I PSK 309/26

I PSK 309/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Sobutka Dnia 14 maja 2026 r. w sprawie z powództwa E.D. przeciwko Szpitalowi w C. o wynagrodzenie za pracę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 maja 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 8 maja 2025 r., sygn. akt IV Pa 45/25, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II. zasądza od Szpitala w C. na rzecz E.D. kwotę 1.350,00 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. DS UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Częstochowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 3 stycznia 2025 r. (sygn. akt VIIP 297/23), wydanym w sprawie z powództwa E.D., przeciwko Szpitalowi w C. o wynagrodzenie za pracę, w punkcie pierwszym zasądził od pozwanego szpitala na rzecz powódki E.D. kwoty: I PSK 309/26 2 2.539,99 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty, 1.378,70 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 września 2022 r. do dnia zapłaty, 2.440,88 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 października 2022 r. do dnia zapłaty; 2.937,69 z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 listopada 2022 r. do dnia zapłaty 2.437,56 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty, 2.398,41 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty, w punkcie drugim oddalił powództwo w pozostałej części, w punkcie trzecim wyrokowi w punkcie pierwszym nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 8.186,53 zł, w punkcie czwartym nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Częstochowie kwotę 500 zł tytułem kosztów sądowych i w punkcie piątym zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.468,68 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na skutek apelacji pozwanego szpitala, Sąd Okręgowy w Częstochowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 8 maja 2025 r. (sygn. akt IV Pa 45/25), oddalił apelację i zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.350 zł, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiódł pozwany szpital, zaskarżając w całości wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie, zarzucając naruszenie: 1. art. 3 ust. 1 w zw. z art. 3a ust. 1 w zw. z art. 5a w zw. z załącznikiem do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i brak nadania im odpowiedniego znaczenia, pomimo prawidłowej ich wykładni (tj. przyjęcia, że zaliczenie pracownika do określonej grupy zawodowej z załącznika do ww. ustawy wiąże się z kwalifikacjami wymaganymi przez pracodawcę na danym stanowisku, a nie kwalifikacjami posiadanymi przez I PSK 309/26 3 pracownika), a przez to uznanie, że powódka powinna zostać przyporządkowana do-grupy 2 (z poz. 2 załącznika do ustawy), podczas gdy nie było przeszkód, aby przyporządkowana została do grupy 5 (z poz. 5 załącznika do ustawy), a w konsekwencji uznanie, że pozwany w niewłaściwy sposób wypłacił powódce wynagrodzenie w spornym okresie, w sytuacji, gdy wynagrodzenie to zostało wypłacone w należytej wysokości; 2. pkt 1 ppkt 35 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i brak nadania mu właściwego znaczenia, pomimo prawidłowej wykładni, tj. przyjęcia, że załącznik do rozporządzenia ustanawia alternatywę, co do kompetencji posiadanych przez pracownika zatrudnionego na stanowisku starsza położna w postaci (i) tytułu magistra na kierunku położnictwo, (ii) tytułu magistra w zawodzie, w którym może być uzyskiwany tytuł specjalisty w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia i licencjat położnictwa lub średnie wykształcenie medyczne w zawodzie położna, (iii) tytułu licencjata położnictwa, (iv) średniego wykształcenia medycznego w zawodzie położna, a zatem nie jest konieczne posiadanie zarówno tytułu magistra, jak i specjalizacji, a przez to uznanie, że powódka powinna zostać przyporządkowana do grupy 2 (z poz. 2 załącznika do ustawy), podczas gdy nie było przeszkód, aby przyporządkowana została do grupy 5 (z poz. 5 załącznika do ustawy), a w konsekwencji uznanie, że pozwany w niewłaściwy sposób wypłacił powódce wynagrodzenie w spornym okresie, w sytuacji, gdy wynagrodzenie to zostało wypłacone w należytej wysokości; 3. art. 42 § 1 k.p., jako skutek naruszeń z pkt 1 i 2 zarzutów skargi kasacyjnej, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i uznanie, że pozwany obowiązany był wypowiedzieć powódce jej dotychczasowe warunki płacy, gdy modyfikował jej przynależność do określonej grupy z załącznika do ustawy, w sytuacji, gdy dla właściwego przyporządkowania pracownika do odpowiedniej grupy istotne jest ustalenie, czy na stanowisku zajmowanym przez konkretną położną wymagany jest jednocześnie tytuł magistra oraz I PSK 309/26 4 nabycie specjalizacji, a przy stanowisku starszej położnej nie ma takiego obowiązku, w związku z powyższym wypowiedzenie zmieniające nie było konieczne. W związku ze stawianymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i orzeczenie, co do istoty sprawy, poprzez uwzględnienie apelacji w całości, tj. oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na rzecz pozwanego od powódki kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych oraz zasądzenie na rzecz pozwanego od powódki kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą kasacyjną, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych, ewentualnie, w razie uznania przez Sąd Najwyższy, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 39815 § 1 k.p.c. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie w całości sprawy Sądowi Okręgowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania, w tym także w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wywołanego niniejszą skargą kasacyjną, wnosząc o ich zasądzenie na rzecz pozwanego od powódki, w tym także kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Skarżący wniósł także o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazując, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów - art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł, że w orzecznictwie sądów powszechnych występuje wyraźna i głęboka rozbieżność dotycząca interpretacji pojęcia kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku, którym posługuje się załącznik do ustawy określającej sposób ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, a także powiązane z nim przepisy ustawowe oraz akty wykonawcze. Według skarżącego w judykaturze oraz piśmiennictwie ukształtowały się dwa przeciwstawne nurty interpretacyjne, z których pierwszy, wiodący, nakazuje rozumieć to pojęcie ściśle i literalnie jako kwalifikacje faktycznie wymagane przez pracodawcę na danym stanowisku, nie zaś kwalifikacje posiadane przez konkretnego pracownika. Stanowisko to opiera się przede wszystkim na argumentacji językowej, I PSK 309/26 5 celowościowej oraz posiłkowym stosowaniu przepisów Kodeksu pracy. Drugi nurt, o charakterze celowościowym i funkcjonalnym, utożsamia wymagane kwalifikacje z wykształceniem i umiejętnościami faktycznie posiadanymi przez pracownika, co argumentuje się okolicznością, że placówki medyczne w naturalny sposób korzystają z podwyższonych kompetencji personelu. Skarżący opowiedział się przy tym za prymatem wykładni językowej, uznając pogląd przeciwny za nietrafny w świetle jednoznacznego brzmienia przepisów. Jednocześnie w uzasadnieniu wskazano, że rozbieżności interpretacyjne przekładają się bezpośrednio na brak jednolitości w stosowaniu prawa przez sądy powszechne, które w sprawach o tożsamym stanie faktycznym i prawnym wydają skrajnie odmienne wyroki, co zdarza się również w obrębie tego samego sądu, prowadząc do uwzględnienia powództw w jednych sprawach i ich oddalania w innych. Zdaniem skarżącego zarysowana niespójność orzecznicza generuje stan niepewności prawnej dla podsądnych, uzależnia wynik procesu od losowego składu orzekającego i godzi w zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Z uwagi na fakt, że problematyka ta rzadko stanowiła przedmiot wypowiedzi Sądu Najwyższego, a wiążąca linia orzecznicza nie została dotychczas wypracowana, autor skargi uznał za w pełni ziszczoną i uzasadnioną ustawową przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w postaci potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w judykaturze. Skarżący wskazał także na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, którym Sąd Najwyższy powinien się zająć, sprowadzającym się do zaprezentowanych we wniosku pytań. W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną powódka wniosła o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w przypadku przyjęcia skargi - jej oddalenie jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I PSK 309/26 6 Skarga kasacyjna pozwanego szpitala nie kwalifikuje się do przyjęcia i merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi. Strona skarżąca powołuje się na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że strona skarżąca wykazała istnienie rzeczywistych przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Powołując się na przesłankę istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, w takiej sytuacji strona skarżąca powinna nie tylko określić, które przepisy wymagają wykładni, ale także wskazać, na czym polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości. Konieczne jest opisanie tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej. Jeżeli zaś skarżąca powołuje się na rozbieżności w orzecznictwie sądowym, to zobowiązana jest przytoczyć te rozbieżne orzeczenia sądów, przy czym musi wykazać, że występująca w nich rozbieżność ma swoje źródło w różnej wykładni przepisu albo wykazać, że wykładnia dokonana przez sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu I PSK 309/26 7 Najwyższego. Chodzi przy tym o rozbieżności w wykładni przepisu prawa, a nie o rozbieżności w jego zastosowaniu. Ponadto, ze względu na publiczne cele, jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 27 lutego 2025 r., I USK 45/24, LEX nr 3844504 i 2 grudnia 2025 r., I PSK 140/25, LEX nr 3987195). W tym przypadku skarżący nie przedstawia przekonującej przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wskazując w głównej mierze na rozbieżne rozstrzygnięcia sądów powszechnych (wskazane we wniosku skargi kasacyjnej), przy czym Sąd Najwyższy rozstrzygnął już w swoim orzecznictwie podnoszone kwestie i z uwagi na to brak było podstaw do uwzględnienia argumentacji skarżącego w tym przedmiocie – o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia. Przypomnienia też wymaga, że sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości, co do określonego przepisu lub zespołu przepisów, albo szerzej i bardziej ogólnie – wątpliwości, co do pewnego uregulowania prawnego. Z przedstawionych przez stronę wnoszącą skargę argumentów w odniesieniu do istotnego zagadnienia prawnego musi jednak wynikać, jakie są konkretne problemy prawne, na czym polegają istotne wątpliwości (na przykład interpretacyjne). Sformułowane zagadnienie powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147 czy z 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego dotyczyć musi problemu prawnego dotychczas nierozpatrywanego w judykaturze (postanowienia Sądu Najwyższego z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z 16 maja 2018 r., II CSK 15/18, LEX nr I PSK 309/26 8 2499790). Chodzi o problem prawny, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2018 r., I UK 268/17, LEX nr 2508639). Podobnie jak w innych rozpoznawanych przez Sąd Najwyższy sprawach strony skarżącej (m.in. I PSK 244/26, I PSK 145/25 i I PSK 260/26) także w tym przypadku strona skarżąca nie czyni w swoich (czterech) pytaniach sformułowanych do Sądu Najwyższego, odwołania do konkretnych przepisów prawa, na których owe zagadnienie prawne powstaje, to dokonanie oceny, o której mowa powyżej nie pozostaje możliwe. Skarżący postuluje rozstrzygnięcie problemu dotyczącego zasad kształtowania wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych po dniu 1 lipca 2022 r., jednak ostatecznie chciałby uzyskać stanowisko Sądu Najwyższego co do tego, do jakiej grupy zawodowej, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, należało zakwalifikować powódkę podkreślając, że szpital dopuszczał zatrudnienie pielęgniarek nie posiadających wyższego wykształcenia, czy specjalizacji na stanowisku pielęgniarki, a zatem wynagrodzenie powódki mogło być ukształtowane na poziomie 5 grupy z załącznika do ustawy bez naruszenia zasad wypłacania minimalnego wynagradzania wynikających z przepisów prawa pracy. Tylko pozornie problem ten ma charakter ogólny i abstrakcyjny, ponieważ w istocie odnosi się do konkretnego przypadku, co powoduje, że Sąd Najwyższy nie jest w stanie rozstrzygnąć go przez udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, a przecież tylko taka może zostać udzielona w następstwie rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego. Należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy wyraził już swoje stanowisko co do problemów formułowanych przez skarżącego między innymi w wyroku z 23 kwietnia 2025 r. (I PSKP 3/25, OSNP 2025 nr 10, poz. 98) przyjmując, że: „1) od dnia 1 lipca 2022 r. cechą kwalifikującą do grupy zawodowej nr 2, o której mowa w załączniku do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o najniższym wynagrodzeniu było legitymowanie się pielęgniarki tytułem zawodowym: magister pielęgniarstwa albo legitymowanie się położnej tytułem: magister położnictwa, z wymaganą specjalizacją w dziedzinie pielęgniarstwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, a także wykonywanie pracy na stanowiskach, gdzie wymagane I PSK 309/26 9 były takie kwalifikacje zawodowe, przy czym determinantem podstawowym było adekwatne wykształcenie i specjalizacja; 2) powołanie się przez pracodawcę w uzasadnieniu wypowiedzenia warunków płacy tylko na konieczność wykonania art. 5a cytowanej wyżej ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. w związku z art. 4 ust. 3 ustawy nowelizacyjnej z dnia 26 maja 2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1352) było niewystarczające i z przyczyn formalnych mogło implikować uwzględnienie odwołań pracowników (art. 30 § 4 w związku z art. 42 § 1 w związku z art. 45 § 1 k.p.); 3) ustalenie przez pracodawcę na podstawie art. 5a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. wskaźnika pracy pielęgniarki poniżej wskaźnika 1,29 mogło podlegać weryfikacji w postępowaniu odwoławczym od wypowiedzenia zmieniającego warunki płacowe; 4) wykładnia prokonstytucyjna, funkcjonalna, celowościowa oraz historyczna, mimo braku pełnej jasności wykładni językowej, uzasadniają ustalenie dla pielęgniarki lub położnej wskaźnika pracy w wysokości 1,29, jeżeli pracodawca nie dostosował struktury zatrudnienia ani zakładowego regulaminu wynagradzania od dnia 1 lipca 2022 r. do grup zawodowych według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku - stosownie do załącznika do ustawy, a pracownik faktycznie wykonuje zadania służbowe, mając wykształcenie i kwalifikacje określone w punkcie 2 tego załącznika”. W sprawie niniejszej stanowisko Sądu Okręgowego wyrażone w zaskarżonym wyroku jest zbieżne z wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy w cytowanym powyżej orzeczeniu oraz w najnowszych postanowieniach m.in. z 9 kwietnia 2026 r. (I PSK 244/26, niepubl.), z 12 sierpnia 2025 r. (I PSK 39/25, LEX nr 3928152), i powołanym I PSK 145/25, a pozwany nie przedstawił argumentów prawnych, które w sposób przekonujący uzasadniałyby wątpliwości co do kierunku tej wykładni. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy z mocy art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego na postawie art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2, § 9 ust. 1 pkt 2 i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. 2026 r., poz. 215). DS. I PSK 309/26 10 [r.g.]