badanie (godz. 19.07) –
3,07‰, II. badanie (godz. 19.37) – 2,99‰, III. badanie (godz. 20.07) – 2,89‰
alkoholu etylowego we krwi, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k.
na podstawie art. 135 § 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze
(Dz. U. z 2024 r. poz. 390 i z 2025 r. poz. .304), zwanej dalej „u.p.p.”
uchwalił:
I. zezwolić na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej
prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. X. Y. za czyn opisany we
wniosku naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury
Krajowej z dnia 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt […],
II. kosztami postępowania delibacyjnego obciążyć Skarb Państwa.
I ZI 26/25
2
UZASADNIENIE
Wydział Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej w dniu 22 kwietnia
2025 r. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o zezwolenie na pociągnięcie
do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. X. Y., za czyn
polegający na tym, że w dniu 20 kwietnia 2025 r., na drodze publicznej, na trasie
relacji G., ul. […] do miejscowości J., w kierunku miejscowości S., w miejscowości
S., gm. G., woj. […], prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny m-ki T. o nr
rej. […], znajdując się w stanie nietrzeźwości, potwierdzonym badaniem zawartości
alkoholu etylowego we krwi, wynoszącym: I. badanie (godz. 19.07) – 3,07‰, II.
badanie (godz. 19.37) – 2,99‰, III. badanie (godz. 20.07) – 2,89‰ alkoholu
etylowego we krwi, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k.
Sąd Najwyższym zważył, co następuje.
Zgodnie z brzmieniem art. 135 § 5 u.p.p., sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę
zezwalającą na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej jeżeli
zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego
przestępstwa. Chodzi tu o podejrzenie w pełni uzasadnione, nie nasuwające
żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń, zarówno co do popełnienia czynu,
jak i występowania innych znamion objętych przez ustawę ramami zasad
odpowiedzialności karnej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia
2009 r. sygn. akt SNO 95/08). Do wydania uchwały zgodnej z zamierzeniem
wnioskodawcy są zatem niezbędne dowody – ocenione obiektywnie – na podstawie
których można podejrzewać, że miało miejsce przestępstwo. Nie jest oczywiście
wymagane przekonanie o winie, ale też nie wystarcza samo przypuszczenie, że
było tak, jak we wniosku. Z powołanego przepisu wynika również, że nie każde
uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa daje podstawę do uchylenia
immunitetu, bowiem należy wykazać, że podejrzenie jest dostatecznie uzasadnione
(por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt SNO 21/07).
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań świadków: M.
K., R. D., K. Z., protokołu oględzin miejsca zdarzenia, protokołu oględzin pojazdu
marki T., zapisu z monitoringu z nagrań kamer zainstalowanych na stacji W. w G.
I ZI 26/25
3
przy ul. […], wyników badań na zawartość alkoholu we krwi X. Y.
przeprowadzonego przez biegłych w dniu 21 kwietnia 2025 r. oraz dokumentacji
dotyczącej tych badań – z dostatecznym prawdopodobieństwem wskazuje, że
prokurator X. Y. w dniu 20 kwietnia 2025 r. prowadził pojazd mechaniczny w
postaci samochodu osobowego marki T. w ruchu lądowym, na drodze publicznej,
znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z powyższego wynika tym samym, że
zachodzi dostateczne uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego występku z
art. 178a § 1 k.k.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o
ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251) zabrania się kierowania pojazdem,
prowadzenia kolumny pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt osobie w
stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie
do alkoholu. Stan nietrzeźwości jest zaś zdefiniowany w art. 115 § 16 k.k. i
zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo
prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub zawartość alkoholu w 1 dm3
(litrze) wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia
przekraczającego tę wartość. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na
zawartość alkoholu w organizmie (Dz. U. poz. 2472) przewiduje dwa sposoby
badania stanu upojenia alkoholowego: badanie wydychanego powierza oraz
badanie krwi. W orzecznictwie dopuszcza się również ustalenie stanu nietrzeźwości
w chwili czynu na podstawie wyników badania retrospektywnego bądź w wyniku
swobodnej oceny innych źródeł dowodowych.
Przestępstwo powszechne określone w art. 178a k.k. ma charakter formalny,
polega na abstrakcyjnym narażeniu na niebezpieczeństwo. Może zostać
popełnione tylko umyślnie. Sprawca musi mieć zatem świadomość znajdowania się
w stanie nietrzeźwości lub odurzenia, co nie oznacza, że musi znać poziom
stężenia alkoholu we krwi, gdyż świadomość istnienia takiej okoliczności, czyli
stanu nietrzeźwości, rozumiana być musi jako wynikająca z poziomu rozwoju
psychicznego sprawcy zdolność rozpoznania określonego stanu własnej osoby (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2008 r. sygn. akt V KK
160/08). W doktrynie zauważa się, że uruchomienie i prowadzenie pojazdu
I ZI 26/25
4
mechanicznego wymaga zamiaru bezpośredniego, natomiast fakt znajdowania się
przez prowadzącego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego
może być objęty także zamiarem ewentualnym (por. M. Marek, Kodeks karny.
Komentarz. Warszawa 2010, s 424). Z okoliczności zaistniałych w sprawie wynika,
że na obecnym etapie postępowania czyn X. Y. może zostać oceniony jako
popełniony w warunkach winy umyślnej, w zamiarze bezpośrednim, przy czym nie
można doszukać się okoliczności winę tę wyłączających.
Nie można też przyjąć, aby w realiach sprawy czyn X. Y. cechował się
znikomym społecznym stopniem społecznej szkodliwości. Przepis art. 1 § 2 k.k.
głosi, że nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość
jest znikoma. Pojęcie społecznej szkodliwości nie zostało zdefiniowane w k.k. W art.
115 § 2 k.k. wskazano jedynie faktory oceny stopnia społecznej szkodliwości.
Zawarte w tym przepisie wyliczenie okoliczności rzutujących na ocenę stopnia
społecznej szkodliwości czynu ma charakter zamknięty (por. wyroki Sądu
Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt IV KK 395/06 oraz z dnia 11
kwietnia 2011 r. sygn. akt IV KK 382/10). Prokurator X. Y. prowadził pojazd
mechaniczny, będąc nietrzeźwym w stopniu znacznym, stwarzając tym samym
potencjalne zagrożenie dla innych uczestników dróg. Niewątpliwie naruszono
ważne dobro chronione prawem, jakim jest bezpieczeństwo w komunikacji. W
uchwale Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 16 maja 2018 r. sygn.
akt SNO 18/18 trafnie zauważono, że sąd dyscyplinarny „poddaje analizie wniosek
nie tylko pod kątem realizacji znamion przedmiotowych i podmiotowych
zarzucanych czynów, ale także musi odnieść się do nich w optyce m.in. stopnia
społecznej szkodliwości. Jednak biorąc pod uwagę specyfikę postępowania o
zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, uznać należy, że znikomy
stopień społecznej szkodliwości czynu musi jawić się, jako oczywisty na podstawie
dostępnego materiału dowodowego”. W realiach niniejszej sprawy nie możne
stwierdzić owej „oczywistości”.
Zgodnie z brzmieniem art. 135 § 5 u.p.p. sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę
zezwalającą na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej jeżeli
zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego
przestępstwa. Chodzi tu o podejrzenie w pełni uzasadnione, nie nasuwające
I ZI 26/25
5
żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń, zarówno co do popełnienia czynu,
jak i występowania innych znamion objętych przez ustawę ramami zasad
odpowiedzialności karnej. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Końcowo, należy wskazać na odmienność przedmiotu orzekania przez
sądem dyscyplinarnym w przedmiocie uchylenia immunitetu prokuratorskiego, od
orzekania w przedmiocie odpowiedzialności karnej. Zezwolenie na pociągnięcie
prokuratora do odpowiedzialności karnej nie oznacza jeszcze uznania go za
winnego popełnienia przestępstwa. Sprowadza się ono do dania oskarżycielowi
publicznemu możliwości przeprowadzenia postępowania przygotowawczego
przeciwko prokuratorowi przez przedstawienie mu zarzutów popełnienia czynu
karalnego. Od tego momentu prokurator będzie korzystać z prawa strony
postępowania karnego, z całym dobrodziejstwem środków umożliwiających
realizację prawa do obrony. Kwestia poniesienia przez niego odpowiedzialności
karnej zostanie dopiero rozstrzygnięta w prawomocnym orzeczeniu sądu karnego,
który władny jest do obalenia domniemania niewinności określonej osoby w
odniesieniu do czynu objętego wnioskiem o zezwolenie na pociągnięcia do
odpowiedzialności karnej.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy uchwalił jak
w sentencji.
[M. T.]
[r.g.]
