I USK 169/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 lutego 2025 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z odwołania E. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Tomaszowie
Mazowieckim
o prawo do rekompensaty,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 18 lutego 2025 r.,
skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt III AUa 1578/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Decyzją z 25 stycznia 2022 r. (znak: [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Oddział w Tomaszowie Mazowieckim ustalił wysokość emerytury E. B. na kwotę
4.990 zł brutto oraz podjął wypłatę emerytury we wskazanej wysokości od 1 grudnia
2021 r. tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę.
Kolejną decyzją z 18 maja 2022 r. (znak: [...]) organ rentowy odmówił
wnioskodawcy prawa do rekompensaty, z uwagi na brak wymaganych 15 lat stażu
pracy w szczególnych warunkach. Do stażu pracy w szczególnych warunkach ZUS
nie uwzględnił wnioskodawcy okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej,
okresu pracy na stanowiskach mistrza oraz specjalisty BHP, ponieważ stanowiska
te nie spełniają kryterium zawartego w przepisach Rozporządzenia Rady Ministrów
I USK 169/24
2
z dnia 7 lutego 1983 r. Nadto, organ rentowy nie uwzględnił wnioskodawcy okresu
zatrudnienia na budowie eksportowej w latach 1985-1986, z uwagi na brak
dokumentu wystawionego przez jednostkę kierującą - „B.” w K., potwierdzającego
zatrudnienie wnioskodawcy na określonym stanowisku.
Postanowieniem z 19 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie
Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowił, na
podstawie art. 219 k.p.c., połączyć sprawę z odwołania E. B. od decyzji z 24
czerwca 2022 r. (znak: [...]1) do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą z
odwołania E. B. od decyzji z 25 stycznia 2022 r. (znak: [...]).
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych, wyrokiem łącznym z 24 października 2022 r. (sygn. akt V U 184/22),
oddalił odwołania.
Na skutek apelacji E. B., Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 11 października 2023 r. (sygn. akt III AUa
1578/22): oddalił apelację.
W imieniu wnioskodawcy, skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego od
wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi wywiódł pełnomocnik E. B., zaskarżając ww.
judykat w całości, zarzucając:
-
naruszenie prawa materialnego, to jest art. 21 ust. 1 w związku z art. 2
pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, w związku z
art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w powiązaniu z § 1 ust. 1 i następne
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku
emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w
szczególnym charakterze oraz stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia
wykazem A, dział XIV, poz. 24, poprzez błędną wykładnię tych przepisów i
zastosowanie, skutkującą niesłusznym przyjęciem, że rodzaj kontroli sprawowanej
przez ubezpieczonego jako specjalistę bhp nie mieścił się w pojęciu kontroli
międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług, ani też w pojęciu dozoru
inżynieryjno-technicznego, a w konsekwencji niesłusznym przyjęciem, iż
świadczona przez ubezpieczonego w okresie od 1 marca 1981 r. do 5 listopada
1985 r. oraz od 3 sierpnia 1989 r. do 29 lutego 2004 r. praca na stanowisku
I USK 169/24
3
specjalisty bhp, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na wydziałach
i oddziałach, na których jako podstawowe wykonywano prace w warunkach
szczególnych, wymienione w wykazie A powyższego rozporządzenia, nie była
pracą w warunkach szczególnych.
W związku ze stawianym zarzutem, skarżący wniósł o: uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi i orzeczenie, co do istoty sprawy,
względnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi i
przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania oraz o
zasądzenie od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania
kasacyjnego.
Skarżący wniósł także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jako
oczywiście uzasadnionej, w uzasadnieniu wniosku wskazując, że w bogatym
orzecznictwie Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazał, iż dla oceny uznania pracy
specjalisty ds. BHP, jako pracy w warunkach szczególnych, nie ma istotnego
znaczenia, czy kontrola była sprawowana z punktu widzenia jakości produkcji, czy
jej bezpieczeństwa i zgodności z przepisami bhp, jeżeli tylko polegała na
bezpośrednim sprawdzaniu sposobu wykonywania obowiązków przez pracowników
pracujących w szkodliwych warunkach, a nadto bez względu ile czasu pracownik
poświęca na bezpośredni dozór pracowników, a ile na inne czynności ściśle
związane ze sprawowanym dozorem i stanowiące jego integralną część, takie jak
sporządzanie związanej z nim dokumentacji, albowiem czynności obejmujące
sporządzenie dokumentacji związanej z dozorem stanowią integralną część
sprawowanego dozoru i nie ma zatem podstaw do ich wyłączania i traktowania
odrębnie.
Pismem z 6 marca 2024 r. pełnomocnik wnioskodawcy, wykonując
zobowiązanie Sądu z 14 lutego 2024 r. wskazał, że wartość przedmiotu
zaskarżenia w przedmiotowej sprawie, to 22.129,20 zł, jako różnica między
świadczeniem pobieranym przez ubezpieczonego obecnie, a świadczeniem -
emerytury z rekompensatą, przy zsumowaniu tych wartości za jeden rok.
Organ rentowy, pismem z 27 marca 2024 r., wykonując zobowiązanie Sądu
z 19 marca 2024 r., także przedstawił wyliczenie wartości przedmiotu zaskarżenia
I USK 169/24
4
wskazując, że kwota stanowiąca różnicę emerytury z rekompensatą i emerytury
bez rekompensaty E. B., wyliczona za okres jednego roku to 10.943,37 zł.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wywiedziona w niniejszej sprawie nie kwalifikuje się do
przyjęcia i merytorycznego jej rozpoznania.
Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna podlega badaniu (na
etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych. Zgodnie z
art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność
postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,
ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w
konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i
procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem
wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej
sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w
warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga
kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd
Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a
jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w
zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.
Podkreślenia wymaga także, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i
jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
I USK 169/24
5
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą
być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione.
Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd
Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych
elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 19 maja 2022 r., I USK 434/21, Legalis nr
2740849).
Strona skarżąca, formułując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wskazała, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4
k.p.c.). W motywach wniosku opartego na tej przesłance przedsądu powinien być
zawarty wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i
przedstawić argumenty na poparcie swych twierdzeń (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 10 sierpnia
2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr
448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z 3 kwietnia 2008 r.,
II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050).
O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to
dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej
postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na
jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej
analizy przepisów prawa i doszukiwania się ich znaczenia (tak m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z 22
stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07,
LEX nr 453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21 maja 2008 r.,
I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W
judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet
oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego:
I USK 169/24
6
z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r.,
I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9
czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Strona skarżąca w krótkim i
niewystarczającym uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, nie wykazała kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa, nie
wskazała nawet żadnych przepisów (prawa materialnego lub procesowego),
których naruszenie przez Sąd II instancji miałoby przesądzać o oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej. Niewystarczające jest przy tym powoływanie się
(tym bardziej w sposób ogólny) na orzecznictwo Sądu Najwyższego w innych
podobnych sprawach, czy też uznanie, że dla spełnienia się wskazywanej
przesłanki przedsądu, wystarczające jest wskazywanie naruszanych przepisów w
zarzutach skargi kasacyjnej skoro, jak o tym była już mowa wyżej, na etapie
przedsądu zarzuty kasacyjne nie są w ogóle analizowane.
Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.,
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[SOP]
[r.g.]
