I PSKP 3/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 kwietnia 2025 r.
SSN Bohdan Bieniek (przewodniczący)
SSN Piotr Prusinowski
SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa B. W., M. i M., A. W., A. K. i M. S. (poprzednio P.)
przeciwko […] Szpitalowi Specjalistycznemu nr […] w J.
o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia warunków pracy i płacy oraz
przywrócenie dotychczasowych warunków,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 23 kwietnia 2025 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych w Rybniku
z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt IV Pa 38/23,
I. oddala skargę kasacyjną,
II. zasądza od […] Szpitala Specjalistycznego nr […] w J. na
rzecz powódek: B. W., M. M., A. W., A. K. i M. S. (poprzednio P.)
kwoty po 240 (dwieście czterdzieści) zł z odsetkami ustawowymi z
art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym.
Piotr Prusinowski Bohdan Bieniek Krzysztof Staryk
I PSKP 3/25
2
[r.g.]
UZASADNIENIE
W wyroku z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt IV Pa 38/23, Sąd Okręgowy –
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rybniku – w sprawie z powództwa B. W.,
M. M., A. W., A. K., M. P. przeciwko […] Szpitalowi Specjalistycznemu nr [...] w J. –
oddalił apelację strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w
Jastrzębiu-Zdroju z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. akt IV P 9/23, w którym Sąd Rejonowy
przywrócił powódkom dotychczasowe warunki pracy i płacy przez zaszeregowanie
ich do grupy zawodowej nr 2, określonej w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca
2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych
pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, ze współczynnikiem pracy
1,29.
Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne wyroku Sądu pierwszej instancji,
zgodnie z którymi powódka B. W. jest zatrudniona w […] Szpitalu Specjalistycznym
nr [...] w J. od 1986 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym
wymiarze czasu pracy, aktualnie zajmuje stanowisko specjalistki pielęgniarki w
Poradni Specjalistycznej Chirurgicznej. B. W. uzyskała specjalizację z zakresu
pielęgniarstwa chirurgicznego w 2015 r., natomiast tytuł magistra pielęgniarstwa
zdobyła 5 lipca 2018 r. Zarówno po uzyskaniu tytułu specjalistki, jak i po ukończeniu
studiów magisterskich B. W. zwróciła się z prośbą do pracodawcy o
przeszeregowanie. Odpowiedź pracodawcy była pozytywna – od lipca 2018 r., po
przedłożeniu dyplomu ukończenia studiów magisterskich przyznano B. W.
współczynnik pracy 1,06 - kwalifikując ją do ówczesnej grupy zawodowej numer 7.
M. M. jest zatrudniona u strony pozwanej od 2016 r., obecnie na podstawie
umowy o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy. Zajmuje
stanowisko specjalistki położnej w Oddziale Neonatologicznym. M. M. uzyskała tytuł
magistra w 2014 r., a specjalizację w 28 kwietnia 2022 r. Z dniem 26 maja 2022 r.
pracodawca uwzględnił jej prośbę (umotywowaną podniesieniem kwalifikacji przez
uzyskanie specjalizacji) o zmianę zaszeregowania i powierzył jej stanowisko
specjalistki położnej z wynagrodzeniem zasadniczym wg kat. XIII z regulaminu
I PSKP 3/25
3
wynagradzania. Wcześniej M. M. była kwalifikowana do grupy zawodowej 8 jako
położna.
M. P. jest zatrudniona w pozwanym Szpitalu od 2002 r., aktualnie na
podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Zajmuje stanowisko specjalistki
pielęgniarki w Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii. M. P. uzyskała tytuł
magistra pielęgniarstwa w 2019 r., natomiast specjalizację z zakresu pielęgniarstwa
anestezjologicznego i intensywnej opieki w 2017 r. M. P. była kwalifikowana przez
pracodawcę do 1 lipca 2022 r. do grupy zawodowej numer 7, ze współczynnikiem
pracy 1,06.
A. W. jest zatrudniona w pozwanym Szpitalu od 2017 r., obecnie na podstawie
umowy o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy. Zajmuje
stanowisko specjalistki pielęgniarki na Oddziale Urologii i Onkologii Urologicznej.
Uzyskała tytuł magistra pielęgniarstwa w 2014 r., natomiast w 2017 r. uzyskała
specjalizację z zakresu pielęgniarstwa chirurgicznego. Po uzyskaniu tytułu, na jej
prośbę pracodawca zdecydował o podwyższeniu jej wynagrodzenia i powierzeniu
stanowiska specjalistki pielęgniarki, z wynagrodzeniem zasadniczym wg kat. XIII z
regulaminu wynagradzania.
A. K. jest zatrudniona u strony pozwanej od 2016 r. na podstawie umowy o
pracę na czas nieokreślony w wymiarze 1/2 etatu. Zajmuje stanowisko specjalistki
pielęgniarki na Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii. Uzyskała tytuł magistra
pielęgniarstwa w 2019 r., a w 2021 r. specjalizację z zakresu pielęgniarstwa
anestezjologicznego i intensywnej terapii. Po uzyskaniu tytułu specjalisty, na jej
prośbę pracodawca zaszeregował ją do tej samej grupy zawodowej co poprzedniczki,
z identycznym wynagrodzeniem zasadniczym, wg kat. XIII (w późniejszym czasie
uwzględniono ograniczenie wymiaru czasu pracy do połowy etatu).
W lipcu 2021 r. Narodowy Fundusz Zdrowia przeprowadził jednorazową akcję
pozyskiwania danych o wynagrodzeniach. Dane zbierane przez Fundusz
obejmowały m.in. imię, nazwisko, numer PESEL oraz grupę zawodową (według
kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku), nie zawierały natomiast
danych o współczynnikach pracy. Władzom Szpitala została przedstawiona
instrukcja w celu przygotowania i przekazania danych dla Funduszu. W instrukcji tej
powołano literalną treść załącznika do ustawy (przywołano stosowną tabelę),
I PSKP 3/25
4
wskazano na konieczność uwzględnienia w informacji kwalifikacji wymaganych na
danym stanowisku. W stosunku do B. W., M. P., A. W. pozwany Szpital wskazał, że
są one przez pracodawcę zakwalifikowane do grupy zawodowej numer 7
(współczynnik wynikający z ustawy - 1,06). Współczynniki pracy M. M. i wysokość jej
wynagrodzenia zasadniczego ustalone były na tym samym poziomie (w kwocie 5.478
zł brutto). W stosunku do A. K. wskazano w informacji do Funduszu, iż kwalifikuje się
ją do grupy 8, A. K. także w dacie przekazywania informacji do funduszu osiągała
stawkę wynagrodzenia zasadniczego identyczną, jak jej koleżanki, piastując
stanowisko specjalistki pielęgniarki na tym samym oddziale, co M. P..
Pismem z 17 czerwca 2022 r., adresowanym do Z. M. - Prezes Naczelnej
Rady Pielęgniarek i Położnych, P. B. - Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia
wskazał m.in., że od lipca 2022 r. gwarantowane najniższe wynagrodzenie
zasadnicze dla magistra pielęgniarstwa i położnictwa ze specjalizacją wzrośnie o
1.827 zł, tj. z 5.477,51 zł do 7.304,66 zł (wzrost o 33%). W piśmie tym wskazano, że
w NFZ i budżecie państwa zabezpieczono odpowiednie środki na sfinansowanie
podwyżek wynagrodzeń. Pismem z 4 lipca 2023 r. P. B. - podsekretarz stanu w
Ministerstwie Zdrowia wyjaśnił E. M. - Przewodniczącej Regionu […]
Ogólnopolskiego Związku Zawodowego […], że niezmiennie i od samego początku
obowiązywania ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. podział na grupy zawodowe oparty
jest o kwalifikacje wymagane na zajmowanym stanowisku. Nowelizacja z dnia 26
maja 2022 r. nie wprowadziła w tym zakresie żadnych zmian. Przypisując
pracowników do określonej grupy zawodowej z załącznika do przedmiotowej ustawy
pracodawca obowiązany jest uwzględnić kwalifikacje wymagane na poszczególnych
stanowiskach w podmiocie leczniczym, a proces decyzyjny w tym zakresie musi
odbywać się w granicach powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Pozwany wielokrotnie zwracał się do Ministerstwa Zdrowia o wyjaśnienie
budzących wątpliwości przepisów ustawy. J. B., dyrektor Departamentu Dialogu
Społecznego w Ministerstwie Sprawiedliwości, udzielił informacji, że podział
zawodowy na grupy, na gruncie ustawy został oparty o kwalifikacje wymagane przez
pracodawcę na określonym stanowisku pracy. Dookreślenie, jakie kwalifikacje są na
danym stanowisku pracy wymagane, winno nastąpić w umowie o pracę bądź na
gruncie regulacji zakładowej. W piśmie podkreślono, że w zakresie określenia
I PSKP 3/25
5
kwalifikacji - jako wymaganych - nie zaszła żadna zmiana, jeżeli więc nie nastąpiła
zmiana wymagań na stanowisku pracy, to pracodawca nie ma obowiązku
podwyższania współczynnika pracy.
W drodze korespondencji elektronicznej, w dniu 9 sierpnia 2022 r. przekazano
pracownikom pozwanego Szpitala informację dyrektora Szpitala dotyczącą realizacji
zapisów ustawy. W informacji tej wskazano, że zmienił się załącznik do ustawy, a
nowy stan prawny powoduje konieczność uwzględnienia kwalifikacji wymaganych na
danym stanowisku pracy, a nie kwalifikacji posiadanych realnie przez pracownika.
Kolejno przekazywano pracownikom drogą elektroniczną także pisma wyjaśniające,
uzyskane z Ministerstwa Zdrowia, potwierdzające w ocenie pracodawcy słuszność
jego działań. Tą samą drogą przekazano pracownikom informację, że kontrola
Państwowej Inspekcji Pracy nie dopatrzyła się uchybień we wdrożeniu
znowelizowanych rozwiązań ustawowych. Polecono pracownikom zgłaszanie się do
działu personalnego celem odebrania i podpisania przygotowanych aneksów do
umów o pracę, a to w związku z wystąpieniem pokontrolnym Inspektora Pracy,
wnoszącego o dostosowanie ustalonych w regulaminie wynagradzania stawek
wynagrodzenia zasadniczego do minimalnego wynagrodzenia określonego ustawą
oraz ustalenie sposobu podwyższania wynagrodzenia w porozumieniu bądź
wydanym zarządzeniu. Informowano chętnych pracowników o podstawach i
przyczynach złożenia wypowiedzenia zmieniającego.
Powódki nie podpisały przedstawionych im aneksów do umów o pracę. Od
lipca 2022 r. pracodawca jednostronnie ustalił ich wynagrodzenia zasadnicze na
kwotę 5.776 zł brutto miesięcznie, kwalifikując je do 5 grupy zawodowej ze
współczynnikiem pracy 1,02.
Pismami z 12 grudnia 2022 r. B. W. i M. M. wypowiedziano warunki umowy o
pracę. Wskazano, że wypowiedzenie to następuje w celu realizacji przepisu ustawy
i ma związek z brakiem podpisania przez pracownika aneksu do umowy, związanego
z kwalifikacją pracownika do grupy zawodowej według kwalifikacji wymaganych na
zajmowanym stanowisku. Po upływie okresu wypowiedzenia obowiązywać miały:
„wynagrodzenie zasadnicze: 5.776,00 zł brutto; grupa zawodowa wg załącznika do
ustawy z dnia 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia
zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych
I PSKP 3/25
6
określana w pkt 5 ze współczynnikiem pracy 1,02”. W wypowiedzeniu zastrzeżono
także, że pozostałe warunki pracy pozostają bez zmian. Wypowiedzenie zawierało
także pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy oraz pouczenie o
konsekwencjach odmowy jego przyjęcia. B. W. odebrała to pismo 21 grudnia 2022 r.,
M. M. – 20 grudnia 2022 r. Pismo tej samej treści, lecz z datą 29 grudnia 2022 r.
odebrała także M. P.. Wypowiedzenie zmieniające tożsamej treści, opatrzone datą
20 grudnia 2022 r., odebrała także (w dniu 21 grudnia 2022 r.) A. W.. A. K. takie samo
wypowiedzenie złożono pismem z dnia 28 grudnia 2022 r.
O zamiarze wypowiedzenia w/w osobom warunków pracy i płacy został
wcześniej zawiadomiony Ogólnopolski Związek Zawodowy […] Zakładowej
Organizacji Związkowej przy […] Szpitalu Specjalistycznym numer […] w J.. W
przypadku wszystkich w/w osób związek zawodowy wskazał, że przedstawione
nowe warunki pracy i płacy stanowią w zasadzie degradację płacową pracownika.
Związek zawodowy wyraził sprzeciw przeciwko wypowiedzeniu przez pracodawcę
warunków pracy i płacy, wskazując, że pracodawca już manifestując zamiar złożenia
wypowiedzenia przyznał, że dotychczas w Szpitalu uznawano posiadany przez
pielęgniarkę/położną tytuł magistra położnictwa/pielęgniarstwa wraz ze specjalizacją
za wymagany na danym stanowisku pracy. Pracodawca nie przedstawił w ocenie
związku zawodowego jakichkolwiek okoliczności, które uzasadniałyby obniżenie, czy
też zmianę kwalifikacji wymaganych przez pracodawcę na danym stanowisku; ani
zakres obowiązków, ani samo formalne nazewnictwo zajmowanych przez powódki
stanowisk, nie uległy zmianie po 1 lipca 2022 r.
Regulamin wynagradzania pozwanego Szpitala został wprowadzony
zarządzeniem dyrektora nr […] z dnia 11 lipca 2018 r. W części stanowiącej o
kwalifikacjach wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach
stanowisk pracy (załącznik numer 1) stanowi on powtórzenie zapisów
rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie kwalifikacji wymaganych od
pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach
leczniczych niebędących przedsiębiorcami z dnia 20 lipca 2011 r. (Dz.U. Nr 151, poz.
896). Zgodnie z tabelą w nim zamieszczoną na stanowisku specjalistki
pielęgniarki/specjalistki położnej wymaga się posiadania: a) tytułu magistra na
kierunku pielęgniarstwo/położnictwo i tytułu specjalisty w dziedzinie
I PSKP 3/25
7
pielęgniarstwa/położnictwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub
organizacji i zarządzania, lub w innej dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie
zdrowia w powiązaniu z 2 letnim stażem pracy w zawodzie; b) tytułu zawodowego
magistra w zawodzie, w którym może być uzyskiwany tytuł specjalisty w dziedzinie
mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, i licencjatu pielęgniarstwa/położnictwa lub
średniego wykształcenia medycznego w zawodzie pielęgniarka/położna i tytułu
specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa/położnictwa lub promocji zdrowia i edukacji
zdrowotnej, lub organizacji i zarządzania, lub w innej dziedzinie mającej
zastosowanie w ochronie zdrowia w powiązaniu z 2 letnim stażem pracy w zawodzie;
c) licencjatu pielęgniarstwa/położnictwa i tytułu specjalisty w dziedzinie
pielęgniarstwa/położnictwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, lub
organizacji i zarządzania w powiązaniu z 2 letnim stażem pracy w zawodzie;
d) średniego wykształcenia medycznego w zawodzie pielęgniarka/położna i tytułu
specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej,
lub organizacji i zarządzania w powiązaniu z 2 letnim stażem pracy w zawodzie.
Specjalistka pielęgniarka/specjalistka położna wg regulaminu jest zaszeregowana w
[…] Szpitalu Specjalistycznym wg kategorii XIII.
Sąd drugiej instancji podkreślił, że istotą sporu było ustalenie, czy na
zajmowanych przez powódki stanowiskach kwalifikacje wymagane przez
pracodawcę dotychczas obejmowały wykształcenie magisterskie i specjalizację i czy
pracodawca uznawał te kwalifikacje za wymagane. Sąd Okręgowy podzielił
stanowisko o konieczności uregulowań w tym zakresie w braku regulacji ustawowej
w akcie wewnątrzzakładowym i zagwarantowanie przejrzystości struktury
organizacyjnej jednostki, co nabiera charakteru prawnego z mocy rozporządzenia
Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych
z zakresu leczenia szpitalnego.
Sąd podniósł, że w świetle dowodów pozwany pracodawca nie posiada
uporządkowanej struktury organizacyjnej. Pozwany pracodawca dowolnie określił
grupę zawodową do jakiej zakwalifikował powódki. Powódki przed 1 lipca 2022 r. były
zakwalifikowane do grupy zawodowej nr 7, a posiadane przez nie kwalifikacje były
uznawane przez pracodawcę za wymagane na piastowanym stanowisku. Obecnie,
w świetle dokumentów z akt osobowych, nie nastąpiła zmiana wymagań na
I PSKP 3/25
8
zajmowanych przez nie stanowiskach, ani nie uległ zmianie zakres ich obowiązków.
Posiadają także wymaganą specjalizację oraz tytuł zawodowy magistra, zatem
trudno uznać, że nastąpiła zmiana w zakresie potrzeb pracodawcy uzasadniająca
wypowiedzenie powódkom warunków pracy i płacy przez zakwalifikowanie ich do
innej niż dotychczasowa grupy zawodowej. Celem nowelizacji ustawy z dnia
8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego
niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych miało być
podwyższenie wynagrodzeń, a nie realne obniżenie płac dla pracowników
wyspecjalizowanych i poczynione z tego tytułu oszczędności. Sąd drugiej instancji
uznał, że nowej kwalifikacji powódek dokonano bez należytego uzasadnienia, w
szczególności w zakresie wskazania powódkom, dlaczego zaprzestano uznawania
posiadanych przez nie kwalifikacji. W świetle przeprowadzonych dowodów trudno
uznać, że kiedyś te kwalifikacje były wyłącznie posiadane, a teraz mają być
dodatkowo wymagane.
Według Sądu w świetle art. 30 § 4 w zw. z art. 42 k.p. w przypadku złożonego
przez pracodawcę wypowiedzenia warunków pracy i płacy, to na pracodawcy ciąży
obowiązek wykazania zasadności i prawidłowości dokonanego wypowiedzenia.
Nie zwalnia od tego niejako obowiązek złożenia wypowiedzeń zmieniających w
sytuacji, gdy określa się ponownie grupę zawodową pracownika, z wszystkimi tego
konsekwencjami. Pracodawca nie wykazał zmian w zakresie potrzeb zakładu pracy,
jeżeli chodzi o wykonywaną pracę i stanowisko, zatem niewątpliwie powinien w
uzasadnieniu wypowiedzeń wskazać przyczyny dla których zaprzestał uznawać
posiadane przez powódki kwalifikacje. Nie ulega wątpliwości, że wcześniej
kwalifikacje były uznawane jako posiadane i wymagane.
Według Sądu Okręgowego art. 5a ustawy o sposobie ustalania najniższego
wynagrodzenia niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w
zw. z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 2022 r. zmieniającej ustawę wyżej wskazaną,
nie może być w stosunku do powódek samodzielną podstawą do dokonania
wypowiedzenia zmieniającego. Sąd nie dopatrzył się nadużycia prawa przez
powódki przez domaganie się, jak twierdzi pozwany, traktowania ich w sposób
uprzywilejowany w stosunku do swoich koleżanek, nie posiadających wykształcenia
magisterskiego. Niniejsza sprawa jest sporem o wypowiedzeniu warunków pracy i
I PSKP 3/25
9
płacy w sytuacji, gdy wymagane kwalifikacje powódek były przez pracodawcę
uznawane i gratyfikowane. O żadnej dyskryminacji w tej sytuacji nie może być mowy.
Powyższy wyrok Sądu Okręgowego strona pozwana zaskarżyła skargą
kasacyjną. W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1
k.p.c.):
a) załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania
najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych przez jego nieprawidłową wykładnię i zastosowanie
polegające na przyjęciu, iż załącznik ten od początku obowiązywania ustawy z dnia
8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego
niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych wskazywał na
obowiązek kwalifikowania pracowników do poszczególnych grup zawodowych, a w
konsekwencji również ustalania pracownikom współczynnika pracy, w oparciu o
kwalifikacje wymagane na zajmowanym stanowisku, w tym w odniesieniu do
pielęgniarek i położnych zaszeregowanych do grupy zawodowej numer 7;
b) art. 5a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania
najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych w zw. z załącznikiem do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o
sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych
pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy z
dnia 26 maja 2022 r. zmieniającej ustawę wyżej wskazaną oraz art. 30 § 4 w zw. z
art. 42 § 1 k.p. przez błędne uznanie, iż brak było przyczyny uzasadniającej
wypowiedzenie powódkom warunków pracy i płacy jaką była konieczność
zakwalifikowania powódek do właściwej grupy zawodowej w taki sposób, żeby
spełniać wymogi wynikające z prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności
załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego
wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach
leczniczych w brzmieniu nadanym od dnia 1 lipca 2022 r.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji z pozostawieniem temu
Sądowi orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego, o których zasądzenie od
powódek na rzecz pozwanego strona pozwana wnosi.
I PSKP 3/25
10
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódki wniosły o oddalenie skargi
kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz każdej z powódek
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie za czas od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do
dnia zapłaty.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Nie zawiera ona zarzutów o charakterze procesowym, co powoduje, że Sąd
Najwyższy, zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c., jest związany ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
W tym aspekcie z ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że do 30 czerwca
2022 r. wynagrodzenia zasadnicze powódek były ustalone według XIII kategorii
zatrudnienia zgodnie z zakładowym regulaminem wynagradzania (który określał
stawki tych wynagrodzeń wyłącznie kwotowo) oraz przy zastosowaniu
współczynnika pracy 1,06 - związanego z ówczesną grupą zawodową nr 7 i zostały
ukształtowane na poziomie 5.478 zł. Natomiast po dniu 1 lipca 2022 r. pracodawca
jednostronnie ustalił ich wynagrodzenia zasadnicze na kwotę 5.776 zł brutto
miesięcznie, kwalifikując je do 5 grupy zawodowej ze współczynnikiem pracy 1,02.
W grudniu 2022 r. wszystkie powódki, mające wykształcenie wyższe (magisterskie)
w zakresie pielęgniarstwa oraz adekwatną specjalizację, zatrudnione u pozwanego
na stanowiskach pielęgniarek (i położnych) - specjalistek, otrzymały wypowiedzenia
warunków umów o pracę ze skutkiem na dzień 31 marca 2023 r. Jako przyczynę
wypowiedzeń wskazano, że następują one w celu realizacji przepisów ustawy z dnia
8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego
niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz.U. z 2017 r.,
poz. 1473 ze zm.) i mają związek z odmową podpisania przez pielęgniarki aneksów
do umowy, związanych z kwalifikacją pracowników do grupy zawodowej według
kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku. Po upływie okresu
wypowiedzenia pracodawca zaproponował powódkom wynagrodzenia zasadnicze w
I PSKP 3/25
11
wysokości 5.776 zł brutto; grupę zawodową wg załącznika do w/w ustawy, określaną
w pkt 5 ze współczynnikiem pracy 1,02.
W wypowiedzeniu zmieniającym pracodawca zaproponował więc powódkom
wynagrodzenie zasadnicze takie jak faktycznie wypłacane (nominalnie ok. 300 zł
wyższe od wypłacanego do 30 czerwca 2022 r.), co jednak zostało uznane przez
powódki za pogorszenie warunków płacowych.
Sąd drugiej instancji oddalił apelację strony pozwanej od wyroku Sądu Pracy
w Jastrzębiu-Zdroju z dnia 25 lipca 2023 r., w którym przywrócono powódkom
dotychczasowe warunki pracy i płacy.
Stosując art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p. Sąd może przywrócić
pracownika do pracy na poprzednich warunkach, zobowiązując pracodawcę do
zatrudnienia pracownika na takim samym stanowisku, jakie zajmował poprzednio i
za wynagrodzeniem zgodnym z obowiązującym u tego pracodawcy przed dniem
wypowiedzenia regulaminem lub taryfikatorem wynagrodzeń (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 24 października 1997 r., I PKN 326/97, OSNAPiUS 1998 nr 15,
poz. 454).
W zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku Sąd nie przywrócił jednak
powódkom warunków płacy sprzed daty wypowiedzenia zmieniającego, a więc -
przez ustalenie ich wynagrodzenia zasadniczego w wysokości 5.776 zł brutto, ani nie
– przez powrót do wynagrodzenia zasadniczego sprzed dnia 30 czerwca 2022 r. -
5.478 zł (obliczonego przy zastosowaniu współczynnika pracy 1,06 w koniunkcji z
przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce), ale - przez „zaszeregowanie ich do
grupy zawodowej nr 2, określonej w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r.
o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych
pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, ze współczynnikiem pracy
1,29”.
W przedstawionym kontekście należy stwierdzić, że ustalone przez
pracodawcę przed wypowiedzeniem warunki płacy powódek nie zawierały decyzji
pracodawcy o stosowaniu takiego współczynnika. Z odpowiedzi na skargę kasacyjną
wynika, że w pozwanym szpitalu pielęgniarki i położne (w liczbie ponad 500)
zatrudniane są na dwóch rodzajach stanowisk - pielęgniarek/położnych i
pielęgniarek/położnych specjalistek. Ponieważ od pielęgniarek/położnych
I PSKP 3/25
12
specjalistek pozwany nie wymaga posiadania wykształcenia magisterskiego, gdyż
jedynym wymogiem zgodnie z przepisami zakładowymi jest posiadanie specjalizacji,
zakwalifikował wszystkie pielęgniarki/położne specjalistki do jednej grupy określonej
w załączniku - grupy 5, czego konsekwencją było wypłacanie całej tej grupie
pracowników po dniu 1 lipca 2022 r. wynagrodzeń obliczonych według współczynnika
pracy 1,02.
Zdaniem Sądu Najwyższego, kontestowany przez skargę kasacyjną wyrok
Sądu Okręgowego mógłby zostać uznany za odpowiadający prawu jedynie przy
ocenie, że przysługujące powódkom wynagrodzenie za pracę w okresie sprzed
wypowiedzenia zmieniającego nie mogło być z mocy prawa niższe od
wynagrodzenia zasadniczego określonego dla grupy zawodowej nr 2, zdefiniowanej
w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego
wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach
leczniczych, ze współczynnikiem pracy 1,29.
Wymaga to analizy ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania
najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych, która określa sposób ustalania najniższego wynagrodzenia
zasadniczego pracowników wykonujących zawody medyczne, zatrudnionych w
podmiotach leczniczych, uwzględniający rodzaj wykonywanej pracy oraz sposób
osiągania najniższego wynagrodzenia zasadniczego (art. 1 ustawy).
Celem tej ustawy – jak wynika z uzasadnienia rządowego projektu ustawy -
nie było ustalenie warunków wynagradzania za pracę pracowników wykonujących
zawody medyczne w taki sposób, aby tworzyć tzw. siatki płac, lecz ustalenie
najniższych wynagrodzeń zasadniczych, a więc minimalnego poziomu, poniżej
którego pracodawca nie może ustalić wynagrodzenia zasadniczego. Ustalenie dolnej
granicy wysokości wynagrodzeń zasadniczych pracowników medycznych pozwolić
miało na stopniowe likwidowanie sygnalizowanego przez organizacje pracobiorców
zjawiska wprowadzania oszczędności w podmiotach leczniczych przez ograniczanie
wysokości wynagrodzeń (co budziło również, publicznie eksponowane, protesty
pielęgniarek).
Zgodnie z analizowaną ustawą najniższe wynagrodzenie zasadnicze stanowi
iloczyn kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce
I PSKP 3/25
13
narodowej w roku poprzedzającym ustalenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego
Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor
Polski” i współczynnika pracy określonego w załączniku do ustawy. W okresie od
dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2019 r. kwota bazowa została
ustalona na poziomie 3900 zł brutto. Przyjęcie takiego rozwiązania spowodowane
było potrzebą precyzyjnego ustalenia wskaźnika wykorzystanego następnie przy
szacowaniu skutków finansowych realizacji ustawy.
Stosownie do art. 3 ust. 1 znowelizowanej w 2021 r. ustawy - do dnia 1 lipca
2022 r. podmiot leczniczy miał obowiązek dokonać podwyższenia wynagrodzenia
zasadniczego pracownika wykonującego zawód medyczny do wysokości nie niższej
niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze w myśl ustawy.
Relewantne znaczenie miał wprowadzony wówczas art. 3 ust. 4 omawianej
ustawy, zgodnie z którym od dnia 2 lipca 2022 r. wynagrodzenie zasadnicze
pracownika wykonującego zawód medyczny oraz pracownika działalności
podstawowej, innego niż pracownik wykonujący zawód medyczny, nie może być
niższe niż najniższe wynagrodzenie zasadnicze ustalone w sposób określony w
ust. 1 na dzień 1 lipca 2022 r.
W ocenie Sądu Najwyższego przepis ten powinien być tak interpretowany, że
nawet w przypadku formalnego określenia przez pracodawcę wynagrodzenia
pielęgniarek w niższej wysokości, pracodawca był zobligowany do wypłacania
wynagrodzenia w wysokości wynikającej z analizowanej ustawy.
Ustawa z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania
najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych … (Dz.U. z 2022 r., poz. 1352; dalej również jako ustawa
nowelizacyjna) weszła w życie 29 czerwca 2022 r. i ma kardynalne znaczenie w
analizowanej kwestii.
Zwrócić należy uwagę, że ustawa ta weszła w życie następnego dnia po jej
opublikowaniu. Zdaniem Sądu Najwyższego, brak vacatio legis wskazuje na cel tej
ustawy natychmiastowego (z mocą od dnia 1 lipca 2022 r.) podwyższenia
wynagrodzeń pracowników medycznych. Gdyby intencją ustawodawcy było
pogorszenie warunków płacowych między innymi pielęgniarek, zastosowano by co
I PSKP 3/25
14
najmniej trzymiesięczny okres vacatio legis, który umożliwiłby dokonanie przez
pracodawców wypowiedzeń warunków pracy i płacy na niekorzyść pracowników.
Zgodnie z wprowadzonym tą nowelizacją art. 5a ustawy „od dnia 1 lipca 2022 r.
w umowie o pracę pracowników wykonujących zawód medyczny lub pracowników
działalności podstawowej, innych niż pracownicy wykonujący zawód medyczny,
wskazuje się, do której grupy zawodowej określonej w załączniku do ustawy jest
zaliczone zajmowane przez pracownika stanowisko pracy”.
W ocenie Sądu Najwyższego przepis ten jest niejednoznaczny. Niewątpliwie
dotyczy on umów o pracę zawieranych z nowymi pracownikami od dnia 1 lipca 2022 r.
Przepis ten stanowi także podstawę prawną do zawarcia aneksu do umowy o pracę
lub jednostronnego uzupełnienia umowy o pracę przez wskazanie, do której grupy
zawodowej określonej w załączniku do ustawy jest zaliczone zajmowane przez
pracownika stanowisko pracy. Zdaniem Sądu Najwyższego, od dnia wejścia w życie
tej nowelizacji pracodawca był zobligowany do ustalenia, do której grupy zawodowej
określonej w załączniku do ustawy należą poszczególni pracownicy i wypłacania
adekwatnych wynagrodzeń.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej porozumienie, o którym mowa w
art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,
zawiera się w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, z mocą od
dnia 1 lipca 2022 r.
W ocenie Sądu Najwyższego z przepisu tego wynika, że skutki finansowe dla
pracodawców związane z podwyższeniem wynagrodzeń pielęgniarek następują od
dnia 1 lipca 2002 r. Potwierdza to również art. 4 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej, w myśl
którego, jeżeli porozumienie nie zostanie zawarte w terminie określonym w ust. 1,
sposób podwyższania wynagrodzenia zasadniczego ustala kierownik podmiotu
leczniczego, w terminie 7 dni od dnia upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, w
drodze zarządzenia w sprawie podwyższenia wynagrodzenia, z mocą od dnia 1 lipca
2022 r.
Konkluzji tej nie zmienia analiza treści art. 4 ust. 3 ustawy nowelizacyjnej
(Strony umowy o pracę, o której mowa w art. 5a ustawy zmienianej w art. 1, dostosują
umowy o pracę pracowników wykonujących zawód medyczny lub pracowników
działalności podstawowej, innych niż pracownicy wykonujący zawód medyczny,
I PSKP 3/25
15
zawarte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do wymogów określonych w
tym przepisie, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy).
Termin 6 miesięcy, o którym mowa w tym przepisie ma charakter instrukcyjny
(techniczny) i nie wpływa na zobowiązanie podwyższenia wynagrodzeń od dnia
1 lipca 2022 r.
W ocenie Sądu Najwyższego, korzystna dla pracowników zmiana ustawowych
warunków wynagradzania, co do zasady, nie wymaga dokonywania wypowiedzeń
zmieniających. Zwrócić należy uwagę, że analizowana ustawa nie przewiduje
konieczności dokonywania wypowiedzeń zmieniających, bowiem oparta została na
paradygmacie korzystnego dla pracowników podwyższenia wynagrodzeń
minimalnych (uzgodnionych ze stroną społeczną w komisji trójstronnej).
Jeśli natomiast nowelizacja zostałaby przez pracodawcę powiązana ze
zmianą zakładowego systemu wynagradzania, jurysdykcyjne zasady weryfikacji
korzystności bądź niekorzystności postanowień nowego regulaminu wynagradzania
pracowników w porównaniu do dotychczasowych warunków płacowych zostały
wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 wrzenia
2004 r., III PZP 3/04 (OSNP 2005 nr 4, poz. 49), z której wynika obowiązek
zachowania trybów wypowiedzenia lub porozumienia zmieniającego także wtedy,
gdyby ukształtowane nowym układem (regulaminem) wynagrodzenie nie ulegało
obniżeniu.
Ponieważ pozwany zdecydował się na dokonanie wypowiedzeń
zmieniających, miał obowiązek podania zrozumiałej przyczyny wypowiedzenia w
odniesieniu do sytuacji indywidualnych pracowników, przy czym słusznie w sprawie
objętej skargą kasacyjną Sądy uznały, że powołanie się w uzasadnieniu
wypowiedzenia tylko na konieczność wykonania art. 5a omawianej ustawy było
niewystarczające, co z przyczyn formalnych implikowało uwzględnienie odwołań
pracowników. Kasacyjny zarzut naruszenia art. 4 ust. 3 ustawy nowelizacyjnej oraz
art. 30 § 4 w zw. z art. 42 § 1 k.p. (w zw. z art. 45 § 1 k.p.) był więc nieuzasadniony.
Ponieważ stosownie do art. 6 ustawy nowelizacyjnej ustawa wchodzi w życie
z dniem następującym po dniu ogłoszenia, zdaniem Sądu Najwyższego, również
determinuje to obowiązywanie załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o
sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych
I PSKP 3/25
16
pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, który na nowo od dnia 1 lipca
2022 r. ustalił nowe współczynniki pracy oraz nowe grupy zawodowe według
kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku. W aspekcie oceny skargi
kasacyjnej znaczenie ma grupa zawodowa nr 2 (Farmaceuta, fizjoterapeuta,
diagnosta laboratoryjny, psycholog kliniczny, inny pracownik wykonujący zawód
medyczny inny niż określony w lp. 1, 3 i 4 z wymaganym wyższym wykształceniem
na poziomie magisterskim i specjalizacją, pielęgniarka z tytułem zawodowym
magister pielęgniarstwa albo położna z tytułem magister położnictwa z wymaganą
specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w
ochronie zdrowia) ze współczynnikiem pracy - 1,29, a także grupa zawodowa nr 5
(Farmaceuta, fizjoterapeuta, diagnosta laboratoryjny, pielęgniarka, położna, technik
elektro-radiolog, psycholog, inny pracownik wykonujący zawód medyczny inny niż
określony w lp. 1-4 z wymaganym wyższym wykształceniem na poziomie
magisterskim; pielęgniarka, położna z wymaganym wyższym wykształceniem -
studia I stopnia i specjalizacją, albo pielęgniarka, położna ze średnim wykształceniem
i specjalizacją) ze współczynnikiem pracy - 1,02. Konsekwencją tej nowelizacji było
ustalenie, że od 1 lipca 2022 r. wynagrodzenie według wskaźnika 1,02 (grupa
zawodowa nr 5) wynosi 5.776 zł brutto, natomiast dla pielęgniarek z adekwatnym
tytułem magistra i specjalizacją z przypisanym w ustawie współczynnikiem 1,29
oznaczało to pensję minimalną w wysokości 7.304,66 zł brutto.
Zdaniem Sądu Najwyższego, cechą kwalifikującą do grupy zawodowej nr 2
było legitymowanie się pielęgniarek tytułem zawodowym magistra pielęgniarstwa
albo legitymowanie się położnej tytułem magistra położnictwa z wymaganą
specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w
ochronie zdrowia, a także wykonywanie pracy na stanowiskach, gdzie wymagane
były takie kwalifikacje zawodowe, przy czym determinantem podstawowym było
adekwatne wykształcenie i specjalizacja.
Pozwany w skardze kasacyjnej podnosił, że jego polityka zatrudniania opiera
się na zasadzie równego traktowania w zatrudnieniu; wyższe wynagrodzenie w
oparciu o przesłankę posiadania tytułu magistra powinno być należne wówczas, gdy
przepisy prawa jasno wskazują na to, że ten tytuł jest jedynym wymaganym, a
powódki nie zajmują takiego stanowiska. Przepisy zakładowe nie wymagają bowiem
I PSKP 3/25
17
od pozwanego Szpitala zatrudniania na stanowiskach pracy powódek wyłącznie
osób z tytułem magistra w zakresie pielęgniarstwa, ale równie osób z niższym
wykształceniem na przykład – licencjackim.
W ocenie Sądu Najwyższego, określenie wysokości najniższych wynagrodzeń
zasadniczych oraz wzajemnych relacji pomiędzy wynagrodzeniami dla
poszczególnych kategorii zawodowych pracowników medycznych nie wyłącza
ogólnych przepisów prawa pracy normujących zasady ustalania wynagrodzenia za
pracę, w tym zakłada możliwość różnicowania wysokości wynagrodzeń
poszczególnych pracowników w zależności od posiadanego doświadczenia
zawodowego, np. stażu pracy, dodatkowych kwalifikacji. Nie ma przeszkód
formalnych, aby pracownicy z niższym wykształceniem, ale z większym
doświadczeniem zawodowym, byli analogicznie wynagradzani jak osoby zaliczone
do grupy drugiej.
Zdaniem Sądu Najwyższego, zwrócić też należy uwagę, że art. 65 ust. 4
Konstytucji RP stanowi, że minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę lub sposób
ustalania tej wysokości określa ustawa. Wykonaniem tej normy jest przede
wszystkim ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za
pracę (Dz.U. Nr 200, poz. 1679 ze zm.). Ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie
ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników
zatrudnionych w podmiotach leczniczych, stanowi lex specialis w stosunku do ustawy
z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, jak również
w stosunku do ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w
państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2016 r.,
poz. 966, ze zm.). Ustawa z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego
wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach
leczniczych ustaliła wysokości najniższych wynagrodzeń w służbie zdrowia na
wyższym poziomie niż ustawa o minimalnym wynagrodzeniu przede wszystkim z
uwagi na wyższy poziom odpowiedzialności i kwalifikacji zawodowych
determinowanych poziomem wykształcenia i doświadczenia zawodowego
pracowników służby zdrowia. Poza funkcją tych przepisów zapewnienia
odpowiedniej kadry medycznej przede wszystkim w szpitalach (uniknięcia emigracji
zarobkowej wykształconych pracowników medycznych), perspektywicznym celem
I PSKP 3/25
18
omawianych unormowań było także zachęcenie młodych ludzi do podejmowania
kształcenia w zawodach medycznych i stopniowego zastępowania starszych
pracowników, co możliwe było tylko przy zapewnieniu odpowiednio wysokich
wynagrodzeń wykształconych pracowników.
Sąd Najwyższy uznał, że jeśli ustawodawca ze względów społecznych
zdecydował się na ograniczenie swobody kształtowania wysokości wynagrodzenia w
zawodach związanych ze służbą zdrowia, wówczas wykładnia prokonstytucyjna i
funkcjonalna wymaga, aby limitowanie dolnego progu wynagrodzeń było
jednoznaczne, łatwe do stosowania przez pracowników, pracodawców oraz finalnie
– przez sąd. Już z samego brzmienia ustawy osoba zainteresowana powinna ustalić,
czy jej wynagrodzenie odpowiada najniższemu wynagradzaniu ustawowemu.
W tym kontekście ustalanie dolnego limitu wynagrodzenia zasadniczego
pielęgniarek nie mogło więc podlegać arbitralnej decyzji pracodawcy lub takiego
ustalenia struktury organizacyjnej jednostki służby zdrowia, aby żadna pielęgniarka
nie mogła się ubiegać o wynagrodzenie z wyższej grupy załącznika do analizowanej
ustawy. Z ustaleń zaskarżonego wyroku ani ze skargi kasacyjnej nie wynika, aby
pozwany po wejściu w życie nowej tabeli wynagrodzeń (załącznika do ustawy) 1 lipca
2022 r. dokonał adekwatnej modyfikacji zakładowych regulaminów pracy i płacy.
Pozostawienie starych regulaminów spowodowało, że żadna pielęgniarka nie mogła
się ubiegać o wyższe wynagrodzenie na podstawie przepisów zakładowych.
Konstatacje te odnoszą się również do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 lipca
2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (nie objętego zarzutami skargi kasacyjnej).
Sąd Najwyższy uznał, że niezależnie od możliwości różnicowania
wynagrodzeń poszczególnych pracowników, zła sytuacja finansowa pracodawcy w
służbie zdrowia (sygnalizowana na etapie postępowania kasacyjnego) nie może
zwalniać go z powinności zapewnienia pracownikom wynagrodzenia na co najmniej
minimalnym poziomie wynikającym z ustawy z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy
o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych
pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, stąd też motywy, które
kierowały pracodawcą ustalającemu wysokość wynagrodzenia poniżej minimalnego,
ustawowego pułapu były prawnie indyferentne w aspekcie żądania pozwów.
I PSKP 3/25
19
Rekapitulując, Sąd Najwyższy uznał, że:
1. Od dnia 1 lipca 2022 r. cechą kwalifikującą do grupy zawodowej nr 2, o
której mowa w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania
najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1473 ze zm.) było legitymowanie się
pielęgniarki tytułem zawodowym: magister pielęgniarstwa albo legitymowanie się
położnej tytułem: magister położnictwa, z wymaganą specjalizacją w dziedzinie
pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, a także
wykonywanie pracy na stanowiskach, gdzie wymagane były takie kwalifikacje
zawodowe, przy czym determinantem podstawowym było adekwatne wykształcenie
i specjalizacja.
2. Powołanie się przez pracodawcę w uzasadnieniu wypowiedzenia
warunków płacy tylko na konieczność wykonania art. 5a cytowanej wyżej ustawy z
dnia 8 czerwca 2017 r. w związku z art. 4 ust. 3 ustawy nowelizacyjnej z dnia 26 maja
2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1352) było niewystarczające i z przyczyn formalnych
mogło implikować uwzględnienie odwołań pracowników (art. 30 § 4 k.p. w zw. z
art. 42 § 1 k.p. w zw. z art. 45 § 1 k.p.).
3. Ustalenie przez pracodawcę na podstawie art. 5a ustawy z dnia
8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego
niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych wskaźnika pracy
pielęgniarki poniżej wskaźnika 1,29 mogło podlegać weryfikacji w postępowaniu
odwoławczym od wypowiedzenia zmieniającego warunki płacowe.
4. Wykładnia prokonstytucyjna, funkcjonalna, celowościowa oraz
historyczna, mimo braku pełnej jasności wykładni językowej, uzasadniają ustalenie
dla pielęgniarki lub położnej wskaźnika pracy w wysokości 1,29, jeżeli pracodawca
nie dostosował struktury zatrudnienia ani zakładowego regulaminu wynagradzania
od dnia 1 lipca 2022 r. do grup zawodowych według kwalifikacji wymaganych na
zajmowanym stanowisku – stosownie do załącznika do ustawy, a pracownik
faktycznie wykonuje zadania służbowe mając wykształcenie i kwalifikacje określone
w punkcie 2 tego załącznika.
Z ustaleń zaskarżonego wyroku ani ze skargi kasacyjnej nie wynika, aby w
okresie wypowiedzenia zmieniającego (do 31 marca 2023 r.) zmieniła się struktura
I PSKP 3/25
20
organizacyjna pozwanego lub przepisy zakładowe umożliwiające indywidualną
klasyfikację pracowników do stanowisk pracy stosownie do omawianej ustawy
nowelizacyjnej. Z tego względu powódki zachowały prawo do omawianego
minimalnego wynagrodzenia za pracę według współczynnika 1,29 - przysługującego
im z mocy prawa (na podstawie ustawy nowelizacyjnej), mimo że przed
wypowiedzeniem pracodawca stosował wobec nich inaczej ukształtowane formalne
warunki płacowe.
Wobec uznania, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a zarzuty zawarte w
skardze kasacyjnej okazały się nieuzasadnione, Sąd Najwyższy na podstawie
art. 39814 k.p.c. oddalił skargę kasacyjną i zgodnie z art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99
k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie (aktualnie jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1964) orzekł o kosztach
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
[r.g.]
[a.ł]