I USK 347/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 czerwca 2026 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z odwołania K.K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu
o emeryturę pomostową,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 10 czerwca 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Katowicach z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt III AUa 1526/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od K.K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddziału w Zabrzu kwotę 240 zł (dwieście
czterdzieści złotych) wraz z odsetkami wynikającymi art. 98 § 11
k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
[it]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 24 czerwca 2024 r., XI U
360/24, oddalił odwołanie K.K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w Zabrzu z dnia 25 stycznia 2024 r. odmawiającej ubezpieczonemu prawa
do emerytury pomostowej na wniosek ze stycznia 2024 r.
Wyrokiem z dnia 24 września 2024 r. w sprawie sygn. akt III AUa 1526/24
Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację ubezpieczonego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił
I USK 347/26
2
naruszenie: 1. art. 3 ust. 1 i 3 w związku z art. 4 ustawy o emeryturach
pomostowych; 2. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c.; 3. art. 328 § 2 k.p.c. w
zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił oczywistą
zasadnością skargi kasacyjnej, gdyż Sąd drugiej instancji naruszył art. 3 ust. 1 i 3 w
związku z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych uznając, że wnioskodawca
pracując na stanowisku konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej
węgla nie wykonywał pracy bezpośrednio przy mechanicznej przeróbce węgla, nie
uwzględniając przy tym zeznań świadków z których to jasno wynika, że
wnioskodawca wykonywał pracę bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla
w pełnym i stałym wymiarze pracy, a nadto nie odnosząc powyższego do
charakteru pracy skarżącego, zakresu wykonywanych prac oraz warunków pracy, a
które to winny zostać uwzględnione;
Dodatkowo w ocenie skarżącego Sąd drugiej instancji nie uzasadnił
dostatecznie okoliczności przemawiających za takim rozstrzygnięciem, czyniąc
wyłącznie ogólne wywody, wewnętrznie sprzeczne i niespójne, np. w przedmiocie
uznania lat pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w wyżej wymienionym
charakterze, w związku z tym powstała konieczność interpretacji przepisów
obowiązujących po 31 grudnia 2008 r. w zakresie pracy w warunkach
szczególnych: czy zaliczeniu do tej kategorii podlegają prace wymienione jedynie
na stanowiskach wskazanych bezpośrednio w przepisach, jak chociażby w
załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie
wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w
szczególnym charakterze czy też na innych stanowiskach na których także
występowało zagrożenie zdrowia oraz narażenie na szkodliwe substancje albowiem
w sprawie winno zostać zbadane czy czynności wykonywane przez skarżącego
jako konserwatora maszyn i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla odbiegały od
czynności wykonywanych przez pracowników pracujących bezpośrednio przy
przeróbce mechanicznej węgla, a także czy warunki w jakich pracę wykonywał
skarżący różniły się od warunków pracy pracowników wykonujących czynności
I USK 347/26
3
bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie
wnioskodawcy prawa do emerytury pomostowej z tytułu pracy w warunkach
szczególnych oraz zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania za
pierwszą i drugą instancję, w tym odrębnie kosztów zastępstwa procesowego,
ewentualnie o uchylenie w całości na podstawie art. 39815 k.p.c. zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do ponownego
jej rozpoznania wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach
postępowania za pierwszą i drugą instancję, w tym odrębnie o kosztach zastępstwa
procesowego oraz w obu przypadkach o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy
kosztów postępowania kasacyjnego, w tym odrębnie kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia jej do
rozpoznania o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz ZUS w związku
ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz
ewentualnymi innymi czynnościami procesowymi według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż
tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2
I USK 347/26
4
k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przesłanka oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas,
gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności
głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi
różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r.,
I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,
OSNC 2004 nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana
postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej
wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w
stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, niepubl.; z 23 listopada 2011 r.,
III PK 44/11, niepubl.). Powołanie się na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c. zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego,
uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście uzasadniona, przy czym, o
ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest
usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie
kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16
września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
przedstawiono żadnej argumentacji, która mogłaby przemawiać za przyjęciem, że
skarga kasacyjna jest w niniejszej sprawie oczywiście uzasadniona.
W swym wywodzie skarżący nie zauważa, że dochodzone przez niego
roszczenie (procesowe) ma podstawę prawną w art. 49 ustawy o emeryturach
pomostowych. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury pomostowej
przysługuje również osobie, która: 1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała
I USK 347/26
5
pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu
art. 3 ust. 1 i 3; 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12; 3) w dniu
wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2,
okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w
rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie emerytalne z ustawy
o emeryturach pomostowych nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o
szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy
„szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do
„nowego” świadczenia (emerytury pomostowej) jedynie wówczas, gdy
dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako okres pracy w warunkach
szczególnych w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy
o emeryturach pomostowych) lub pracy o szcżególnym charakterze (art. 3 ust. 3 tej
ustawy). Brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej
ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych
lub w szczególnym charakterze nie może być tak kwalifikowany według obecnie
obowiązujących przepisów (por. m.in. wyroki SN: z 13 marca 2012 r., II UK 164/11,
OSNP2013 nr 5-6, poz. 62; z 25 października 2016 r., II UK 373/15, LEX nr
2177086; z 4 grudnia 2013 r., II UK 159/13, LEX nr 1405231). Innymi słowy,
sformułowanie „okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym
charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3”, zawarte w art. 49 pkt 3 ustawy o
emeryturach pomostowych, oznacza okres pracy wskazany w art. 3 ust. 1 i 3 tej
ustawy, bez wliczania do niego okresów pracy w szczególnych warunkach lub w
szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy z dnia 17 grudnia
1998 r. emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyroki
SN: z 4 września 2012 r., I UK 164/12, OSNP 2013 nr 15-16, poz. 185; z 22 lipca
2013 r., III UK 106/12, LEX nr 1555688). Utrwalona w orzecznictwie Sądu
Najwyższego wykładnia przepisów art. 49 oraz art. 3 ustawy o emeryturach
pomostowych została uwzględniona przez Sądy meriti. Sądy obu instancji trafnie
zinterpretowały powołane przepisy, uznając, że praca świadczona przez
I USK 347/26
6
ubezpieczonego przed wejściem w życie ustawy o emeryturach pomostowych musi
zostać oceniona zgodnie z nowymi regulacjami. Te zaś wyraźnie ograniczają
katalog prac w warunkach szczególnych. Jak wynika z ustaleń Sądu Apelacyjnego,
praca wykonywana przez ubezpieczonego w okresie spornym nie była pracą
wykonywaną bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub
ich wzbogacaniu (poz. 1 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych).
Sposób motywowania przez autora skargi kasacyjnej jej oczywistej
zasadności sprowadza się do polemiki z poczynionymi przez Sąd drugiej instancji
ustaleniami faktycznymi. Tymczasem w myśl k.p.c. art. 3983 § 3 k.p.c. oraz
art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące
ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami
faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Skarżący w istocie
kwestionuje zatem dokonaną przez Sąd ocenę dowodów i wynikające z niej
ustalenia faktyczne, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli
kasacyjnej. Podkreślić należy, że pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia
prawa materialnego nie można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie
oceny dowodów.
Wobec niewykazania przez skarżącego powołanych przesłanek przedsądu,
Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c., 98
§ 11 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.
[it]
[SOP]
