I ZI 1/25
UCHWAŁA
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 7 sierpnia 2025 r.
Prezes SN Wiesław Kozielewicz
Protokolant Mariusz Pogorzelski
po rozpoznaniu, na posiedzeniu jawnym, w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej,
w dniach 25 czerwca 2025 r. i 30 lipca 2025 r., z udziałem wnioskodawcy J. N.,
jego pełnomocnika radcy prawnego M. C. oraz X. Y. - prokuratora Prokuratury
Okręgowej w E. i jego obrońcy M. G. – prokuratora Prokuratury Regionalnej w G.,
wniosku radcy prawnego M. C. – pełnomocnika wnioskodawcy J. N. z dnia 8
stycznia 2025 r., w przedmiocie podjęcia uchwały o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej X. Y. - prokuratora Prokuratury Okręgowej w E., za to, że:
1. w okresie od dnia 19 października 2019 r. do dnia 16 czerwca 2020 r. w G., jako
funkcjonariusz publiczny - prokurator wykonujący czynności służbowe w
Prokuraturze Regionalnej w G. w sprawach [...] i [...], przekroczył przysługujące mu
uprawnienia oraz nie dopełnił ciążących na nim obowiązków w ten sposób, że
kierował wnioski o zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci
tymczasowego aresztowania oraz przedłużaniu stosowania tego środka w oparciu
o wyjaśnienia i oświadczenia, które składane były pod jego wpływem oraz
wskazywaniu w tych wnioskach na konieczność wykonywania pozornych czynności
procesowych, niesporządzeniu protokołu z czynności przesłuchań, prowadzeniu
przewlekle postępowania, niewyrażaniu zgody na widzenie z obrońcą,
niewyrażaniu zgody na kontakt telefoniczny z obrońcami i żoną pokrzywdzonego,
uniemożliwieniu wykonania fotokopii całości akt sprawy, wydaniu wskazania do
uznania J. N. za osadzonego stwarzającego poważne zagrożenie tzw. „N”,
sztucznym wykreowaniu oraz ingerowaniu w postępowanie przygotowawcze [...],
przetrzymywaniu zażaleń, zastosowaniu zabezpieczenia majątkowego
przekraczającego poczet ewentualnych orzeczeń, podawaniu nieprawdy na
I ZI 1/25
2
posiedzeniach sądu w przedmiocie zabezpieczeń majątkowych, czym działał na
szkodę J. N., tj. za przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.;
2. w okresie od dnia 19 października 2019 r. do dnia 16 czerwca 2020 r. w G.,
wykonując czynności służbowe jako prokurator Prokuratury Regionalnej w G.
podżegał do składania fałszywych oświadczeń wiedzy P. S., T. J., M. P., innych
współpodejrzanych i świadków w toku prowadzonych spraw Prokuratury
Regionalnej w G. za sygnaturami [...] i [...] ustalając wcześniej treść ich depozycji, a
w szczególności, to co mają przekazywać w kontekście J. N. tj. o przestępstwo z
art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 233 k.k. oraz art. 235 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
na podstawie art. 135 § 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze
- dalej powoływanej jako p.p.
uchwalił:
I. odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności
karnej X. Y. - prokuratora Prokuratury Okręgowej w E. za czyny
wskazane we wniosku pełnomocnika wnioskodawcy J. N. – radcy
prawnego M. C. z dnia 8 stycznia 2025 r., tj. z art. 231 § 1 k.k. i art.
18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 233 k.k. oraz art. 235 k.k. w zw. z art. 11
§ 2 k.k.
II. kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Radca prawny M. C. – pełnomocnik J. N., wnioskiem z dnia 8 stycznia
2025 r., wniósł o zezwolenie na pociągnięcie X. Y. - prokuratora Prokuratury
Okręgowej w E. do odpowiedzialności karnej, za to, że:
1. w okresie od dnia 19 października 2019 r. do dnia 16 czerwca 2020 r. w G.,
jako funkcjonariusz publiczny - prokurator wykonujący czynności służbowe w
Prokuraturze Regionalnej w G. w sprawach [...] i [...], przekroczył
przysługujące mu uprawnienia oraz nie dopełnił ciążących na nim
obowiązków w ten sposób, że kierował wnioski o zastosowanie środka
I ZI 1/25
3
zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania oraz przedłużaniu
stosowania tego środka w oparciu o wyjaśnienia i oświadczenia, które
składane były pod jego wpływem oraz wskazywaniu w tych wnioskach na
konieczność wykonywania pozornych czynności procesowych,
niesporządzeniu protokołu z czynności przesłuchań, prowadzeniu przewlekle
postępowania, niewyrażaniu zgody na widzenie z obrońcą, niewyrażaniu
zgody na kontakt telefoniczny z obrońcami i żoną pokrzywdzonego,
uniemożliwieniu wykonania fotokopii całości akt sprawy, wydaniu wskazania
do uznania J. N. za osadzonego stwarzającego poważne zagrożenie tzw.
„N”, sztucznym wykreowaniu oraz ingerowaniu w postępowanie
przygotowawcze [...], przetrzymywaniu zażaleń, zastosowaniu
zabezpieczenia majątkowego przekraczającego poczet ewentualnych
orzeczeń, podawaniu nieprawdy na posiedzeniach sądu w przedmiocie
zabezpieczeń majątkowych, czym działał na szkodę J. N., tj. za
przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.;
2. w okresie od dnia 19 października 2019 r. do dnia 16 czerwca 2020 r. w G.,
wykonując czynności służbowe jako prokurator Prokuratury Regionalnej w G.
podżegał do składania fałszywych oświadczeń wiedzy P. S., T. J., M. P.,
innych współpodejrzanych i świadków w toku prowadzonych spraw
Prokuratury Regionalnej w G. za sygnaturami [...] i [...] ustalając wcześniej
treść ich depozycji, a w szczególności, to co mają przekazywać w kontekście
J. N. tj. o przestępstwo z art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 233 k.k. oraz art. 235
k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Radca prawny M. C. wniósł też o dołączenie:
1. akt sprawy zawisłej przed Sądem Rejonowym […] w G. o sygn. [...],
2. akt sprawy Prokuratury Okręgowej w P. o sygn. [...],
3. akt sprawy Prokuratury Okręgowej w K. o sygn. [...],
4. akt sprawy Prokuratury Okręgowej w B. o sygn. [...]
i dopuszczenie znajdujących się w nich dokumentów celem potwierdzenia
okoliczności: treści przesłuchań osobowych źródeł dowodowych, wydawania
orzeczeń, zatrzymanych i zabezpieczonych dowodów (k. 2 - 7).
I ZI 1/25
4
W uzasadnieniu wniosku, radca prawny M. C. wskazał, że prokurator X. Y.,
prowadząc postępowanie o sygn. akt [...] (aktualnie sprawa zawisła przed Sądem
Okręgowym w G. za sygn. akt [...]), dopuścił się wielu naruszeń oraz uchybień,
szczegółowo opisanych w subsydiarnym akcie oskarżenia z dnia 14 listopada
2024 r. Dotyczyły one m.in. kierowania wniosków o zastosowanie środka
zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania oraz przedłużaniu
stosowania tego środka w oparciu o wyjaśnienia i oświadczenia, które składane
były pod jego wpływem oraz wskazywaniu w tych wnioskach na konieczność
wykonywania pozornych czynności procesowych, niesporządzeniu protokołu z
czynności przesłuchania, przewlekłego prowadzenia postępowania, niewyrażaniu
zgody na widzenie z obrońcą, niewyrażaniu zgody na kontakt telefoniczny z
obrońcami i żoną wnioskodawcy, uniemożliwieniu wykonania fotokopii całości akt
sprawy, wydaniu wskazania do uznania J. N. za osadzonego stwarzającego
poważne zagrożenie tzw. „N”, sztucznym wykreowaniu oraz ingerowaniu w
postępowanie przygotowawcze o sygn. akt [...], przetrzymywaniu zażaleń,
zastosowaniu zabezpieczenia majątkowego przekraczającego poczet
ewentualnych orzeczeń, podawaniu nieprawdy na posiedzeniach sądu w
przedmiocie zabezpieczeń majątkowych, czym niewątpliwie przekroczył
przysługujące mu uprawnienia oraz nie dopełnił ciążących na nim obowiązków.
Ponadto wskazał, że obrońcy J. N. w postępowaniu prowadzonym przez
Prokuraturę Regionalną w G. o sygn. akt [...], wykorzystując swoje uprawienia
składali zażalenia na niekorzystne względem ww. decyzje procesowe wydane
przez prokuratora X. Y.. Sądy rozpoznające zażalenia w każdej ze spraw
wskazywały na istniejące w postępowaniu o sygn. akt [...] nieprawidłowości (m.in.
postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 27 marca 2020 r., sygn. akt […],
postanowienie Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt […],
postanowienie Sądu Rejonowego [...] w G. z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt […],
postanowienie Sądu Rejonowego [...] w G. z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt
[…]). W toku postępowania zawisłego przed Sądem Okręgowym w G. o sygn. akt
[...] ujawniły i potwierdziły się okoliczności opisane w pkt 1 ppkt b) wniosku.
Oskarżeni w tej sprawie M. P. oraz T. J. stwierdzili jednoznacznie w swoich
wyjaśnieniach, że prokurator X. Y. naciskał na nich na składanie wyjaśnień
I ZI 1/25
5
obciążających wnioskodawcę J. N. Według pełnomocnika wnioskodawcy,
prokurator X. Y. na żadnym etapie postępowania, które prowadził, nie dążył do
ustalenia prawdy obiektywnej, a jedynie podejmował działania, które
ukierunkowane były na wykazanie winy J. N. Podejrzani, jak wskazano powyżej,
mieli składać wyjaśnienia „pod dyktando” prokuratora X. Y. Takie działania
doprowadziły de facto do zaburzenia instytucji stosowania środków
zapobiegawczych, a materiał dowodowy, który składany był wraz z wnioskiem o
stosowanie lub przedłużenie stosowania środka zapobiegawczego, stanowiły
dowody pośrednie stanowiące oświadczenia, notatki, które nie zostały
udostępnione obrońcom. Według wnioskującego, powyższe działania prokuratora
X. Y. wypełniają znamiona czynu zabronionego podżegania do składania
fałszywych wyjaśnień oraz oświadczeń wiedzy w toku postępowań prowadzonych
przez Prokuraturę Regionalną w G. o sygn. akt [...] oraz [...].
W dniu 4 czerwca 2025 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu
Najwyższego wpłynęła odpowiedź M. G. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w
G. obrońcy X. Y. – prokuratora Prokuratury Okręgowej w E. na wniosek z dnia 8
stycznia 2025 r. o wyrażenie zgody na pociągnięcie ww. do odpowiedzialności
karnej. W odpowiedzi tej obrońca prokuratora X. Y. wniósł o wydanie uchwały
odmawiającej zezwolenia na pociągnięcie ww. do odpowiedzialności karnej,
albowiem według jego oceny, nie zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie
popełnienia jakiegokolwiek przestępstwa przez prokuratora X. Y., który jak
wskazano w uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek, nie przyznaje się do popełnienia
czynów zarzucanych subsydiarnym aktem oskarżenia, jak i tym samym, złożonym
przez radcę prawnego M. C. wnioskiem o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej. (k. 209 - 213).
W dniu 23 czerwca 2025 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu
Najwyższego wpłynęło pismo prokuratora X. Y. z dnia 20 czerwca 2025 r.
zatytułowane „wniosek dowodowy”, w którym wrócił się o załączenie
wnioskowanych w tym piśmie dowodów oraz odniósł się do zarzutów
sformułowanych we wniosku o udzielenie zezwolenia na pociągnięcie go do
odpowiedzialności karnej za czyny z art. 231 § 1 k.k. i art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art.
233 k.k. oraz art. 235 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. ( k. 225 – 228).
I ZI 1/25
6
Na posiedzeniu w dniu 30 lipca 2025 r. wnioskodawca J. N. i jego
pełnomocnik radcy prawny M. C. poparli złożony wniosek, natomiast X. Y. -
prokurator Prokuratury Okręgowej w E. i jego obrońca M. G. – prokurator
Prokuratury Regionalnej w G. wnieśli o nieuwzględnienie tego wniosku (k. 252 –
253).
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Poza sporem jest, że przewidziany w 135 § 1 p.p. zakaz pociągania do
odpowiedzialności karnej prokuratora bez zgody sądu dyscyplinarnego, składający
się na tzw. immunitet formalny (procesowy) prokuratora, nie powoduje wyłączenia
odpowiedzialności, czy też karalności za popełniony czyn, a jedynie wprowadza
zakaz pociągania osoby posiadającej taki immunitet do odpowiedzialności karnej
przed sądem, chyba że oskarżyciel uzyska na to zgodę sądu dyscyplinarnego.
Oczywiście immunitet ten nie ma być postrzegany jako swoistego rodzaju prawo
osobiste przysługujące osobie sprawującej urząd prokuratora. Nie może też
stanowić środka zapewnienia bezkarności jego posiadaczom.
W myśl art. 135 § 5 p.p. Sąd Najwyższy wydaje uchwałę zezwalającą na
pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie
uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa. To oznacza, że
materialna podstawa decyzji w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie prokuratora
do odpowiedzialności karnej jest w istocie tożsama z pojęciem użytym w art. 313 §
1 k.p.k. Na gruncie zaś wykładni tego przepisu k.p.k. wskazuje się, że wydanie
postanowienia o przedstawieniu zarzutów wymaga istnienia bardziej rozbudowanej
faktycznej podstawy, niż ta, która wystarcza do wszczęcia śledztwa lub
dochodzenia w rozumieniu art. 303 k.p.k. Poza uzasadnionym podejrzeniem
popełnienia przestępstwa musi istnieć także dostatecznie uzasadnione podejrzenie,
że czyn popełniła określona osoba. W orzecznictwie Sądu Najwyższego – Sądu
Dyscyplinarnego podkreśla się, że sformułowanie „dostatecznie uzasadnione
podejrzenie popełnienia przestępstwa” jest nieostre (niedookreślone), zatem ocena,
czy spełniona została opisana nim przesłanka, zawsze zależy od konkretnych
okoliczności sprawy (por. np. uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego
z dnia 18 października 2004 r., sygn. SNO 40/04, OSNSD 2004, poz. 33).
I ZI 1/25
7
Podejrzenie popełnienia przestępstwa musi być jednak w pełni uzasadnione,
nienasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń, zarówno co do
popełnienia czynu jak i zaistnienia wszystkich znamion konkretnego typu
przestępstwa (por. np. uchwały Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego: z dnia
8 maja 2007 r., sygn. SNO 21/07, OSNSD 2007, poz. 38, z dnia 27 stycznia 2009 r.,
sygn. SNO 95/08, OSNSD 2009, poz. 24, z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. SNO 32/11,
OSNSD 2011, poz. 41).
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika wnioskodawcy J. N. z dnia 8
stycznia 2025 r. należy stwierdzić, że brak jest podstaw uzasadniających wydanie
uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora X.
Y. za czyny wymienione w tym wniosku. Okoliczności powołane we wniosku o
zezwolenie na pociągnięcie prokuratora X. Y. do odpowiedzialności karnej, nie
uzasadniają przekonania, aby popełnienie przez wskazanego prokuratora czynów
kwalifikowanych z art. 231 § 1 k.k. i z art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 233 k.k. oraz art.
235 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. zostało dostatecznie uprawdopodobnione.
Nie budzi wątpliwości, że działanie w granicach uprawnień i obowiązków jest
ustawową, choć umiejscowioną poza k.k., okolicznością uniemożliwiającą przyjęcie
bezprawności czynu, wówczas gdy działaniem takim, podmiot, któremu z mocy
ustawy przyznano kompetencje do takiego działania, przekroczył normę
sankcjonowaną w prawie karnym, a więc gdy rzeczonym działaniem podmiot ten
zrealizował znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary. Jak się podkreśla w
doktrynie, nadanie działaniu w granicach uprawnień i obowiązków służbowych
statusu okoliczności wyłączającej bezprawność (czyli okoliczności kontratypowej),
wynika z konieczności zapewnienia w państwie stanu praworządności, zapewnienia,
które niejednokrotnie wymaga ze strony działających w imieniu państwa
funkcjonariuszy, naruszającej prawnokarną normę sankcjonowaną ingerencji w
życie, zdrowie, wolność czy mienie obywateli. Kompetencję do takiej ingerencji
może przyznawać jedynie akt normatywny rangi ustawy (por. Ł. Pohl, Prawo karne.
Wykład części ogólnej, Warszawa 2013, s. 258 – 260).
Zgodnie z treścią art. 231 § 1 k.k. odpowiedzialność karną ponosi
funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie
dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego.
I ZI 1/25
8
Ten występek należy do kategorii przestępstw z konkretnego narażenia na
niebezpieczeństwo, a więc materialnych znamiennych skutkiem, którym jest
wystąpienie niebezpieczeństwa szkody w interesie publicznym lub prywatnym (por.
uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2013 r.,
sygn. akt I KZP 24/12). Podmiotem czynu zabronionego z art. 231 § 1 k.k. jest
wyłącznie funkcjonariusz publiczny. Ze względu jednak na sformułowanie znamion
typu czynu zabronionego, a przede wszystkim odwołanie się do zakresu uprawnień
i obowiązków ciążących na funkcjonariuszu publicznym, oczywiste jest, że w
konkretnym przypadku krąg podmiotów będzie determinowany zakresem
podmiotowym określonym w normie nakazującej podjęcie określonego zachowania
czy to zakazującej określonych czynności (zob. P. Kardas, Odpowiedzialność karna
za łapownictwo, Przegląd Sądowy 2002, nr 7-8, s. 23). W omawianym typie czynu
zabronionego czynnością wykonawczą jest działanie na szkodę interesu
publicznego lub prywatnego w ściśle określony sposób, a mianowicie przez
przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków. Obowiązek określa
powinność określonego zachowania się przez określoną osobę; uprawnienie zaś –
„przyzwolenie i prawo do cudzego zachowania”. Źródło obowiązków, których
niewypełnienie stanowi warunek konieczny realizacji znamion określonych w
omawianym typie czynu zabronionego, zależy od charakteru obowiązku. Może on
mieć charakter ogólny – wtedy źródłem takiego obowiązku są przepisy odnoszące
się najczęściej do wszystkich funkcjonariuszy, szczególny – regulują go przepisy
dotyczące określonej kategorii funkcjonariuszy publicznych bądź indywidualny,
którego źródłem będą najczęściej przepisy regulaminu, instrukcji, a także wydane
przez uprawnioną osobę polecenie wykonania określonych czynności (zob. O.
Górniok [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. II, red. A. Wąsek, s. 87). Nie budzi
wątpliwości, ani w doktrynie, ani w orzecznictwie, że samo przekroczenie
uprawnień albo niedopełnienie obowiązków nie realizuje jeszcze znamion typu
czynu zabronionego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1974 r.,
sygn. akt II KR 177/74, LEX nr 20871; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
25 lutego 2003 r., sygn. akt WK 3/03, OSNKW 2003, z. 5 – 6, poz. 53). Konieczne
jest jeszcze działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego (zob. A.
Barczak - Oplustil, M. Iwański [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część
I ZI 1/25
9
II. Komentarz do art. art. 212-277d, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017, art.
231).
Pełnomocnik wnioskodawcy J. N. – radca prawny M. C., zarzuca we wniosku
o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, że prokurator X. Y. miał
się dopuścić popełnienia czynu z art. 231 § 1 k.k., gdyż w ocenie ww., kierował
wnioski o zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego
aresztowania oraz o przedłużanie stosowania tego środka w oparciu o wyjaśnienia i
oświadczenia, które składane były pod jego wpływem oraz wskazywał w tych
wnioskach na konieczność wykonywania pozornych czynności procesowych, nie
sporządził protokołu z czynności przesłuchania, przewlekle prowadził
postępowania, nie wyrażał zgody na widzenie z obrońcą, nie wyrażał zgody na
kontakt telefoniczny z obrońcami i żoną wnioskodawcy, uniemożliwiał wykonanie
fotokopii całości akt sprawy, wydał wskazanie do uznania wnioskodawcy za
osadzonego stwarzającego poważne zagrożenie tzw. „N”, w sztuczny sposób
kreował oraz ingerował w postępowanie przygotowawcze o sygn. akt [...],
przetrzymywał zażalenia, zastosował zabezpieczenie majątkowe przekraczające
poczet ewentualnych orzeczeń, podawał nieprawdę na posiedzeniach sądu w
przedmiocie zabezpieczeń majątkowych.
Należy zauważyć, że ocena tego, czy zachodzi uzasadnione podejrzenie
popełnienia przestępstwa, choć nie może być dowolna, to nie może też następować
niejako automatycznie. W realiach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie
każda nieprawidłowość w działaniu funkcjonariusza publicznego musi być a priori
utożsamiana z przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków, a więc
z realizacją znamion czynu zabronionego określonego w art. 231 § 1 k.k.
Wskazana ocena powinna mieścić się w granicach wyznaczonych regulacją
zawartą w art. 7 k.p.k. Przepis ten nakazuje to, aby przekonanie organu
procesowego było kształtowane w oparciu o swobodną ocenę dowodów,
uwzględniającą wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Istotą „swobodnej
oceny dowodów” jest zatem pozostawienie organowi procesowemu pewnej sfery
autonomii przy podejmowaniu decyzji procesowych, możliwości dokonania oceny
(do pewnego stopnia dyskrecjonalnej), czy przesłanki wynikające z określonej
normy prawnej zostały zrealizowane.
I ZI 1/25
10
Warto też zauważyć, że przepis art. 7 § 1 p.p. ustanawia zasadę
niezależności prokuratora przy wykonywaniu czynności określonych w ustawach.
Zasada ta, oprócz wymiaru zewnętrznego rozumianego jako brak nacisków ze
strony podmiotów znajdujących się poza strukturą prokuratury, ma też wymiar
wewnętrzny, który definiuje samodzielność przy realizacji kompetencji wynikających
z regulacji procesowych. Warunkiem urzeczywistnienia zasady niezależności
prokuratora jest zatem to, aby prokuratorzy mogli wykonywać swoje zadania
służbowe bez zastraszania, utrudnień, nękania, niewłaściwych ingerencji lub
bezpodstawnego narażenia na odpowiedzialność cywilną, karną lub inną. W
kontekście zatem choćby zasady niezależności prokuratora, zarzut popełnienia
przestępstwa z art. 231 k.k. musiałby być związany z poważnymi nadużyciami
uprawnień przewidzianych dla prokuratora w przepisach szczególnych, które to
uprawnienia wykorzystałby on bez żadnej podstawy prawnej wobec stron
postępowania przygotowawczego, doprowadzając zarazem do istotnych
niekorzystnych dla nich następstw procesowych.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu
Najwyższego nie zachodzi dostatecznie uprawdopodobnione podejrzenie
popełnienia przez prokuratora X. Y. zarzucanego mu w pkt 1 wniosku przestępstwa,
gdyż wykonywane przez niego czynności procesowe w sprawach o sygn. akt [...] i
[...], nie stanowiły realizacji znamion czynu z art. 231 § 1 k.k.
W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że w Prokuraturze Okręgowej w P.
toczyło się śledztwo wszczęte postanowieniem z dnia 7 października 2021 r., sygn.
akt [...], z zawiadomienia pełnomocnika J. N. – radcy prawnego M. C. o podejrzeniu
popełnienia przestępstwa, do którego miało dojść w toku postępowań
prowadzonych przez Prokuraturę Regionalną w G. pod sygn. akt [...] oraz [...].
Śledztwo zakończyło się umorzeniem na mocy postanowienia z dnia 28 czerwca
2024 r. (k. 28-50), które zostało utrzymane w mocy postanowieniem prokuratora
Prokuratury Regionalnej w P. z dnia 23 września 2024 r, sygn. akt […] (k.51-60).
Powyższa decyzja umożliwiła oskarżycielowi posiłkowemu subsydiarnemu J. N. na
skorzystanie z uprawnień do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.
Przedmiotowy akt oskarżenia został wniesiony w terminie, gdyż jak wynika z daty
prezentaty umieszczonej na kopercie (k. 18 akt o sygn. [...]), korespondencja
I ZI 1/25
11
została nadana w placówce pocztowej w dniu 15 listopada 2024 r., a o odpis
postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia w przedmiocie umorzenia
śledztwa został doręczony pokrzywdzonemu oraz jego pełnomocnikowi w dniu 15
października 2024 r. (zpo k. 250 i k. 251). Odnosząc się do postępowań objętych
zarzutem, jak wynika z ustaleń Prokuratury Okręgowej w P., śledztwo toczące się
pod sygn. akt [...], prowadzone jest przez zespół prokuratorów Prokuratury
Regionalnej w G., a referentem tej sprawy jest prokurator X. Y. Z kolei sprawa pod
sygn. akt [...], prowadzona była pod nadzorem prokuratora X.1 Y.1 W sprawie o
sygn. akt [...] śledztwo nie zostało dotychczas zakończone. Z powyższej sprawy
wyłączono sprawę o sygn. akt […] i skierowano akt oskarżenia do Sądu
Okręgowego w G., w którym przedmiotową sprawę zarejestrowano pod sygn. akt
[...]. Natomiast sprawę o sygn. akt [...] przekazano do Prokuratury Okręgowej w K. i
pierwotnie zarejestrowano pod sygn. […], a obecnie powyższe postępowanie
przygotowawcze pozostaje w toku i zarejestrowane jest pod sygn. akt [...].
Wszystkie wymienione postępowania są prowadzone przeciwko m.in. J. N. Należy
dostrzec, że postępowanie o sygn. akt [...], którego referentem jest prokurator X. Y.
jest wielowątkowe i wieloosobowe. Przez okres prowadzenia śledztwa wykonano
szereg czynności procesowych z udziałem podejrzanych i świadków, przede
wszystkim liczne przesłuchania oraz konfrontacje. Czynności te były wykonywane
przez różnych prokuratorów, a więc nie wszystkie wykonywał prokurator X. Y., jak
również nie wszystkie dokumenty to on sporządzał. Czynności procesowe i
zachowania prowadzących wskazane powyżej śledztwa, były wielokrotnie
przedmiotem kontroli sądowej i sądy wyrażały w swych rozstrzygnięciach zarówno
stanowiska korzystne, jak i niekorzystane dla J. N.
Mając zatem na uwadze powyższe oraz okoliczności niniejszej sprawy,
ustalone na podstawie zgromadzonych dowodów, stwierdzić należy, że
podejmowane przez prokuratora X. Y. czynności procesowe w wymienionych
powyżej sprawach, nie stanowiły przekroczenia uprawnień, które miały powodować
działanie na szkodę interesu J. N. Rzeczywiście w wyniku kontroli sądowej decyzje
procesowe były niejednokrotnie uchylane, bądź też sąd nie przychylał się do
wniosków prokuratorów, to jednak nie sposób na tej podstawie wyprowadzić
wniosku, że zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez
I ZI 1/25
12
prokuratora X. Y. przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Nie bez znaczenia pozostaje w
omawianym kontekście, jak już wyżej wspomniano, wieloosobowy i wielowątkowy
charakter prowadzonych postępowań przygotowawczych. Dodatkowo należy
dostrzec, że skierowany do Sądu Okręgowego w G. akt oskarżenia w sprawie
wyłączonej ze śledztwa prowadzonego pod sygn. akt […], zarejestrowanej pod
sygn. akt [...], obejmuje 27 oskarżonych, a akta liczą wiele tomów, więc wszystko to
świadczy o rozmiarach prowadzonego postępowania. Odnosząc się już w dalszej
części bezpośrednio do sformułowanego w pkt 1 wniosku zarzutu, Sąd Najwyższy
podziela zapatrywania w tym zakresie przyjęte w treści uzasadnienia postanowienia
o umorzeniu śledztwa z dnia 28 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt [...] (k. 28-
50). Argumentacja w nim zawarta odnosi się do zarzucenia w zawiadomieniu
złożonym do Prokuratury Okręgowej w P. w sprawie przekroczenia uprawnień i
niedopełnienia obowiązków przez prokuratorów w prowadzonych postępowaniach
w sprawach o sygn. akt [...] i [...], tych samych uchybień co podniesione w
przedmiotowym wniosku o uchylenie immunitetu prokuratorowi X. Y.. W pierwszej
kolejności pełnomocnik wnioskodawcy J. N. zarzuca prokuratorowi X. Y. kierowanie
wniosków o zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego
aresztowania oraz o przedłużenie stosowania tego środka w oparciu o wyjaśnienia i
oświadczenia, które składane były pod jego wpływem oraz wskazywaniu w tych
wnioskach na konieczność wykonywania pozornych czynności procesowych.
Przesłuchany w toku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w P., w
charakterze świadka - prokurator X. Y. zeznał, że z tego co pamięta, podczas
przesłuchań I. W. i F. W. obecny był ich pełnomocnik, poza tym wyrażali oni wolę
ujawnienia wszystkich okoliczności oraz zdarzeń, o których mieli wiedzę w związku
z prowadzonym śledztwem, aby móc w przyszłości skorzystać z instytucji art. 60 §
3 k.k., o którym to przepisie byli zresztą pouczani. Dodatkowo zaprzeczyli, aby w
ramach postępowania o sygn. akt [...] składali jakiekolwiek zeznania poza
protokołami przesłuchań. Wskazali też, że nie składali oświadczeń pisemnych w
przedmiotowym śledztwie. Taką wolę ujawnienia okoliczności związanych z
przedmiotowym śledztwem miał również B. W., który zadeklarował chęć współpracy
z organami ścigania w zamian za możliwość skorzystania z dobrodziejstwa art. 60
k.k., co jednak spotkało się z negatywnym odbiorem J. N., któremu zarzucono
I ZI 1/25
13
podżeganie do spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu małoletniej córki B.
W., albowiem jego wyjaśnienia w znacznej mierze obciążały J. N. Mając na uwadze
powyższe, można zatem wyprowadzić wniosek, że zarzucenie prokuratorowi X. Y.
wpływu na depozycje złożone przez przesłuchiwane w przedmiotowym śledztwie
osoby poprzez ich rzekome ukierunkowanie w stronę złożenia depozycji
niekorzystnych dla J. N., może świadczyć jedynie o chęci ich zdyskredytowania
przez ww., nie ma natomiast poparcia w jakichkolwiek dowodach. Prokurator X. Y.
w swoich zeznaniach wskazał, że cyt. „nikomu nie obiecywałem nadzwyczajnego
złagodzenia kary za wskazanie li tylko informacji obciążających jakiegoś
konkretnego podejrzanego, a dotyczyło to wiedzy o przestępstwach różnych osób i
udziału w tych przestępstwach osób przesłuchiwanych” (k.137). Należy również
dostrzec, że decyzje w zakresie zasadności i prawidłowości stosowania wobec J. N.
tymczasowego aresztowania oceniane i analizowane były przecież wielokrotnie
przez różne składy różnych sądów, nie sposób jest więc uznać, że były
podejmowane na podstawie wniosków, w których przyjmowano argumentację
opartą o fałszywe depozycje i oświadczenia oraz wymóg przeprowadzenia
pozornych czynności. Z kolei odnosząc się do kwestii niewyrażania zgody na
widzenia z obrońcą, czy niewyrażenia zgody na kontakt telefoniczny z obrońcą i
żoną, w pierwszej kolejności należy wskazać, że z art. 217 k.k.w. wynikają zasady
ustalania widzeń z tymczasowo aresztowanym i to prokurator decyduje, czy
widzenie może być udzielone, czy też nie. Natomiast zasady korzystania ze
środków łączności przez tymczasowo aresztowanego wynikają z art. 217c k.k.w. i
zgodnie z § 2 wskazanego przepisu, zgodę na skorzystanie z aparatu
telefonicznego wydaje organ, do którego dyspozycji podejrzany pozostaje, chyba,
że zachodzi uzasadniona obawa, że rozmowa ta zostanie wykorzystana w celu
bezprawnego utrudniania postępowania karnego. Podobnie jak w kwestii wyrażenia
zgody na widzenie, tak i w kwestii wyrażenia zgody na skorzystanie z telefonu,
decyduje organ do dyspozycji, którego pozostaje podejrzany. Dlatego też w
odniesieniu do podejrzanego J. N., prokurator X. Y. był uprawniony zarówno
udzielić zgody na powyższe, jak i jej odmówić. Trzeba też zauważyć, że obrońcy J.
N. udzielano zgody na widzenie, niemniej radca prawny M. C. podnosi, że
zastrzegano, żeby podczas widzenia była inna obecna do tego osoba uprawniona.
I ZI 1/25
14
Jak wskazał podczas przesłuchania w charakterze świadka prokurator X. Y., jego
zdaniem, wszelkie widzenia na terenie Aresztu Śledczego, odbywają się pod
nadzorem funkcjonariuszy Służby Więziennej. Odnosząc się w dalszej kolejności
do zarzutu niesporządzenia protokołu z czynności przesłuchania, tj. maszynopisu
protokołu przesłuchania J. N. z dnia 12 marca 2020 r. w Areszcie Śledczym w G.,
prokurator X. Y. wskazał, że zlecił wykonanie maszynopisu, jednak nie pamięta z
uwagi na upływ czasu i ilość podejrzanych, czy został on sporządzony. Należy
wywnioskować, że nie było to zatem działanie celowe, noszące zamiar
zlekceważenia dokonanego przesłuchania J. N., tylko być może przeoczenie, a
biorąc pod uwagę rozmiar prowadzonego śledztwa, popełnienia takiego błędu nie
można wykluczyć. Należy zauważyć też, że J. N. był przesłuchiwany kilka razy. Jak
zeznał prokurator X. Y., cyt. „J. N. we wskazanych postępowaniach był traktowany
tak samo jak inni podejrzani, w tym podejrzani tymczasowo aresztowani, a liczba
wykonanych z jego udziałem czynności procesowych i czas przeprowadzenia tych
czynności wskazuje jednoznacznie, że miał on w toku tych postępowań i nadal ma,
jeśli chodzi o sprawę , niczym nieograniczone możliwości składania w sposób
swobodny depozycji procesowych” (k. 127). Odnosząc się w dalszej kolejności do
podnoszonej kwestii uniemożliwienia wykonania fotokopii całości akt sprawy,
należy zauważyć, że na postanowienie wydane przez prokuratora o odmowie
przyjęcia środka odwoławczego w postaci zażalenia, obrońca J. N. złożył zażalenie,
które poddane zostało kontroli Sądu Okręgowego w G. w sprawie o sygn. akt […] i
na mocy postanowienia z dnia 18 maja 2020 r. doprowadziło do uchylenia
zarządzenia Prokuratora Regionalnego w G. z dnia 13 lutego 2020 r. o odmowie
przyjęcia zażalenia na zarządzenie o wyrażeniu zgody na udostępnienie akt sprawy
bez możliwości wykonania fotokopii akt sprawy (k. 142-144 akt o sygn. [...]). Jeśli
chodzi zaś o uznanie J. N. za osadzonego stwarzającego poważne zagrożenie tzw.
„N” było to związane z depozycjami złożonymi przez P. S. i faktem, że dotyczyły
one zagrożenia zdrowia, czy też życia dla podejrzanego B. W., bądź osoby dla
niego najbliższej, a mianowicie małoletniej córki. Sytuacja wymagała
niezwłocznego podjęcia działań, gdyż jak wynikało z zeznań P. S., który dzielił celę
z J. N., wymieniony miał zlecić mu zamach na życie i zdrowie córki B. W., a także
wypowiadał groźby karalne w stosunku do osoby nieokreślonego prokuratora. Z
I ZI 1/25
15
zeznań P. S. wynika, iż J. N. proponował mu zastraszenie B. W., aby wycofał się ze
swoich wyjaśnień złożonych jako współpodejrzany w sprawie Prokuratury
Regionalnej w G. o sygn. akt [...], poprzez oblanie jego małoletniej córki najpierw
atramentem, a gdyby to nie pomogło, to substancją żrącą (kwasem). W zamian
otrzymałby pomoc w swojej sprawie i zapłatę (k. 58 akt o sygn. [...]). Decyzję o
zakwalifikowaniu J. N. jako osadzonego stwarzającego poważne zagrożenie
społeczne oraz poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub
aresztu śledczego, podjęła Komisja Penitencjarna Aresztu Śledczego w G.,
działając na podstawie art. 212a § 1 k.k.w. oraz art. 88a § 1 pkt 3 k.k.w. w zw. z art.
212a § 3 k.k.w. J. N. został pouczony o prawie, terminie i sposobie wniesienia
skargi na powyższą decyzję. Wniosek o zakwalifikowanie J. N. jako stwarzającego
poważne zagrożenie, złożony został przez zastępcę kierownika działu ochrony w
związku z powziętymi informacjami o zamiarze podejmowania przez ww. w czasie
izolacji działań pozaprawnych (k. 134 akt o sygn. [...]). Natomiast trudno jest uznać
w kontekście zarzutu z wniosku, że wniosek ten mógł być wypadkową działań
skierowanych przez prokuratora X. Y. przeciwko J. N. Dodatkowo nie bez
znaczenia pozostaje fakt umorzenia śledztwa w sprawie Prokuratury Okręgowej w
B. o sygn. akt […], wszczętego z zawiadomienia adwokata F. D. – obrońcy J. N., w
którym wskazano na możliwość popełnienia przez P. S. przestępstwa fałszywego
oskarżenia i obciążenia fałszywymi zeznaniami J. N. (k. 3279-3335 akt o sygn. […]).
W uzasadnieniu wskazano, iż brak jest przekonujących dowodów, które pozwoliłyby
negatywnie zweryfikować przedstawioną wersję wydarzeń przez P. S. z udziałem J.
N., którą to wersję podtrzymywał we wszystkich złożonych zeznaniach. W zakresie
zastosowanego zabezpieczenia majątkowego, zasadnym będzie podzielenie
argumentów podniesionych w treści uzasadnienia postanowienia o umorzeniu
śledztwa z dnia 28 czerwca 2024 r., a mianowicie, że w toku prowadzonego
śledztwa wydano kilkanaście postanowień o zabezpieczeniu majątkowym wobec
różnych podejrzanych. Obrońca J. N. składał zażalenia na różne decyzje
prokuratorów, w tym na postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, a decyzje te
były objęte kontrolą sądową i sądy wypowiadały się w tym zakresie w ramach
podejmowanych rozstrzygnięć. Wyjaśniono też, że cyt.: „pieniądze w kwocie
250 000 zł, jak też i inne składniki majątku J. N. zabezpieczone zostały w toku jak i
I ZI 1/25
16
na potrzeby postępowania przygotowawczego. Przesłuchany w charakterze
świadka X. Y. zeznał, że (…) ze środkami pieniężnymi ujawnionymi w kancelarii w
momencie ich ujawnienia zaistniały okoliczności poddające w wątpliwość
pochodzenie tych środków, jak i faktycznego właściciela, co uniemożliwiało
bezzwłoczne wydanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym wobec całości
tych środków. X. Y. zeznał, że polecił funkcjonariuszom policji ustalenie tej
okoliczności tak by możliwe było wydanie postanowienia w przedmiocie dowodów
rzeczowych. Czynność została wykonana z opóźnieniem z uwagi na pandemię. Po
wyjaśnieniu tych okoliczności X. Y. rozstrzygnął w zakresie dowodów rzeczowych
zawierając jednocześnie rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu części środków, a w
pozostałym zakresie uznania za dowód rzeczowy. Jeśli chodzi o zabezpieczenie
majątkowe dotyczące nieruchomości będącej własnością J. N., to przy wydaniu
tego postanowienia błędnie pierwotnie nie doręczono postanowienia żonie
oskarżonego, która była współwłaścicielką nieruchomości, a następnie, gdy to
uczyniono, postanowienie to nie odpowiadało treści postanowienia doręczonego
samemu oskarżonemu. Błąd wynikał z tego, że na moment wysyłania odpisu
postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym prokuratura nie posiadała oryginału
przedmiotowego postanowienia, albowiem znajdował się on w aktach głównych
spraw, które były przekazane do innego sądu lub Prokuratury Krajowej w toku
innego postępowania incydentalnego, a akta podręczne również znajdowały się
poza prokuraturą. Wobec powyższego X. Y. podjął decyzję o konwalidowaniu tego
uchybienia związanego z brakiem doręczenia postanowienia wszystkim osobom
uprawnionym poprzez wydrukowanie i podpisanie tego postanowienia w oparciu o
plik Word, który znajdował się na jego komputerze służbowym, co do którego w
tamtym momencie miałem przekonanie, że jest tożsamy treściowo z oryginałem.
Jak się okazało po doręczeniu i w toku posiedzenia sądu, dokument ten nie był
tożsamy treściowo. Błąd tkwił w innym zakresie zabezpieczenia, a tym samym i
uzasadnienia, tak że niezwłocznie po ujawnieniu tej okoliczności ten błąd został
skonwalidowany. Postanowienie zawierające błąd zostało uchylone i
wyeliminowane z obrotu”. Kolejnym zachowaniem, które według wnioskującego o
uchylenie immunitetu prokuratorowi, nosi znamiona czynu zabronionego było
nieprzekazywanie zażaleń obrońcy do właściwego Sądu celem rozpoznania.
I ZI 1/25
17
Należy zauważyć w omawianym kontekście, że składane w toku postępowania
przygotowawczego zażalenia, były kierowane do sądu w sytuacji, kiedy prokuratura
posiadała wszystkie niezbędne materiały, które należało przekazać do sądu wraz z
zażaleniem. Unikano przekazywania zażaleń bez akt. Ponadto kolejny raz należy
zwrócić uwagę na rozmiar prowadzonych postępowań przygotowawczych i ilość
podejrzanych. Na wszelkie decyzje prokuratorów były składane przez obrońców
podejrzanych zażalenia, dlatego ich ilość, a zarazem konieczność przygotowania
wówczas niezbędnego materiału do sądu, mogła powodować opóźnienia. W
jednym czasie mogło toczyć się kilkadziesiąt postępowań w przedmiocie
rozpoznania przedmiotowych zażaleń, co powodowało konieczność bieżącej
digitalizacji materiałów ze śledztwa, celem ich przekazywania do Sądu wraz z
zażaleniami. Mając na uwadze powyższe, nie sposób też zgodzić się z zarzutem
prowadzenia postępowań przygotowawczych przez prokuratora X. Y. w sposób
przewlekły i pozorny, a w szczególności ukierunkowany wydaniem względem J. N.
tylko niekorzystnych decyzji. Ponownie należy podkreślić, że postępowanie pod
sygn. akt [...] toczy się od kilku lat, a jego wieloosobowy i wielowątkowy charakter
uniemożliwia wykonywanie niektórych czynności jednocześnie. W prowadzonym
pod sygn. akt [...] śledztwie, przesłuchani prokuratorzy wskazali, że przedmiotowe
postępowanie w 2018/2019 r. było największą dotychczasową sprawą dotyczącą
odwróconego łańcucha dystrybucji leków w kraju. Nie bez znaczenia pozostaje
również fakt, iż przedmiotem postępowania jest trudna i skomplikowana materia, a
przy tym ogromna ilość złożonych czynności śledczych. Istotną okolicznością
mającą wpływ na bieg prowadzonego śledztwa był również przypadający okres
pandemii koronawirusa i związane z tym utrudnienia w pracy prokuratorów.
Znamienne jest także to, że skierowany do Sądu Okręgowego w G. akt oskarżenia,
pomimo tego, że obejmował 27 oskarżonych, w tym J. N., to żadna z tych osób nie
wysuwała tego rodzaju zarzutów względem prokuratora X. Y., co J. N..
W ocenie Sądu Najwyższego nie zachodzi również dostateczne podejrzenie
popełnienia przez prokuratora X. Y. zarzucanego mu w pkt 2 wniosku przestępstwa
z art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 233 k.k. oraz art. 235 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
albowiem zarzut podżegania przez prokuratora X. Y. do składania fałszywych
oświadczeń wiedzy w toku prowadzonych spraw o sygn. akt [...] i [...], poprzez
I ZI 1/25
18
ustalanie z podejrzanymi oraz świadkami treści depozycji, w szczególności w
kontekście J. N., nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Należy
zauważyć, że nie wszystkie czynności procesowe w prowadzonych
postępowaniach wykonywał prokurator X. Y., a czynności te były podzielone na
zespół prokuratorów wyznaczonych do prowadzenia przedmiotowych spraw. Jak
słusznie podniesiono w treści uzasadnienia postanowienia o umorzeniu śledztwa z
dnia 28 czerwca 2024 r., w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego,
przesłuchani współpodejrzani, składali wyjaśnienia zarówno obciążające J. N., jak i
nie. Były prowadzone też konfrontacje pomiędzy różnymi osobami. Dokonano
wielokrotnych przesłuchań podejrzanych, którzy składali obszerne wyjaśnienia oraz
odpowiadali na pytania. Przesłuchującymi nie byli jedynie prokuratorzy, ale
wyjaśnienia podejrzanych były składane również przed funkcjonariuszami Policji i
przed sądami. Mając na uwadze powyższe, trudno jest wyprowadzić wniosek, że
prokurator X. Y. podejmował działania ukierunkowane na wykazanie winy J. N.,
poprzez namawianie współpodejrzanych oraz świadków do złożenia obciążających
go oświadczeń. Wyłącznie subiektywna ocena wnioskodawcy w tej kwestii, nie
może stanowić podstawy do uznania realizacji podżegania przez prokuratora w
toku prowadzonych postępowań przygotowawczych do składania fałszywych
wyjaśnień oraz oświadczeń wiedzy. Prokurator X. Y. również w swych zeznaniach
wskazał, że cyt. „nigdy w toku kilkunastoletniej pracy w organach ścigania nie
uzależniałem pozytywnych decyzji procesowych określonej treści, tym bardziej
treści nieprawdziwej, jak sugeruje pokrzywdzony, a wszystkie działania w zakresie
uzgadniania warunków kierowanych wniosków o konsensualne poddanie się karze
przez oskarżonych zawsze były uzgadniane z moimi przełożonymi, którzy
częstokroć modyfikowali te wnioski i tak w istocie było w przedmiotowej sprawie
również” (k. 139).
Trzeba podkreślić, że instytucja immunitetu prokuratorskiego służy ochronie
niezależności prokuratora. Jej celem jest zapewnienie prawidłowego, obiektywnego
i niezależnego wykonywania przez prokuratorów zadań powierzonych im przez
obowiązujące ustawodawstwo. Immunitet prokuratorski nie jest osobistym
przywilejem przysługującym prokuratorowi, lecz instrumentem ustanowionym w
celu zapewnienia prawidłowego wykonywania przez prokuraturę zadań związanych
I ZI 1/25
19
ze ściganiem przestępstw oraz staniem na straży praworządności (art. 2 p.p.), które
powinny być realizowane przy zachowaniu zasady bezstronności, równego
traktowania obywateli (art. 6 p.p.), w sposób niezależny (art. 7 § 1 p.p.).
Należy przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 137 § 1 pkt 1 p.p.
prokurator odpowiada dyscyplinarnie za przewinienia służbowe polegające na
oczywistej i rażącej obrazie przepisów prawa. Z kolei z treści art. 143 § 1 p.p.
wynika, że postępowanie dyscyplinarne w sprawie o czyn wyczerpujący znamiona
przestępstwa może się toczyć niezależnie od prowadzonego co do tego czynu
postępowania karnego. Działania lub zaniechania prokuratora przy wykonywaniu
czynności procesowych mogą stanowić naruszenia prawa i jednocześnie być
kwalifikowane jako czyn zabroniony określony w art. 231 § 1 k.k. Stanowisko, że za
każde naruszenie prawa prokurator może ponosić odpowiedzialność karną,
prowadzi do wniosków ad absurdum. Jeżeli bowiem zostanie stwierdzone
naruszenie prawa, niemające charakteru oczywistego i rażącego, to prokurator nie
poniesie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Jednocześnie w prowadzonym
równolegle postępowaniu karnym mógłby (teoretycznie) ponieść odpowiedzialność
karną. W konsekwencji, w przypadku ewentualnego skazania za przestępstwo
umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, a do takich należy zaliczyć występek z
art. 231 § 1 k.k., w stosunku do sprawcy będącego prokuratorem musiałoby zostać
wszczęte postępowanie dyscyplinarne, którego skutkiem, wobec niespełniania
przez niego przesłanki zajmowania stanowiska prokuratorskiego wymienionej w
art. 75 § 1 pkt 1 in fine p.p., byłoby z reguły wymierzenie kary wydalenia ze służby
prokuratorskiej. Tym samym to samo zachowanie, które nie stanowiąc oczywistej i
rażącej obrazy przepisów prawa, nie podlegałoby ukaraniu dyscyplinarnemu, po
dokonaniu oceny w postępowaniu karnym mogłoby spowodować wymierzenie
najsurowszej kary dyscyplinarnej. Należy więc uznać, że jeżeli przedmiotem
zarzutu we wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do
odpowiedzialności karnej jest działanie lub zaniechanie prokuratora polegające na
obrazie przepisów prawa przy wykonywaniu czynności procesowych,
zakwalifikowane we wniosku jako występek z art. 231 k.k., to ewentualne
uwzględnienie takiego wniosku jest dopuszczalne wyjątkowo i tylko w sytuacji,
I ZI 1/25
20
gdy obraza przepisów prawa ma charakter oczywisty i rażący (por. uchwała Sądu
Najwyższego z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I ZI 48/23, LEX nr 3818789).
W tym stanie rzeczy, jeśli podejrzenie popełnienia przez prokuratora X. Y.
zarzucanych mu we wniosku przestępstw nie zostało dostatecznie
uprawdopodobnione, zarzucane naruszenia i uchybienia w prowadzeniu
postępowań przygotowawczych w wymienionych sprawach, mogą być ocenione
pod kątem ewentualnego wyczerpania znamion przewinienia dyscyplinarnego.
Oczywistym jest, że sąd dyscyplinarny w postępowaniu o wyrażenie zgody
na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej ma obowiązek oceny
dowodów na zasadach określonych w k.p.k., a więc przede wszystkim zgodnie
z regułami określonymi w art. 7 k.p.k. w zw. z art. 135 § 14 p.p. i art. 171 ust. 1 p.p.,
czyli swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz
wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno
zaś zawierać wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione,
na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów
przeciwnych. Sąd dyscyplinarny powinien więc w pierwszym rzędzie ocenić
dowody, a dopiero następnie dokonać analizy prawnej czy spełniona jest
przesłanka uchylenia immunitetu, czyli czy wskazują one na wysokie
prawdopodobieństwo popełnienia przez prokuratora zarzucanego mu przestępstwa
(por. np. uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 23 lutego
2006 r., sygn. akt SNO 3/06, OSNSD 2006, poz. 25).
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że poczynione przez Sąd
Najwyższy ustalenia w postępowaniu immunitetowym na podstawie
przedstawionego przez wnioskodawcę materiału dowodowego i dołączonych akt o
sygn: [...], [...], [...] oraz [...], nie pozwalają na przyjęcie iż zachodzi dostatecznie
uzasadnione podejrzenie, popełnienia przez X. Y. – prokuratora Prokuratury
Okręgowej w E., przestępstw opisanych we wniosku radcy prawnego M. C. –
pełnomocnika wnioskodawcy J. N. z dnia 8 stycznia 2025 r.
Kierując się przedstawionymi wyżej motywami, Sąd Najwyższy rozstrzygnął,
jak w uchwale.
[M. T.]
[r.g.]
I ZI 1/25
21
