Uchwała SN z 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 - jak powołują ją inne sądy

„… a jedynie może prowadzić od uwzględnienia odwołania i stwierdzenia, że jego zobowiązanie nie istnieje (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233, w którym stwierdza się, że chociaż bezpośrednim przedmiotem postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych jest decyzja organu rentowego, to nie sposób rozpoznać …”

„Sąd orzeka wówczas o istocie sporu (świadczeniu) - por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233.”

„… 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. i z tej przyczyny nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej (por. również w tym zakresie uzasadnienia: uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233, postanowienia tego Sądu z dnia 15 września 2011 r., II UZP 8/11, OSNP 2012 nr 19-20, poz. 252 oraz wyroków z dnia 14 lutego 2008 r., I UK 206/07, OSNP 2009 nr 9-10, poz.”

„… odwołanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który odrzucił je postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu Sąd 5 powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233), zgodnie z którą od decyzji ZUS wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do …”

„Przy rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia prawnego nie sposób pominąć także wykładni przedstawionej w uchwale składu siedmiu sędziów - zasadzie prawnej - z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233), zgodnie z którą od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie …”

„W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233), mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy stwierdził, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.”

„… ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.) (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233, uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r., I OPS 1/13 oraz wyrok z dnia 21 stycznia 2013 r., II UK 164/12, OSNP 2013 nr …”

„Sąd Apelacyjny wskazał, że decyzje wydawane na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych (tak w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 i uchwale z dnia 19 lutego 2008 r., II UZP 8/07 oraz wyroku z dnia 16 września 2009 r., I UK 109/09).”

„… do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, powołując się na bogate w tej mierze orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych, tj. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10; postanowienia z dnia 11 stycznia 2012 r., II GSK 1334/11, II GSK 1436/11 i II GSK 1438/11 oraz postanowienie z dnia 9 lutego 2012 r., II GSK 1464/11.”

„W uzasadnieniu posiadającej moc zasady prawnej uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233) Sąd Najwyższy stwierdził, że ustanowiony w art. 83 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 180 i 181 k.p.a. oraz w związku z art. 476 § 2 k.p.c.”

„Taki pogląd istotnie został wyrażony w posiadającej moc zasady prawnej uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233).”

„W uzasadnieniu posiadającej moc zasady prawnej uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że ustanowiony w art. 83 ust. 1-3 ustawy systemowej w związku z art. 180 § 1 i art. 181 k.p.a. oraz w związku z art. 476 § 2 k.p.c. sądowy …”

„Dodać do tego jeszcze trzeba dwuinstancyjną - w systemie apelacyjnym - strukturę postępowania sądowego i jej gwarancyjne zwieńczenie postępowaniem kasacyjnym przed Sądem Najwyższym (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233).”

„Odwołanie takie nie przysługuje bo- wiem jedynie w sprawach wskazanych w art. 83 ust. 4 tej ustawy (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233).”

„Sąd Najwyższy w składzie powiększonym podjął w dniu 23 marca 2011 r., uchwałę I UZP 3/10, (dotąd niepublikowana), której nadano moc zasady prawnej, według której od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października …”

„Sąd Najwyższy w składzie powiększonym podjął w dniu 23 marca 4 2011 r., uchwałę I UZP 3/10, (dotąd niepublikowana), której nadano moc zasady prawnej, według której od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.”

„Sąd Najwyższy w składzie powiększonym podjął w dniu 23 marca 2011 r. uchwałę I UZP 3/10 (niepublikowaną), której nadano moc zasady prawnej, według której od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o …”

„Sąd Najwyższy powołał się także na uchwałę składu powiększonego składu Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, której nadano moc zasady prawnej, stwierdzającą, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do 17 właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.”

„Na koniec warto odnieść się również do uchwały składu powiększonego Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, której nadano moc zasady praw- nej, stwierdzającej że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rento- wego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej w przedmiocie nie- ważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.”

„Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10 (OSNP 2011/17-18/233), że od decyzji ZUS (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.”

„Zwrócił uwagę na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10, LEX nr 738185), mającej moc zasady prawnej, w której przyjęto, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (czyli organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.”

„Kwestia ta została rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy w przywołanej już uchwale z 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10 oraz w uchwale 7 sędziów NSA z 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I OPS 1/13.”

„Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 23 marca 2011 r. I UZP 3/10 akceptuje zaskarżanie decyzji do sądu powszechnego w trybie art. 83a [ustawy o systemie ubezpieczeń].”

„Ponadto Prokurator Generalny zauważył, że występujące w orzecznictwie sądów powszechnych wątpliwości w omawianym zakresie rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10, OSNP z 2011, nr 17-18, poz. 233, której nadano moc zasady prawnej.”

„Podkreślenia wymaga fakt, że Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (Lex nr 738185, OSNP z 2011 r. nr 17-18, s. 233), wskazał, że od decyzji organu rentowego przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.”

„W orzecznictwie Sądu Najwyższego z kolei podkreśla się, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zasadą jest rozstrzyganie przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniu cywilnym o prawach oraz obowiązkach stron na podstawie przepisów prawa materialnego, a nie przepisów procedury administracyjnej (por. uchwała SN z dnia 7 kwietnia 2010r., sygn. akt I UZP 3/10).”

„W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, której nadano moc zasady prawnej, jest wyrazem przyjęcia modelu sądowego rozpoznawania i rozstrzygania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.”

„W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w uchwale składu siedmiu sędziów z 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233), mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy stwierdził, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.”

„Podobnie wypowiedział się również Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10 (publ. OSNP z 2011 r., nr 17-18, s. 233) przyjmując, że od decyzji organu rentowego wydanej w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.”

„Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 marca 2011 r. (I UZP 3/10) mającej moc zasady prawnej orzekł, iż w sprawach w których zapadają decyzje organu rentowego, właściwym do rozpoznawania odwołania jest sąd ubezpieczeń społecznych, nie zaś sąd administracyjny.”

„W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych art. 83a ust. 2 u.s.u.s. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 156 § 1 i art. 157 k.p.a. określających przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych oraz określających właściwy organ (por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10).”

„… w ramach zwykłego postępowania odwoławczego kontroluje decyzje organów rentowych również w kontekście wadliwości, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego I UZP 3/10).”

„Dalej w wyż. cyt. uchwale NSA uznał, iż podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała z 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10, której nadano moc zasady prawnej, jest wyrazem przyjęcia modelu sądowego rozpoznawania i rozstrzygania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.”

„… w sprawach dotyczących decyzji wydanych w trybie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wypowiedział się zarówno Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10 (publ. OSNP z 2011 r.; nr 17-18, poz. 233), jak i Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 czerwca 2013 r. (sygn. akt I OPS 1/13; publ. ONSA/WSA z 2013 r.; nr 5, poz. 75) i stanowisko to należy w …”

„… wyposażonego w środki umożliwiające wyjaśnienie okoliczności faktycznych (stanu faktycznego) i kwestii prawnomaterialnych (wykładni i zastosowania prawa) (uchwała 7 sędziów z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10).”

„W takim przypadku sąd powszechny rozstrzyga o roszczeniu materialnoprawnym, które było przedmiotem decyzji Zakładu, nie zaś o prawidłowości stosowania procedury administracyjnej (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r., I UZP 3/10).”

„Jak zauważył Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (OSNP 2011/17-18/233), z uwagi na to, że działalność ZUS realizuje się nie tylko na szczeblu centralnym, lecz również przez terenowe jednostki organizacyjne (art. 67 ustawy systemowej), dla sprawności i …”

„W związku z tym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z 30 września 2019r. odmawiająca wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji z 24 maja 2017r. jest to decyzja orzekająca co do istoty sprawy i przysługuje od niej odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (tak Sąd Najwyższy w uchwale z 23 marca 2011r., I UZP 3/10).”

„… (I UZP 3/10), Sąd Najwyższy obszernie wyjaśnił kwestię odrębności postępowania w sprawach ubezpieczeń społecznych, wyrażającą się przede wszystkim w zasadzie jednoinstancyjności postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.”

„… przed organem rentowym i wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku, jak i poprzedzających go decyzji organu rentowego, wskazać należy, iż w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 23 marca 2011r., I UZP 3/10, Sąd Najwyższy obszernie wyjaśnił kwestię odrębności postępowania w sprawach ubezpieczeń społecznych, wyrażającą się przede wszystkim w zasadzie jednoinstancyjności postępowania przed ZUS.”

„Należy w tym miejscu przypomnieć za Sądem Najwyższym (vide: uchwała składu siedmiu sędziów - zasada prawna - z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011 nr 17- 18, poz. 233), że zasada trybu odwoławczego ustanowionego w systemie ubezpieczeń społecznych polega na tym, że od decyzji Zakładu „przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i …”

„… stan taki nie pozbawia go statusu strony postępowania (por. w tym zakresie postanowienie SN z 1.03.2016 r., I UZ 38/15, LEX nr 2016023; uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN z 23.03.2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011/17–18, poz. 233.).”

„… 2011 r., I UZP 3/10).”

„Mimo takiego uregulowania Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (Biuletyn SN 2011 nr 3, poz. 25) mającej moc zasady prawnej przyjął, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie …”