I PSK 75/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 grudnia 2025 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z powództwa T.K.
przeciwko F. Spółce jawnej w M.
o przywrócenie do pracy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 17 grudnia 2025 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt XI Pa 241/20,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Katowicach XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
wyrokiem z 21 listopada 2024 r., XI Pa 241/20, po ponownym rozpoznaniu sprawy
z powództwa T.K. przeciwko F. spółce jawnej w M. o przywrócenie do pracy, oddalił
apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Mikołowie z 20 listopada 2017 r.,
IV P 68/17, przywracającego powoda do pracy na poprzednich warunkach pracy i
płacy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła pozwana. We wniosku o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała, że skarga jest oczywiście
uzasadniona a z ostrożności procesowej alternatywnie sformułował istotne
zagadnienie prawne: „czy na gruncie art. 45 § 2 k.p. Sąd pracy nie może nie
uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub
I PSK 75/25
2
przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest
niemożliwe lub niecelowe, z uwagi na to, że między stronami istnieje stan konfliktu
niepozwalający uznać, alby współpraca stron mogła się pomyślnie układać?”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Funkcje
postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do
rozpoznania i jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, iż w
konkretnej sprawie zachodzą istotne okoliczności przemawiające za interwencją
Sądu Najwyższego.
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek,
gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984
§ 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności
powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.
Ponadto dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest
trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w
zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 września 2016 r., V CSK 143/16,
I PSK 75/25
3
LEX nr 2135552; z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia
2015 r., I PK 71/15, LEX nr 2021944).
Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie jest oczywiście
uzasadniona. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy
zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy
prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo
procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym,
polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu
oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną
w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie
obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego
przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko
to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia
dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć
kwalifikowany charakter i być dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego
prawnika (postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,
OSNC 2001, Nr 3, poz. 52; z z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10,
poz. 156).
Skarżący nie zdołał wykazać również alternatywnie wskazanej przesłanki
przedsądu. Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
problem nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w
orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania, którego dotychczasowe
orzecznictwo jest niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego, skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo
zagadnienie, ale także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią
jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania
problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od
sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych
przez Sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest
przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na
I PSK 75/25
4
podstawie art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne, w formie pytania
sformułowanego w taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez
skarżącego wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub
przepisów prawa, na tle których takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd
Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest
rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy jest to zagadnienie "istotne". Nie
można przy tym zasadnie twierdzić, że w sprawie występuje istotne zagadnienie
prawne, jeżeli Sąd Najwyższy we wcześniejszym orzecznictwie wyraził swój pogląd
w podnoszonej kwestii, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego zmianę
(postanowienie Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 2014 r., I UK 64/14).
Kwestie wskazane przez skarżącego Sąd Najwyższy wyjaśnił w wyroku
z 13 lutego 2024 r., I PSKP 11/23 (LEX nr 3688275), w którym wskazał, że z art. 45
§ 2 k.p. wynika, że wybór roszczenia należy do pracownika. Zasadą jest
uwzględnianie żądania przywrócenia do pracy, gdy wypowiedzenie nie jest
zasadne. To, że art. 45 § 2 k.p. oparty jest na klauzulach generalnych nie oznacza,
że dowolnie można nie uwzględnić żądania uznania wypowiedzenia za
bezskuteczne lub przywrócenia do pracy. Chodzi o granice czasowe i przyczynowe.
Regulacja z art. 45 § 2 k.p. oparta jest na klauzulach generalnych pozwalających
sądowi pracy na zasądzenie odszkodowania, jeżeli ustali, że uwzględnienie
żądania przywrócenia do pracy jest niemożliwe lub niecelowe. Oznacza to, że w
stosowaniu prawa ustalenia dopełniają normę prawa materialnego. Prymat ma
zatem prawo materialne. Art. 45 § 2 k.p. to regulacja prawa materialnego i
procesowego (art. 477 k.p.c.). Pracownik na gruncie kodeksu pracy nie ma
dowolnych roszczeń po rozwiązaniu umowy o pracę, roszczenia te określa
ustawodawca. Innymi słowy roszczenie o przywrócenie do pracy to element prawa
materialnego (ustawowego), tak samo jak odszkodowanie. Art. 45 § 2 k.p. wyraża
natomiast wyjątek od zasady uwzględniania żądania przywrócenia do pracy.
Jednak ten wyjątek jest szczególny, gdyż oparty jest o wskazane klauzule
generalne - zwroty niedookreślone. Jeżeli w systemie prawa występują klauzule
generalne, to tam prawodawca sądowi pozostawia rozstrzygnięcie. Mogą to być
różne sytuacje, dlatego nie jest możliwe wskazanie wszystkich przypadków, tym
bardziej wiążących, w których niemożliwe lub niecelowe jest uwzględnienie żądania
I PSK 75/25
5
przywrócenia do pracy. Byłoby to wbrew regulacjom opartym na zwrotach
niedookreślonych (postanowienie Sądu Najwyższego z 24 października 2023 r.,
II PSK 113/22).
Użyty w przepisie art. 45 § 2 k.p. zwrot "jeżeli ustali", wskazuje przy tym
jednoznacznie, że przyznanie pracownikowi innego roszczenia, niż przez niego
wybrane, jest wyjątkiem, którego dopuszczalność zależy od ustalenia, iż
przywrócenie do pracy byłoby niemożliwe lub niecelowe. Kryteriów oceny
niemożliwości lub niecelowości uwzględnienia żądania pracownika przywrócenia do
pracy sąd pracy powinien zatem poszukiwać przede wszystkim w ustaleniach
faktycznych, tylko bowiem odwołanie się do ocen powiązanych ściśle z podłożem
faktycznym sprawy może stworzyć przeciwwagę dla przedstawionych w pozwie
przesłanek zasadności żądania powrotu na dotychczas zajmowane stanowisko
pracy (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2018 r.,
III PK 1/18).
Tym samym podnoszone przez skarżącego argumenty zmierzają w istocie
do podważenia suwerennej i niepoddającej się kontroli kasacyjnej sędziowskiej
oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co na tym etapie
postępowania nie jest możliwe ze względu na to, że na mocy art. 3983 § 3 k.p.c.
oraz art. 39813 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
[SOP]
