I USK 231/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 lutego 2026 r.
SSN Renata Żywicka
w sprawie z odwołania Z. Spółka z o.o. w R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle
z udziałem M.R.
o ustalenie podstawy wymiaru składek,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 17 lutego 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt III AUa 390/24 III AUz 82/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od Z. Spółki z o.o. w R. na rzecz Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Jaśle kwotę 720 zł
(siedemset dwadzieścia złotych) wraz z odsetkami wynikającymi
z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
[i.t.]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Krośnie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2024 r., IV U 57/24
oddalił odwołania Z. Sp. z o.o. o trzech decyzji z dnia 20 grudnia 2023 r. Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Jaśle, którymi ustalono podstawę wymiaru
składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i
zdrowotne ubezpieczonego M.R. z tytułu osiągania przychodów ze stosunku pracy
I USK 231/26
2
oraz przychodów z zawartych umów o świadczenie usług w ramach prowadzonej
działalności gospodarczej, z których realizacja była pracą świadczoną na rzecz
płatnika składek Z. spółka z o.o.; ustalono wysokość składki na Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz kwotę należnych składek na
Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (pkt I), zasądzając jednocześnie od
odwołującego się Z. Sp. z o.o. kwotę 540 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego wraz z odsetkami (pkt II).
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2024 r., III AUa 390/24, III AUz 82/24, Sąd
Apelacyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy i zażalenia organu
rentowego oddalił apelację (pkt I.); zmienił punkt II zaskarżonego wyroku w ten
sposób, że zasądził od M.R. na rzecz organu rentowego kwotę 180 zł tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami, w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po
upływie tygodnia od dnia ogłoszenia niniejszego wyroku do dnia zapłaty (pkt II.); w
pozostałym zakresie oddalił zażalenie (pkt III.) oraz zniósł wzajemnie pomiędzy
stronami koszty postępowania apelacyjnego i zażaleniowego (pkt IV.).
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku płatnik składek zarzucił
naruszenie: 1. art. 224 §1 w zw. z art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c.; 2. art.8 ust.2a w zw.
z art.6ust. 1 pkt 1, 4 i 5, art.8 ust. 6, art. 9 i art. 13 pkt 1, 2 i 4 ustawy systemowej w
zw. z art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz w zw. z art. 66
ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych; 3. art. 83 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 8 ust.
2a w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1, 4 i 5, art. 8 ust. 6,art. 9 i art. 13 pkt 1,2 i 4 ustawy
systemowej.
Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił
występowaniem istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego treści normy
prawnej art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, wymagającego wyjaśnienia granic
zakresu normatywnego treści wskazanej normy, a więc tego czy wskutek
zastosowania wymienionej normy granicę normatywną tzw. „rozszerzonej definicji
pracownika” wyznacza treść tytułu „wchłanianego” powołanego w istocie wyłącznie
i w całości w służbie bezwzględnego tytułu pracowniczego, wskutek czego tytuł
I USK 231/26
3
„wchłonięty” w całości nie pozostawia nic, co podlegałoby jakiejkolwiek kwalifikacji
prawnej, wyczerpując całkowicie problematykę podlegania ubezpieczeniom przez
danego ubezpieczonego, czy też granicę zakresu normatywnego tej normy prawnej
wyznacza jedynie treść stosunku cywilnoprawnego zawartego przez pracownika z
własnym pracodawcą, nie zaś samego „wchłanianego” tytułu ubezpieczenia, co
skutkowałoby w stanach faktycznych jak występujący w niniejszej sprawie i jej
podobnych, objęcie zakresem rozstrzygnięcia jedynie fragmentu aktywności w
ramach tytułu „wchłanianego”, pozostawiając jego znaczną część poza zakresem
regulacji art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, nie wyczerpując tym samym
problematyki podlegania ubezpieczeniom przez danego ubezpieczonego.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w całości i przekazanie sprawy temu
Sądowi do ponownego rozstrzygnięcia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego
wyroku, jak również wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji i
rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, poprzez zmianę zaskarżonego wyroku oraz
poprzedzających go decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle
oraz uwzględnienie odwołań w całości tj.: a) ustalenie podstawy wymiaru składek
na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe i zdrowotne
ubezpieczonego z tytułu osiągania przychodów ze stosunku pracy w okresach
wykazanych w zaskarżonej decyzji w kwotach pierwotnie zadeklarowanych przez
płatnika składek, b) ustalenie dla płatnika składek kwot należnych składek na
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na Fundusz Pracy i
Fundusz Solidarnościowy za ubezpieczonego za sporne okresy wykazane w
zaskarżonej decyzji w kwotach pierwotnie zadeklarowanych przez płatnika składek;
rozpoznanie sprawy również pod nieobecność pełnomocnika płatnika oraz o
zasądzenie na rzecz płatnika kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w razie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania - jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego
według norm przepisanych.
I USK 231/26
4
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna służy realizacji interesu publicznego w sprawowaniu
wymiaru sprawiedliwości. Funkcje postępowania kasacyjnego powodują, że
wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny
koncentrować się na wykazaniu, iż w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności
przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej
następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4
k.p.c. i tylko w przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za
pomocą jurydycznej argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba
rozstrzygnięcia sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej
merytorycznym rozpoznawaniu.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została
jednak spełniona.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających
rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne
zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze
I USK 231/26
5
wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje
oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen
prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego.
Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu
zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c.
(postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr
1102817). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego
zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać
rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr
52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby
umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,
niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02,
LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia
2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i pozostawać w związku z rozpoznawaną
sprawą, co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć wpływ na
rozstrzygnięcie danej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r.,
III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr
560504), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne
(poważne) wątpliwości.
Sąd Najwyższy wielokrotnie potwierdzał, że dla zastosowania konstrukcji
uznania za pracownika nie ma znaczenia to, że dodatkowa umowa cywilna została
zawarta w ramach prowadzonej przez pracownika działalności gospodarczej. W
postanowieniu z dnia 25 maja 2018 r., I UK 475/17 (LEX nr 2559396) Sąd
Najwyższy stwierdził, że za błędne należy uznać założenie, że działalność
gospodarcza (praca na własny rachunek, samozatrudnienie) jest wyłączona z art. 8
ust. 2a ustawy systemowej, ponieważ przepis ten podmiotowo odnosi się tylko do
ubezpieczonych z art. 6 ust. 1 pkt 4 (zleceniobiorców), a nie do ubezpieczonych z
I USK 231/26
6
art. 6 ust. 1 pkt 5 (prowadzących działalność gospodarczą). Dla sformułowania
takiego wniosku nie miał znaczenia fakt, czy usługi w ramach dodatkowej umowy
są tożsame rodzajowo z treścią stosunku pracy. Stosowanie art. 8 ust. 2a ustawy
systemowej również względem prowadzących działalność gospodarczą zostało
potwierdzone w szeregu nowszych orzeczeń Sądu Najwyższego (por.
postanowienia: z dnia 23 czerwca 2022 r., I USK 472/21, LEX nr 3455690; z dnia
14 września 2022 r., III USK 549/21, LEX nr 3487779; z dnia 19 października 2022
r., III USK 540/21, LEX nr 3512560; z dnia 25 kwietnia 2023 r., II USK 309/22, LEX
nr 3578437; z dnia 9 stycznia 2024 r., I USK 321/22, LEX nr 3652145; z dnia 11
stycznia.2024 r., III USK 101/23, LEX nr 3654414).
W wyroku z dnia 27 czerwca 2023 r., III USKP 77/22 (LEX nr 3575795) Sąd
Najwyższy dodatkowo podkreślił, że artykuł 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerza
pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy,
w tym na wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która
wymienioną umowę zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje
pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Praca
wykonywana na rzecz pracodawcy to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest
pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą
trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez
pracownika wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią oraz niezależnie od
tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią,
wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest
korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika,
wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na
podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Z punku widzenia
przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na
sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej
działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia
pracowników pracodawcy.
W postanowieniu z dnia 11 stycznia 2024 r., III USK 101/23 (LEX nr
3654414) Sąd Najwyższy zastrzegł, że zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy
systemowej nie wykracza poza sferę ubezpieczeń społecznych i ustaw do nich się
I USK 231/26
7
odwołujących. Innymi słowy, umowa cywilna tworząca tytuł pracowniczy na
podstawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej pozostaje w obrocie prawnym i jako
taka wywołuje skutki w stosunkach cywilnych (jeśli została zawarta między
przedsiębiorcami nie będzie dotyczył jej np. reżym konsumencki) czy podatkowych
(przychody z takiej umowy mogą być uznane za przychody z działalności
gospodarczej).
Wiążące ustalenia faktyczne sprawy jednoznacznie wskazują, że praca
powierzona ubezpieczonemu poza stosunkiem pracy stanowiła kontynuację pracy
świadczonej w oparciu o umowę o pracę w godzinach pracy na rzecz płatnika. Sąd
drugiej instancji uwzględnił w swojej ocenie prezentowane wyżej stanowisko Sądu
Najwyższego w zakresie analizy interpretacyjnej przepisu art. 8 ust. 2a ustawy
systemowej.
Skarżący nie przedstawił w uzasadnieniu wniosku przekonującej
argumentacji polemicznej, którą zakwestionowałby prawidłowość przedstawionego
wyżej stanowiska w zakresie omawianej kwestii - w kontekście próby wykazania
przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art.
3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach
postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., 98 § 11
k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.
[it]
[a.ł]
