I USK 402/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 kwietnia 2026 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania K. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gorzowie Wielkopolskim
z udziałem R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 28 kwietnia 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Szczecinie z dnia 17 grudnia 2024 r., sygn. akt III AUa 477/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od skarżącego na rzecz organu rentowego kwotę
240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu
orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 17 grudnia 2024 r., III AUa 477/23, zmienił zaskarżony wyrok Sądu
Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z 7 listopada 2023 r., VI U 466/22, i oddalił
odwołanie K.W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w
Gorzowie Wielkopolskim z 3 sierpnia 2022 r., stwierdzającej, że odwołujący się nie
I USK 402/26
2
podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i
wypadkowemu z tytułu zatrudnienia u płatnika składek R. sp. z o.o. w K. w okresie
od 1 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2020 r. i ustalającej, że podstawa wymiaru
składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i
zdrowotne odwołującego się z tytułu zatrudnienia u płatnika składek w okresie od 1
czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2020 r. wynosi 0 zł.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł odwołujący się.
We wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazano, że: 1/ w
sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, ewentualnie istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych wywołujących wątpliwości, tj. art. 22 k.p. i art. 203
k.s.h., a mianowicie: czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością może na podstawie umowy o pracę określonej w art. 22 k.p.
świadczyć na rzecz spółki, której jest członkiem zarządu, pracę na stanowisku
kierowniczym, zarządzającym spółką, czy też taka praca każdorazowo stanowi
wykonywanie przez daną osobę jedynie czynności należących do członka zarządu
spółki wynikających z Kodeksu spółek handlowych i nie jest podstawą od objęcia
ubezpieczeniem społecznym z tytułu stosunku pracy; 2/ w sprawie występuje
istotne zagadnienie prawne, ewentualnie istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych wywołujących wątpliwości, tj. art. 58 k.c., art. 210 § 1 i 2 k.sh. w związku
z art. 22 k.p. i art. 300 k.p., a mianowicie: czy w przypadku zawarcia umowy o
pracę między spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (reprezentowaną przez
pełnomocnika wybranego na zasadzie art. 210 § 1 k.s.h.) a jedynym wspólnikiem
tej spółki, będącym zarazem członkiem dwuosobowego zarządu spółki, to czy taką
umowę - także po zbyciu udziałów w spółce, w wyniku którego wskazana osoba
przestała być jedynym wspólnikiem spółki - należy traktować jako niezawartą i
nieważną na gruncie prawa cywilnego i czy taka umowa o pracę wraz z powstałą
na jej podstawie dokumentacją pracowniczą nie stanowi dowodu istnienia stosunku
pracy między spółką a ww. osobą, podstawy ustalenia warunków istnienia takiego
stosunku pracy, dowodu podjęcia pracy, czy też taka runowa o pracę powinna być
uznana za zawartą i ważną i podstawę i dowód istnienia stosunku pracy i ustalenia
warunków takie stosunku pracy.
I USK 402/26
3
W odpowiedzi organ wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu rentowego
kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją
Sądu Najwyższego.
Skarżący powołał się na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.
Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem
nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i dla rozwikłania, którego dotychczasowe orzecznictwo jest
niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale
także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną
argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu
prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu
rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez
Sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty
przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie
art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania sformułowanego w
taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego
I USK 402/26
4
wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów
prawa, na tle których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy
ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście
zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie można przy
tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd w
podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę
(postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14).
Natomiast odnosząc się do przesłanki przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
należy wskazać jakie przepisy mają być przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego,
co więcej powinny one należeć do katalogu przepisów, których naruszenie przez
sąd drugiej instancji zarzucono w ramach podstawy skargi (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNP 2004 nr 12,
poz. 211). Rzeczą skarżącego jest wykazanie, że określony przepis prawa, mimo iż
budzi poważne wątpliwości (ze sprecyzowaniem, na czym te poważne wątpliwości
polegają), nie doczekał się wykładni bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje
rozbieżności w orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr
315351; z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133; z 13 grudnia 2022 r.,
I USK 21/22, LEX nr 3556521; z 28 czerwca 2023 r., I USK 160/22, LEX nr
3575124). Oczywiste jest, że budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi
mieć zastosowanie w sprawie, a jego wykładnia – mieć znaczenie dla jej
rozstrzygnięcia. Przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam
przepis, a nie rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Stąd też wspomniane wątpliwości
interpretacyjne powinny być na tyle poważne, by ich wyjaśnienie nie sprowadzało
się do prostej wykładni przepisów. W tym wyraża się publicznoprawny charakter
skargi kasacyjnej. Celem realizowanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej
jest bowiem ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni
przepisów prawa oraz orzeczeń wydawanych przez sądy powszechne
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC
2000 nr 7-8, poz. 147 i z 23 lutego 2023 r., III USK 163/22, LEX nr 3538161).
I USK 402/26
5
W kontekście powyższego nie sposób uznać powołanych przez skarżącego
przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania za zasadne.
Kwestie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy doczekały się
utrwalonej, jednolitej wykładni. Wspólnik, który ma większościowe udziały w spółce
z ograniczoną odpowiedzialnością nie może korzystać z ubezpieczenia
społecznego jako pracownik (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 3 lipca 2011 r.,
I UK 8/11, OSNP 2012 nr 17-18, poz. 225, LEX nr 1043990 oraz z 11 września
2013 r., II UK 36/13, LEX nr 1391783). Z tym stanowiskiem nie koliduje możliwość
pracowniczego ubezpieczenia wspólników wieloosobowych spółek z ograniczoną
odpowiedzialnością na stanowiskach członków zarządu (por. uchwała Sądu
Najwyższego z 8 marca 1995 r., I PZP 7/95, OSNAPiUS 1995 Nr 18, poz.
227). Jednak, gdy udział w kapitale zakładowym spółki innych wspólników
pozostaje iluzoryczny, to w orzecznictwie Sądu Najwyższy nie aprobuje się
czynności zmierzających do wykreowania więzi pracowniczej, pozbawionej
jednocześnie jej immanentnych cech z racji połączenia pracy i kapitału (por. wyroki
Sądu Najwyższego: z 7 kwietnia 2010 r., II UK 177/09, LEX nr 599767; z 3 sierpnia
2011 r., I UK 8/11, LEX nr 1043990). Sąd Najwyższy wskazał również, że
większościowy udziałowiec dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
będący jej jednoosobowym zarządem, mający 99 spośród 100 udziałów tej spółki,
nie może być uznany za jej pracownika dlatego, że prowadzi to do sytuacji, w której
społeczny status wykonawcy pracy staje się dla danej osoby jedynie funkcjonalnym
elementem jej statusu właściciela spółki, służąc jej kompleksowej obsłudze, a więc
do sytuacji, w której dochodzi do swoistej symbiozy pracy i kapitału, sprzecznej z
aksjologią prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych, opartą co do zasady na
założeniu oddzielania kapitału oraz pracy. Jedyny lub niemal jedyny wspólnik nie
podlega zatem pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 5 marca 2020 r., III UK 82/19, LEX nr 3168960 lub
postanowienie z 22 czerwca 2021 r., II USK 186/21, LEX nr 3317270).
Wobec niewykazania przez skarżącego istnienia wskazanej przesłanki
przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł o odmowie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono w myśl art. 98 § 1 i 11 k.p.c.
I USK 402/26
6
[a.ł]
