Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
postanowienie z dnia 2021-03-30
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Sprawdź, co z tego orzeczenia wynika dla Twojego stanu faktycznego.
Zapytaj za darmoSłowa kluczowe
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. L. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 10 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do emerytury rolniczej postanawia odrzucić skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 10 grudnia 2020 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego działając na podstawie: art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1, art. 150 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej powoływanej jako: "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 2 i art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 174 ze zm.), uchylił decyzję z dnia 13 marca 2020 r. znak: [...] przyznającą C. L. K. prawo do emerytury rolniczej.
W wydanej decyzji zawarto pouczenie o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy albo skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku
Pismem z dnia 18 stycznia 2021 r. C. L. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną decyzję, domagając się jej uchylenia oraz umorzenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Z kolei stosownie do art. 3 § 2 ww. ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wymienione w tym przepisie akty i czynności organów administracji publicznej, a także na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez te podmioty.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie skarżący uczynił decyzję rolniczego organu rentowego wydaną w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, a mianowicie decyzję uchylającą decyzję o przyznaniu skarżącemu prawa do emerytury rolniczej.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy wydaje decyzje w sprawach ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia i ich indywidualnego wymiaru. Od takich decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 3 tej ustawy). Oznacza to, że odwołanie przysługuje do sądu powszechnego. W takim przypadku wyłączona jest zatem właściwość rzeczowa sądu administracyjnego.
Z kolei w art. 52 ust. 1 wskazanej ustawy nakazane zostało odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Odesłanie to ma zastosowanie w kwestiach, które nie zostały uregulowane w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W powołanej ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) ustawodawca zawarł regulację - art. 83a ust. 2 - iż decyzje ostateczne (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odpowiednie stosowanie tego przepisu w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych rolników oznacza, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego może wydawać decyzje weryfikujące decyzje, od których nie wniesiono odwołania (czyli dotyczące decyzji ostatecznych). Chodzi zatem o decyzje wydawane w trybach nadzwyczajnych określonych w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, w tym w trybie wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Niewątpliwie zaskarżona decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podjęta została w trybie nadzwyczajnym. Rozstrzygnięcie podjęte w trybie nadzwyczajnym - w niniejszej sprawie w trybie wznowieniowym - odnosi się w swojej istocie do zasadniczego przedmiotu sprawy (ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia i ich indywidualnego wymiaru). Mimo odwołania się w powołanym wyżej przepisie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do zasad z Kodeksu postępowania administracyjnego w realiach rozpatrywanej sprawy nie istnieje możliwość wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaną w trybie nadzwyczajnym. Prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego przysługuje bowiem wyłącznie w sprawach określonych w art. 41a i art. 55 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych do różnicowania trybu zaskarżania decyzji, to jest różnicowania sądu, do którego ta decyzja może być zaskarżona w zależności od tego, czy decyzja ta wydana została w trybie zwykłym, czy nadzwyczajnym, skoro - jak wskazano - odnoszą się one do przedstawionej istoty danej sprawy. Należy wskazać, że odnośnie braku podstaw właściwości sądu administracyjnego w sprawach dotyczących decyzji wydanych w trybie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wypowiedział się zarówno Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I UZP 3/10 (publ. OSNP z 2011 r.; nr 17-18, poz. 233), jak i Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 czerwca 2013 r. (sygn. akt I OPS 1/13; publ. ONSA/WSA z 2013 r.; nr 5, poz. 75) i stanowisko to należy w niniejszej sprawie podzielić.
Stanowiska co do braku właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie nie zmienia fakt częściowo wadliwego pouczenia skarżącego przez organ o przysługujących mu środkach odwoławczych od wydanej decyzji. Bezspornym jest, że błędne pouczenie, zgodnie z art. 112 k.p.a., nie może szkodzić stronie, jednakże tego rodzaju uchybienie organu nie może samoistnie determinować właściwości rzeczowej sądu. Błędne pouczenie może natomiast stanowić przesłankę ewentualnego przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania do sądu powszechnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniesioną skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli zainicjowana nią sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
