I PSKP 15/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 czerwca 2025 r.
SSN Jolanta Frańczak (przewodniczący)
SSN Piotr Prusinowski
SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa M.D.
przeciwko Z. Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.
o przywrócenie do pracy i zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 17 czerwca 2025 r.,
skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 17 maja 2023 r., sygn. akt V Pa 114/21,
uchyla zaskarżony wyrok w punktach I, II i IV i sprawę w tym
zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w Kielcach do
ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania
kasacyjnego.
[az]
UZASADNIENIE
I PSKP 15/25
2
M. D. wniósł o przywrócenie do pracy u Z. S.A. z siedzibą w W. na poprzednich
warunkach pracy i płacy oraz zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 43 800
zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy za okres 3 miesięcy wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia
zapłaty, ewentualnie - w przypadku nieprzywrócenie do pracy - o zasądzenie kwoty
43 800 zł tytułem odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2021 r., Sąd Rejonowy w Jędrzejowie oddalił
powództwo.
Sąd Okręgowy w Kielcach, z wyrokiem z dnia 17 maja 2023 r., w punkcie II -
między innymi - oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego.
W sprawie ustalono, że powód od 2010 r. zajmował u pozwanej stanowisko
dyrektora sprzedaży w Regionie […]. Region […] obejmował województwa […] i […].
Powód miał obowiązek regularnie bywać w biurach terenowych i stamtąd budować
osobiste relacje z klientem lub potencjalnym partnerem. W tym celu otrzymał auto
służbowe do wyłącznego użytku. Miesięcznie pokonywał nim kilka tysięcy kilometrów.
W ciągu ostatnich dwóch lat pojawiły się problemy w pracy M. D.. Jeździł zbyt
szybko, notorycznie przekraczając dopuszczalne zużycie paliwa i to dwukrotnie. W
2019 r. uszkodzeniu uległo auto służbowe (zatarty silnik), które musiało zostać
wycofane z użycia. Na te uchybienia zwracał powodowi uwagę kierownik działu
transportu S.S., ale bez skutku.
Powodowi zatrzymano prawo jazdy powoda (kategorii B) za przekroczenie
prędkości w dniu 15 maja 2020 r. na 6 miesięcy, czyli do 15 listopada 2020 r. Powód
zataił ten fakt przed przełożonymi, co było niezgodne z instrukcją użytkowania aut
służbowych. W dniu 10 czerwca 2020 r. w miejscowości L. gmina P., na skutek
nadmiernej prędkości, powód stracił panowanie nad kierownicą w efekcie czego
uderzył służbową S. w bariery ochronne. Otrzymał mandat karny w wysokości 500 zł.
Auto odniosło poważne uszkodzenia, koszty naprawy ustalono na kwotę 71 635,93
zł. Powód pierwotnie zataił przed przełożonym fakt kolizji, do czego przyznał się
dopiero po tygodniu. Wtedy również ujawnił fakt zatrzymania prawa jazdy.
W dniu 14 lipca 2020 r. powód otrzymał pocztą rozwiązanie umowy o pracę
bez wypowiedzenia. Jako przyczynę wskazano utratę uprawnień niezbędnych do
I PSKP 15/25
3
świadczenia pracy z uwagi na zatrzymanie prawa jazdy, prowadzenie samochodu
bez tego dokumentu, spowodowanie kolizji oraz zatajenie powyższych okoliczności
przed pracodawcą.
Sąd Okręgowy stwierdził, że uwzględniając treść zarzutów apelacyjnych, do
istoty sporu na etapie postępowania odwoławczego należało to, czy w
okolicznościach faktycznych sprawy doszło do zawinionej przez pracownika (powoda)
utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku
(art. 52 § 1 pkt 3 k.p.).
W ocenie Sądu Okręgowego, powód w sposób zawiniony utracił uprawnienia
konieczne do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku, co uzasadniało
rozwiązanie z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od punktu II wyroku Sądu Okręgowego
powód zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art 52 § 1 pkt 3 k.p., przez jego
błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na
dokonaniu błędnej wykładni pojęcia „konieczny”, które w swej istocie sprowadza się
do warunku sine qua non, czyli warunku niedającego się uniknąć, bezwzględnie
potrzebnego, nieuchronnego nieodzownego niezbędnego, przymusowego i w
konsekwencji niewłaściwie zastosowanie art. 52 § 1 pkt 3 k.p., przez przyjęcie, że
dla wykonywania pracy na stanowisku dyrektora w prywatnym przedsiębiorstwie
konieczne jest posiadanie prawa do prowadzenie pojazdów, gdy uprawnienia
konieczne do wykonywania zawodu należy utożsamiać wyłącznie z uprawnieniami,
które ustawowo są wymagane do wykonywania danego zawodu i w związku z czym
przesłanka zwolnienia dyscyplinarnego w następstwie utraty uprawnień koniecznych
do wykonywania zawodu odnosi się wyłącznie do wąskiego grona pracowników,
których praca wymaga określonych przez prawo uprawnień, np. kierowców,
operatorów określonych maszyn i urządzeń, projektantów i budowniczych,
pracowników dozoru górniczego, fachowych pracowników opieki zdrowotnej, a do
których nie zalicza się dyrektor prywatnego przedsiębiorstwa.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty
sprawy przez uwzględnienie powództwa głównego w całości, tj. przywrócenie
powoda do pracy na poprzednich warunkach pracy i płacy i zasądzenie od pozwanej
na rzecz powoda kwoty 43 800 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawiania
I PSKP 15/25
4
powoda bez pracy wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia
złożenia pozwu do dnia zapłaty.
Pozwana, w odpowiedzi na skargę, wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od
powoda na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 52 § 1 pkt 3 k.p., pracodawca może rozwiązać umowę o pracę
bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie zawinionej utraty uprawnień
koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Przez uprawnienia
wymagane do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku należy rozumieć
wszystkie sformalizowane (potwierdzone dokumentami) wymagania kwalifikacyjne,
bez których wykonywanie pracy na danym stanowisku jest niedopuszczalne, np.
dyplom lekarza lub prawo jazdy kierowcy czy wymagane przez prawo poświadczenie
bezpieczeństwa (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2012 r., III PK
39/11, LEX nr 1163949, oraz z dnia 4 listopada 2015 r., II PK 283/14, LEX nr
1932142). Utrata przez pracownika uprawnień do wykonywania pracy na
zajmowanym stanowisku powinna być stwierdzona prawomocnym orzeczeniem
sądu lub decyzją właściwego organu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia
26 października 1984 r., I PRN 142/84, OSNCP 1985 nr 7, poz. 99).
Powyższe wymagania kwalifikacyjne muszą wynikać z przepisów prawa
warunkujących dopuszczenie do wykonywania pracy na określonym stanowisku.
Stąd też uzasadniony jest zarzut kasacyjny powołujący się na naruszenie
powyższego przepisu, bowiem w jego zakresie przedmiotowym nie mieści się utrata
uprawnień, które są niezbędne na danym stanowisku pracy jedynie z punktu
widzenia interesów pracodawcy, a nie są jednocześnie wymaganiem prawnym do
wykonywania zawodu. Inaczej rzecz ujmując, przepis ten dotyczy takiej pracy, która
wymaga urzędowego certyfikatu. Nie jest nią z pewnością praca przedstawiciela
handlowego na stanowisku dyrektora, na którym posiadanie prawa jazdy jest
wymagane z uwagi na określony przez pracodawcę zakres obowiązków i sposób ich
wykonywania. W takim przypadku, uzasadnione może być wypowiedzenie umowy o
I PSKP 15/25
5
pracę – bez prawa do wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, jeśli utrata uprawnień
skutkuje niewykonywaniem pracy (art. 80 in fine k.p.).
Należy też zauważyć, że prowadzenie przez powoda samochodu bez prawa
jazdy, spowodowanie kolizji oraz zatajenie tego przed pracodawcą (okoliczności,
które – według ustaleń faktycznych także powołał pracodawca w oświadczeniu o
rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia) nie mieszczą się w hipotezie art. 52
§ 1 pkt 3 k.p. Ocena tych okoliczności jest istotna z perspektywy art. 52 § 1 pkt 1 k.p.
Ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.)
i zawiniona utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym
stanowisku (art. 52 § 1 pkt 3 k.p.) to dwie niezależne przyczyny uzasadniające
rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (zob. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia z dnia 17 listopada 1997 r., I PKN 361/97, OSNAPiUS 1998
nr 17, poz. 503).
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy na podstawie
art. 39815 § 1 oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł jak sentencji.
[r.g.]
[a.ł]
