I PSK 307/26

I PSK 307/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski Dnia 7 maja 2026 r. w sprawie z powództwa E.G., A.G. i J.C. przeciwko Szpitalowi w R. o odszkodowanie za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu i ukształtowanie wynagrodzenia, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 7 maja 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt IV Pa 45/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 lutego 2024 r. zasądził od pozwanego Szpitala w R.: - na rzecz powódki E.G. kwotę 40.069,74 zł tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu w okresie od 15 listopada 2022 r. do 31 stycznia 2024 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, ustalił, że zasadnicze wynagrodzenie za pracę powódki na dzień 28 lutego 2024 r. stanowi kwota 8.186,53 zł brutto, w pozostałym zakresie powództwo o odszkodowanie oddalił; - na rzecz powódki J.C. kwotę 32.076,55 zł tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu w okresie od 15 listopada I PSK 307/26 2 2022 r. do 31 stycznia 2024 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, ustalił, że zasadnicze wynagrodzenie za pracę powódki J.C. na dzień 28 lutego 2024 r. wynosi 8.186,53 zł brutto, w pozostałym zakresie powództwo o odszkodowanie oddalił; - na rzecz powódki A.G. kwotę 42.643,08 zł tytułem odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu w okresie od 15 listopada 2022 r. do 31 stycznia 2024 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, ustalił, że zasadnicze wynagrodzenie za pracę powódki A.G. na dzień 28 lutego 2024 r. wynosi 8.186,53 zł brutto, w pozostałym zakresie powództwo o odszkodowanie oddalił. Sąd Rejonowy ustalił, że praca każdej z pielęgniarek i położnych odcinkowych kliniki nie różni się, te same czynności wykonują pielęgniarki/położne ze średnim i wyższym wykształceniem, ze specjalizacją i bez specjalizacji. Zakres obowiązków powódek i wszystkich innych pielęgniarek/położnych kliniki jest taki sam. Jakość pracy powódek nie odbiega od jakości pracy innych pielęgniarek, czy położnych. Ani lekarze pracujący w klinice, ani I.C. - pielęgniarka koordynująca nie mają żadnych zastrzeżeń co do pracy powódek. I.C. układając grafiki pracy nie bierze pod uwagę formalnego wykształcenia pielęgniarek/położnych odcinkowych. Pielęgniarki i położne pracują według ustalonego grafiku pracy, w systemie pracy zmianowej. Nie ma czynności/zadań i procedur medycznych, które byłyby zastrzeżone tylko dla pielęgniarek/położnych z wykształceniem wyższym magisterskim i specjalizacją. Na takie pielęgniarki/położne nie są nakładane dodatkowe obowiązki. Nie mają one większego zakresu odpowiedzialności jako pielęgniarki/położne. Samodzielnie nie ordynują leków i nie wypisują recept. Podnoszenie kwalifikacji i uzupełnianie wykształcenia stanowi indywidualną decyzję, a pracodawca nie wymagał podnoszenia kwalifikacji i nie partycypował w kosztach. Sąd Rejonowy ustalił również, że w klinice odbywa się kształcenie studentów poprzez zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe oraz zajęcia stażowe. Patronat nad studentami w ramach zajęć praktycznych mogą sprawować osoby z tytułem magistra i specjalizacją. Umowę na prowadzenie takich zajęć zainteresowane pielęgniarki/położne podpisują z Uniwersytetem, który wypłaca im bezpośrednio wynagrodzenie. Obowiązki opieki nad studentami wynikające z tej I PSK 307/26 3 umowy w/w wykonują w godzinach zatrudnienia, zgodnie z decyzją dyrektora pozwanego szpitala. Opieka nad studentem nie jest jednak obowiązkiem nakładanym na nie przez pracodawcę i wpisanym w zakres obowiązków pracowniczych. Sąd Rejonowy odniósł się do regulacji prawnych stanowiących o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, to jest ustawy z 2017 r., z 2021 r. i w końcu z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022r., poz. 1352), która weszła w życie z dniem 29 czerwca 2022 r. Podkreślił, że ustawa kategoryzuje poszczególne grupy zawodowe według kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku (załącznik do ustawy), a nie kwalifikacji posiadanych. Z kolei, jeżeli do pracy na stanowisku pielęgniarki i położnej odcinkowej nie jest wymagane uzyskanie wykształcenia wyższego magisterskiego i specjalizacji, to pracodawca nie naruszy przepisów tejże ustawy, kształtując wynagrodzenie pielęgniarki zatrudnionej na tym stanowisku z wyższymi kwalifikacjami na poziomie właściwym dla kwalifikacji minimalnych. W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy uznał, że jednakowa praca powinna być tak samo wynagradzana. Zatem roszczenie powódek odnośnie odszkodowania z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu przyjął za usprawiedliwione co do zasady. Stwierdził, że odszkodowanie określone przepisem art. 183d k.p. powinno być ustalone w wysokości różnicy między wynagrodzeniem, jakie pracownik powinien otrzymywać bez naruszenia zasady równego traktowania, a wynagrodzeniem rzeczywiście otrzymywanym. Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 marca 2025 r. oddalił apelację pozwanego. Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że analiza przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych nie może nastąpić w oderwaniu od zasad uregulowanych w Kodeksie pracy, a w szczególności pomijać uregulowaną w nim zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, pochodną konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. I PSK 307/26 4 Przedmiotowa sprawa zasadza się na niestosowaniu przez pracodawcę przepisów Kodeksu pracy (wespół z ustawą z 2017 r.), albowiem pozwany, różnicując wynagrodzenie pracowników, w tym powódki, kierował się jednym, arbitralnym kryterium posiadanych kwalifikacji, a zupełnie nie kierował się kryterium wymaganych kwalifikacji. Sąd Odwoławczy prezentuje stanowisko, że usprawiedliwiona dyferencjacja w wynagradzaniu pracowników jest dopuszczalna w przypadku różnic co do ilości oraz jakości wykonywanej przez nich pracy. Różnicowanie jest również dopuszczalne z uwagi na predyspozycje, kompetencje, kwalifikacje pracowników, jednakże, jeśli efekt wykonywania takiej samej pracy przez porównywalnych pracowników, mimo posiadania przez część z nich wyższych kwalifikacji, jest taki sam, to występujące pomiędzy nimi różnice w wynagrodzeniu naruszają zasadę równych praw w zatrudnieniu. Za zbyt daleko idące uznał nowe twierdzenia pozwanego, że powódki nie spełniają wymagań dla realizacji zadań dydaktycznych i badawczych, ponieważ nie wykazują się jak najwyższymi kwalifikacjami naukowymi i to ma uzasadnić dyferencjację wynagrodzenia, skoro nie pracują w pozwanym szpitalu jako pracownik dydaktyczny lecz jako pielęgniarki, zaś przepisy prawa nie dokonują rozróżnienia odpowiednich kwalifikacji pracowników dla podmiotu leczniczego prowadzonego przez uczelnię medyczną i dla podmiotu leczniczego nieprowadzonego przez uczelnię medyczną - są one jednakowe. Analiza materiału dowodowego oraz twierdzeń pozwanego wskazuje, że jedynym powodem zróżnicowania wynagrodzenia powódek, była błędna interpretacja ustawy z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Pozwany uznał, że ustawa uzależnia wysokość najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników medycznych od posiadanego przez nich wykształcenia, nie zaś od wykształcenia wymaganego na stanowisku, na którym zatrudniony jest dany pracownik Skargę kasacyjna oparto na: a) naruszeniu przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 387 § 21 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c. - za sprawą nie odniesienia się w sposób szczegółowy przez Sąd drugiej instancji do I PSK 307/26 5 zgłoszonych w apelacji zarzutów pozwanego, co uniemożliwia prawidłowe odczytanie przez strony i zweryfikowanie przez Sąd Najwyższy motywów prawnych jakimi kierował się Sąd odwoławczy wydając zaskarżone orzeczenie, co powoduje, że orzeczenie wymyka się spod kontroli jurydycznej i co stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania; 2. art. 193 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2393 wraz z późn. zm.) - przez ich nieuwzględnienie i nie przedstawienie przez Sąd pytania prawnego w zakresie zbadania zgodności z art. 65 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, załącznika do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2139 wraz z późn. zm.), skoro od odpowiedzi na zadane pytanie zależał wynik niniejszego postępowania; b) naruszeniu przepisów prawa materialnego, to jest: 1. art. 9 § 1 k.p. - przez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie przez Sąd woli stron kształtującej źródła prawa pracy w postaci porozumienia zbiorowego z dnia 9 kwietnia 2024 r. oraz dwóch porozumień indywidualnych, w których strony dwukrotnie ukształtowały treść obowiązujących ich stosunków pracy; 2. art. 5a w zw. z załącznikiem do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (jednolity tekst: Dz.U. z 2022 r., poz. 2139 wraz z późn. zm.) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu, iż pozwany nie zaliczył strony powodowej do grupy drugiej z uwagi na brak spełnienia warunków formalnych, o których stanowi ustawodawca w podanym powyżej załączniku do ustawy. 3. art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2190 wraz z późn. zm.) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie, że pozwany jako szpital wykonuje działalność leczniczą polegającą nie tylko na udzielaniu świadczeń zdrowotnych (tak jak większość podmiotów leczniczych) ale także na realizacji zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i I PSK 307/26 6 promocją zdrowia i kwestia prowadzenia działalności dydaktycznej studentów kierunków medycznych jako działalność statutowa wymaga, aby pracownicy medyczni wykazywali się jak najwyższymi kwalifikacjami naukowymi, czego strona powodowa nie spełnia; 4. art. 183c § 1 i § 3 k.p. w zw. z art. 183d § k.p. - przez nieprawidłową wykładnię i uznanie, że w stosunku do strony powodowej pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zakresie wynagradzania, w sytuacji, gdy jak wykazało postępowanie dowodowe strona powodowa nie posiada wyższego wykształcenia, które jest bezpośrednio związane z przedmiotem działalności pozwanego (udzielanie świadczeń zdrowotnych oraz działalność dydaktyczna i badawcza) oraz zajmowanym przez stronę powodową stanowiskiem pracy, a pozwany jako pracodawca uzależnił wysokość wynagrodzenia od posiadanego wykształcenia także na wniosek organizacji związkowej strzegącej interesu prawnego strony powodowej; 5. art. 78 § 1 k.p.. - przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu, iż pozwany był uprawniony do zróżnicowania wynagrodzenia strony powodowej, ze względu na rodzaj wykonywanej pracy i kwalifikacje wymagane przy jej wykonywaniu, w taki sposób, by uwzględniało to jakość i ilość świadczonej pracy. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ skarga jest oczywiście uzasadniona, bowiem Sąd drugiej instancji rażąco naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego. Sąd zignorował stanowisko i zarzuty strony pozwanej albo uznając je za niezasadne albo milcząc na ich temat, co wskazuje, że nie zostały one szczegółowo i w pełni przeanalizowane i zweryfikowane przez Sąd w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Tym samym w ocenie strony pozwanej Sąd odwoławczy nie rozpoznał merytorycznie apelacji i nie odniósł się szczegółowo do stanowiska pozwanego zawartego w skardze apelacyjnej, przez co nie została wypełniona w sposób prawidłowy kontrola instancyjna wydanego przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia. Naruszenie to miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonego orzeczenia (choć formalnie nastąpiło już po ogłoszeniu wyroku). Równocześnie Sąd Okręgowy naruszył przepisy prawa materialnego, bowiem oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnie zastosowanych lub I PSK 307/26 7 niewłaściwe zinterpretowanych przepisach prawa pracy. Ponadto Sąd drugiej instancji naruszył także szereg przepisów Kodeksu pracy, czego konsekwencją było przyjęcie nieuzasadnionego poglądu, iż „przedmiotowa sprawa zasadza się na niestosowaniu przez pracodawcę przepisów kodeksu pracy”. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący dodał, że Sąd Okręgowy w sposób nieuzasadniony w ślad za Sądem pierwszej instancji odmówił wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym wskazanym przez pozwanego, w sytuacji gdy od rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego zależałby wynik postępowania wobec podniesionych rozbieżności w zakresie ustalania minimalnych wymogów dla określania wysokości wynagrodzenia pielęgniarek/położnych. Sąd Najwyższy zważył: Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. I PSK 307/26 8 Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52; z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). W przyczynie kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie naruszenia prawa przez sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza uchybień w sferze prawa procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały wydaniem oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004, nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 28 lutego 2012 r., I PK 157/11, LEX nr 1215115). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał istnienia tak rozumianej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zauważyć należy, że w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wskazał jakichkolwiek argumentów prawnych, świadczących o tym, dlaczego zarzucane uchybienia mają jego zdaniem kwalifikowany charakter. Waloru tego nie można bowiem przypisać sformułowaniu: „W ramach skargi kasacyjnej pozwany zaprezentował argumenty wskazujące na oczywistą zasadność skargi zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Niniejsza skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona i zasługuje na przyjęcie do rozpoznania przez Sąd Najwyższy z w/w powodów”. Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, że w wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentację prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 36/18, LEX nr 2508116; z dnia 29 maja 2018 r., I CSK 42/18, LEX nr 2508120). Wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość" winien znaleźć się w uzasadnieniu wniosku (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2018 r., III UK 127/17, LEX nr 2496323). O tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona, nie może decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2018 r., II UK 277/17, LEX nr 2490632). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie został wykorzystany dorobek orzecznictwa i doktryny w zakresie I PSK 307/26 9 warunków prawnych, jakie muszą zostać spełnione, aby można stwierdzić spełnienie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przepisu tego nie wystarczy tylko powołać, lecz trzeba mieć na uwadze, że dąży się do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego przez zastosowanie nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Należy zauważyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640; z dnia 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527). Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z dnia 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640; z dnia 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527). Nie znajdując podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji. I PSK 307/26 10 [A.P.] [r.g.]