I USK 651/26

I USK 651/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik Dnia 20 maja 2026 r. w sprawie z odwołania S.K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 20 maja 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III AUa1872/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. przyznaje adwokatowi T.K. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 9 stycznia 2025 r., III AUa 1872/23 oddalił apelację S.K. (odwołująca się) od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa- Praga w Warszawie z 16 marca 2023 r., VII U 905/21 oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie (organ rentowy) z 20 kwietnia 2021 r., znak […], odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. I USK 651/26 2 Sąd Apelacyjny podkreślił, że przedmiotem sporu w sprawie było spełnienie przez S.K. przesłanek nabycia prawa do renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Odwołująca się nie wykazała uchybień po stronie Sądu Okręgowego w zakresie dokonania przez ten Sąd oceny sporządzonych w sprawie opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii: M.G. i P.R. oraz z neurologa B.A. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych takich specjalności było uzasadnione charakterem naruszenia sprawności organizmu odwołującej się i tym samym było kluczowe do oceny niezdolności do pracy odwołującej się. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, który - analizując materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy - wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia niezdolności do pracy odwołującej się. Wniosków biegłych odwołująca się skutecznie nie podważyła, koncentrując się w istocie na podnoszeniu odmiennej oceny stanu zdrowia. Tymczasem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wymagających oceny stanu zdrowia sąd jest związany opinią biegłych sądowych z zakresu medycyny. Zdaniem Sądu Apelacyjnego odwołująca się nie podjęła polemiki ze stanowiskiem biegłych i nie wskazała okoliczności mogących prowadzić do zakwestionowania formułowanych przez biegłych ocen stanu jej zdrowia. Brak było zatem podstaw do kwestionowania opinii w oparciu o podnoszoną w zastrzeżeniach do opinii i apelacji argumentację, co przesądzało o braku skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Skoro Sąd Okręgowy uznał, że sporządzone w sprawie opinie biegłych nie budziły wątpliwości i były dostatecznie wyczerpujące do rozstrzygnięcia kwestii wymagających wiadomości specjalnych, to brak było podstaw do dopuszczenia i przeprowadzenia kolejnego dowodu z opinii sporządzonego przez innego biegłego. Zgłaszane przez odwołującą się zastrzeżenia stanowiące przy tym podstawę do formułowania wniosku o powołanie innego biegłego należało poczytywać jako przejaw niezadowolenia strony z treści opinii. Biorąc pod uwagę długość trwania postępowania, oraz treść dotychczasowych opinii biegłych sądowych Sąd Apelacyjny uznał, że nie jest konieczne dalsze prowadzenie postępowania dowodowego. Prowadziłoby to jedynie do przedłużenia postępowania sądowego. Ponadto złożona nowa dokumentacja medyczna, jako powstała po dacie wyrokowania przed Sądem I USK 651/26 3 pierwszej instancji, nie może być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu. Obejmuje ona okoliczności nieznane nie tylko Sądowi pierwszej instancji ale i organowi rentowemu. Może ona być podstawą do ustalania obecnego stanu zdrowia i zdolności do pracy odwołującej się w ewentualnym nowym wniosku kierowanym do organu rentowego. Stąd też Sąd Apelacyjny pominął wnioski dowodowe S.K. jako zmierzające do przedłużenia postępowania. Dlatego za niezasadny uznał zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 57 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 w zw. z art. 58 ust. 1, 2, 3 i 4 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm., dalej jako: ustawa emerytalna). W wyniku przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, uwzględniającego m.in. opinie biegłych sądowych z zakresu ortopedii i neurologii, Sąd Okręgowy miał podstawy do stwierdzenia, że u odwołującej się nie występują schorzenia powodujące naruszenie sprawności organizmu w stopniu uzasadniającym zakwalifikowanie jej jako osoby częściowo lub całkowicie niezdolnej do pracy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego złożyła odwołująca się, zaskarżając wyrok ten w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu Apelacyjnego, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego dla Warszawy-Pragi i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w innym składzie oraz zasądzenie od na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu jako, że koszty te nie zostały pokryte przez skarżącego w całości ani w części. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie: art. 385 oraz art. 378 § 1 w zw. z art. 391 § 1 oraz art. 381 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c., polegającego na przyjęciu przez Sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego dla Warszawy-Pragi w Warszawie bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń Sądu pierwszej instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co skutkowało tym, że zarzuty apelacyjne nie zostały rozpoznane, a ponadto orzekające dotychczas organy tj. zarówno Sąd Okręgowy jak i Sąd Apelacyjny oddalił kluczowe dowody o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłych ortopedy i neurologa I USK 651/26 4 w sytuacji, gdy dotychczas wydane opinie były niekompletne i nie odnosiły się do faktycznego stanu zdrowia skarżącej. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został uzasadniony tym, że sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, to jest istnieje konieczność rozpatrzenia naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 378 § 1 oraz art. 385 w zw. z art. 391 oraz art. 378 § 1, art. 381 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c., polegającego na przyjęciu przez sąd drugiej instancji za własne ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń sądu pierwszej instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym oddaleniu wniosków o przeprowadzenie dowodu z dodatkowych opinii biegłych ortopedy i neurologa w sytuacji, gdy dotychczas wydane opinie były niekompletne i nie odnosiły się do faktycznego stanu zdrowia skarżącej, bowiem dotychczasowi biegli tylko powielali wnioski uprzednio wydanych opinii. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna odwołującej się nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2021 r., III USK 172/21, LEX nr 3395962). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotne zagadnienie prawne jako przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ujęta w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno bezpośrednio wynikać z ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2019 r., II UK 236/18, LEX nr 2685498; z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo), powinno dotyczyć przepisów ujętych w podstawach skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 19 października 2012 r., III PK 28/12, LEX nr 1619794), a jego rozstrzygnięcie powinno I USK 651/26 5 mieć wpływ na wynik sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 marca 2011 r., II PK 10/11, LEX nr 1646567; z 27 marca 2008 r., III UK 123/07, LEX nr 461719 oraz z 18 stycznia 2008 r., II PK 276/07, LEX nr 442723). Jednocześnie, problem przedstawiony jako istotne zagadnienie prawne nie może sprowadzać się do zwykłej wykładni i stosowania prawa (postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 marca 2009 r., III UK 90/08, LEX nr 707909 i z 16 marca 2009 r., III UK 91/08, LEX nr 707910) ani sprowadzać się do wątpliwości skarżącego odnośnie do prawidłowości rozstrzygnięcia jego indywidualnej sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2019 r., II UK 236/18, LEX nr 2685498). O istnieniu istotnego zagadnienia prawnego można mówić wtedy, gdy objęty jego zakresem problem prawny ma znaczenie uniwersalne dla rozstrzygania innych spraw. Dlatego, jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienie Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2021 r., III USK 172/21, LEX nr 3395962 i powołane tam orzecznictwo). Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu (normy) lub zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie - wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej). Sformułowane zagadnienie powinno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo). Skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację I USK 651/26 6 wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo). Nie wystarczy zatem samo sformułowanie pytania do Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 listopada 2025 r., III PSK 73/25, LEX nr 3983150 i powołane tam orzecznictwo). Jak już wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2019 r., III UK 12/19, LEX nr 3226118), żądanie dodatkowej opinii biegłego jest uzasadnione wówczas, gdy przedstawiona uprzednio opinia jest niezupełna, niejasna lub występuje rozbieżność między sporządzonymi w sprawie opiniami biegłych. Przyczyny takiej nie stanowi natomiast to, że wynik opinii jest odmienny od oczekiwań strony. Dokonana przez Sąd odwoławczy ocena okoliczności faktycznych i związana z tym wykładnia (wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) mieszczą się w granicach uznania sędziowskiego. Podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty stanowią zatem polemikę z oceną dowodów i wynikającymi z niej ustaleniami faktycznymi. Tymczasem zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Ponadto, zarówno wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jak i podstawy skargi kasacyjnej obejmują wyłącznie przepisy prawa procesowego. Wymaga podkreślenia, że aby zarzut naruszenia przepisów postępowania mógł doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, konieczne jest wykazanie istotnego wpływu owego naruszenia na wynik sprawy. Nie chodzi przy tym o czysto teoretyczną możliwość takiego wpływu deklarowaną przez skarżącego, lecz o wykazanie, że w okolicznościach danej sprawy ten wpływ był realny. W okolicznościach przedmiotowego postępowania oznacza to, że skarżąca przy pomocy zarzutów naruszenia przepisów postępowania powinna zmierzać do wykazania, że wadliwość procedowania przez Sąd drugiej instancji była na tyle istotna, że doprowadziła do błędnego zastosowania przepisu (przepisów) prawa I USK 651/26 7 materialnego będącego właściwą podstawą rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym orzeczeniu. Wynik sprawy bowiem, to jej rozstrzygnięcie, które jest oparte na przepisach prawa materialnego zastosowanych w ramach subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod właściwy przepis. Innymi słowy, zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogą być celem samym w sobie, lecz muszą służyć wykazaniu błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego, który stanowi rzeczywistą podstawę prawną rozstrzygnięcia. Dlatego powołanie przez skarżącą w podstawie zaskarżenia wyłącznie zarzutów procesowych uniemożliwia Sądowi Najwyższemu dokonanie oceny kasacyjnej w zakresie tego, czy w postępowaniu odwoławczym rzeczywiście wystąpiły braki o tak znacznym ciężarze gatunkowym, który rodziłby konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia Sądu drugiej instancji i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Jeśli bowiem skarżąca nie zarzuciła w swojej skardze kasacyjnej obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wyrokowania Sądu drugiej instancji, to w konsekwencji nie jest możliwa ocena, czy sugerowane naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć - rzeczywiście - istotny wpływ na wynik sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2018 r., I UK 487/17; z 27 maja 2020 r., III UK 363/19; z 26 sierpnia 2021 r., III USK 204/21; z 13 października 2021 r., III USK 267/21; z 14 grudnia 2022 r., III USK 30/22; z 26 kwietnia 2022 r., III USK 378/21; z 26 kwietnia 2022 r., III USK 390/21; z 27 stycznia 2026 r., I PSK 141/26, LEX nr 4018704.). Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [SOP]