I USK 265/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 lutego 2026 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z odwołania D.R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Radomiu
o odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 18 lutego 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego
w Radomiu z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt VI Ua 1/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
DS
UZASADNIENIE
Decyzją z 6 kwietnia 2021 r. (nr […]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych
oddział w Radomiu przyznał D.R. prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu
10% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, spowodowanego chorobą zawodową,
stwierdzoną decyzją z 2 stycznia 2020 r. (nr […]), w łącznej kwocie 10.330 zł.
Wyrokiem z 23 listopada 2022 r. (sygn. akt IV U 170/21), Sąd Rejonowy w
Radomiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wydanym w sprawie D.R.,
z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Radomiu, o
odmowie przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej,
oddalił odwołanie.
I USK 265/26
2
Na skutek apelacji odwołującej, Sąd Okręgowy w Radomiu VI Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 17 października 2024 r. (sygn. akt
VI Ua 1/23), oddalił apelację.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu, do Sądu
Najwyższego wywiodła odwołująca, zaskarżając judykat w całości, zarzucając
rozstrzygnięciu rażące naruszenie prawa procesowego, które to uchybienie miało
istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 385 k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z
art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c. i art. 233 §1 k.p.c., w zw. z art. 278 § 1 k.p.c.,
polegające na przyjęciu przez Sąd II instancji za własne ustaleń faktycznych Sądu
Rejonowego w Radomiu, bez merytorycznych rozważań w tej kwestii, w sytuacji
gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność ustaleń Sądu I
instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co skutkowało tym, że zarzuty
apelacyjne nie zostały rozpoznane oraz oparcie orzeczenia na wewnętrznie
sprzecznej opinii biegłego.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu w całości,
jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu (w
przypadku stwierdzenia podstaw) i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania temu Sądowi w innym składzie;
2. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, na podstawie art.
3989 § 1 k.p.c., że w sprawie zachodzi konieczność rozważenia istotnego
zagadnienia prawnego, tj. że istnieje konieczność rozpatrzenia naruszenia
przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 385
k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c., oraz art. 378 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c.,
polegającego na przyjęciu przez Sąd II instancji za własne ustaleń
faktycznych Sądu I instancji bez merytorycznych rozważań w tej kwestii, w
sytuacji, gdy zarzuty apelacji obejmowały przede wszystkim sprzeczność
ustaleń Sądu I instancji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a także
naruszenia przez Sąd art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 §1 k.p.c.,
polegającego na dokonaniu sprzecznej z zasadami logiki oceny zebranego
I USK 265/26
3
w sprawie materiału dowodowego, w szczególności danie wiary w
wewnętrznie sprzeczną opinię biegłego;
3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
4. przeprowadzenie rozprawy.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej, która nie zawiera wyodrębnionego
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca zaznacza, że
zarzuty skargi, które są zbieżne z konstruowaniem przez nią istotnego zagadnienia
prawnego wynika, że Sąd odwoławczy, dopuszczając się sygnalizowanych
naruszeń przepisów proceduralnych, nie rozpoznał istoty sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna odwołującej nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania.
Skarga kasacyjna podlega badaniu (na etapie przedsądu) w zakresie
spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.,
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek
wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu, ustawodawca zagwarantował, że
skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych
orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek,
wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w konsekwencji, zapewnić, że
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo będzie
uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem wykorzystywanym
w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej sprawie, nawet takiej, w
której prawomocne orzeczenie zostało wydane w warunkach błędu w subsumpcji,
I USK 265/26
4
czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do
rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew
obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a jego zadaniem nie jest
przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy
też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej sformułowany w sposób
uniemożliwiający nadanie sprawie dalszego, merytorycznego biegu. Ustawodawca
konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach
art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia
(§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego
uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi
kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego na
różnych etapach postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast
przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po
przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba
te elementy muszą być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione
i uzasadnione, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Dla spełnienia wymogu z
art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy więc odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to
Sąd Najwyższy, w ramach przedsądu, bada tylko wskazane w skardze okoliczności
uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych
i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i
skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej
podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich
domyślać. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia
realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu
rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju
prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno
koncentrować się na wykazaniu, że takie okoliczności w sprawie zachodzą
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr
I USK 265/26
5
449007; z 10 marca 2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291; z 9 czerwca 2008 r., II UK
38/08, LEX nr 404134 i z 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392).
Ponadto, w uzasadnieniu wniosku, wskazującego na występowanie w
sprawie istotnego zagadnienia prawnego, winno zostać sformułowane zagadnienie
prawne oraz powinny zostać przedstawione argumenty prawne, które wykażą
możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze
stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie obowiązek
wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu prawnego w
sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z: 19 marca 2012 r., II PK 296/11, LEX nr 1214580; 11 czerwca
2013 r., II UK 71/13, LEX nr 1331300; 16 maja 2018 r., III UK 151/17, LEX nr
2553867; 12 maja 2021 r., I USK 163/21, LEX nr 3252537). Oznacza to w praktyce,
że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie:
1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym
sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z
17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z
7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571, z 5 lipca 2023 r., I CSK 6182/22,
LEX nr 3578533), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(por. A. Góra-Błaszczykowska, Środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym.
Komentarz do art. 367-42412 k.p.c., Warszawa 2014, komentarz do art. 3989 wraz z
przytoczonym orzecznictwem; postanowienia Sądu Najwyższego: z 15
października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r.,
III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179, z
13 lipca 2023 r. oraz I CSK 2570/22, LEX nr 3582702), 3) pozostawać w związku z
rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne
(a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się
zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie
dla rozwoju prawa lub funkcje precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych
spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest
I USK 265/26
6
uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze
rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub gdy istnieją rozbieżne poglądy w tym
zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to
zagadnienie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 marca 2010 r.,
II UK 400/09, LEX nr 577468, z 7 lutego 2019 r., I UK 29/18, LEX nr 2617355 i z 27
kwietnia 2021 r., II PSK 68/21, LEX nr 3252281). Powyższych wymogów strona
skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie spełniła.
Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2
k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów
lub oceny dowodów, tak jak to ma miejsce w niniejszym przypadku, a Sąd
Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę
zaskarżonego orzeczenia. Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie w
jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd drugiej instancji nie
przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut
skargi kasacyjnej, nawet zarzucający naruszenia przepisów prawa materialnego,
który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, z uwagi
na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c., jest a limine niedopuszczalny. Sąd
Najwyższy nie pełni bowiem roli trzeciej instancji sądowej, a skarga kasacyjna nie
może być wykorzystywana jako instrument pozwalający na kwestionowanie
niesatysfakcjonującego stronę rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji.
I na marginesie wskazania wymaga jeszcze, że w sytuacji, gdy skarga
kasacyjna nie zarzuca obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego,
stanowiącego podstawę wyrokowania sądu odwoławczego, to w konsekwencji nie
jest możliwa ocena, czy naruszenie przepisów prawa procesowego wskazanych
przez nią w podstawie kasacyjnej mogło mieć - rzeczywiście - istotny wpływ na
wynik sprawy, czego wymaga art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie chodzi przy tym o czysto
teoretyczną możliwość takiego wpływu, lecz o wykazanie, że w okolicznościach
danej sprawy ten wpływ był (mógł być) realny, a można to stwierdzić dopiero
wówczas, gdy w skardze zostanie podniesiony adekwatny w konkretnych
okolicznościach faktycznych zarzut obrazy prawa materialnego (tak m.in.
postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2025 r., I PSK 31/25, Legalis nr
3262621).
I USK 265/26
7
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §
2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
DS.
[SOP]
