I PSK 18/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 czerwca 2026 r.
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z powództwa T. P.
przeciwko G. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.,
S. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.,
S. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
o zapłatę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu
10 czerwca 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie
Wielkopolskim z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt VI Pa 34/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej spółki G.
Sp. z o. o. w W. kwotę 1.800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz
z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych wyrokiem z 27 lutego 2024 r., VI Pa 34/23, w sprawie z powództwa T.
P. przeciwko G. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W., S. spółce z
ograniczoną odpowiedzialnością w W. i S. spółce z ograniczoną
I PSK 18/26
2
odpowiedzialnością w W., oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego w
Gorzowie Wielkopolskim z 17 maja 2023 r., IV P 129/21, oddalającego powództwo
o zapłatę dodatku za pracę w porze nocnej.
Powód wniósł do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną zaskarżając ten
wyrok w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona z dwóch przyczyn. Po
pierwsze w ocenie skarżącego Sąd odwoławczy rozpoznając apelację strony
powodowej nie rozpoznał wszystkich zarzutów apelacji. Sąd w żaden sposób nie
rozstrzygnął bowiem zgłaszanego przez stronę powodową zarzutu dotyczącego
ustalenia „prawdziwego pracodawcy” i konieczności dla jego ustalenia dokonania
odpowiedniej wykładni przepisów prawnych pozwalającej przeciwdziałać
nadużywaniu podmiotowości prawnej przez pozwanych w zakresie swobody
tworzenia podmiotów, tj. zarzutu naruszenia prawa materialnego w postaci art. 3
k.p. w związku. z art. 8 k.p. Po drugie, w ocenie skarżącego, oczywista zasadność
skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynika z faktu, że „sąd uznał cały materiał
dowodowy za wiarygodny uznania, iż sposób realizacji stosunku prawnego przez
powoda jest sprzeczny z istotą pracowniczego zatrudnienia i cechami istotnymi dla
stosunku pracy”.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
orzeczenia oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi w innym składzie; przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz
powoda kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
adwokackiego według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za
opóźnienia liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego
należność tytułem zwrotu kosztów procesu do dnia zapłaty.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany G. sp. z o.o. wniósł o wydanie
postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na
brak wskazanej przez powoda przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od
powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
I PSK 18/26
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego
rozpoznania.
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z
tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że
zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie,
a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc
pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi
przez Sąd Najwyższy.
Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest
uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje
publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest
trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w
zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2022 r., II USK 549/21, LEX nr
3453130; z 14 września 2016 r., V CSK 143/16, LEX nr 2135552; z 21 czerwca
2016 r., V CSK 21/16, LEX nr 2069457; z 1 grudnia 2015 r., I PK 71/15, LEX nr
2021944).
W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi
kasacyjnej został oparty na przesłankach z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – oczywista
zasadność.
Ustosunkowując się do przywołanej przesłanki oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej należy stwierdzić, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu
Najwyższego przesłanka ta wynika zwykle z oczywistego, widocznego prima facie
I PSK 18/26
4
naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub
stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami
interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić
podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr
453107; 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; 26 lutego 2001 r., I PKN
15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494; 17 października 2001 r., I PKN 157/01,
OSNP 2003 nr 18, poz. 437; 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz.
100, czy wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr
375616). Przy czym przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest
oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego,
lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia.
Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu
(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 7 stycznia 2003 r., I PK
227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr
442743; 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i 9 czerwca 2008 r., II UK
37/08, LEX nr 494133). Skarżący musi więc wykazać, że następstwa wytkniętej w
skardze wadliwości postępowania i orzekania były tego rodzaju (bądź skali), że
kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie
orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 10 lutego 1997 r., I CKN
57/96, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 82; 24 października 2006 r., II PK 38/06, LEX nr
950620 oraz wyroki Sądu Najwyższego z: 17 marca 2006 r., I CSK 63/05, LEX nr
179971; 5 grudnia 2007 r., II PK 103/07, LEX nr 863973; 16 czerwca 2011 r., III UK
213/10, LEX nr 950436) oraz wskazać konkretne, naruszone przez sąd przepisy i
przytoczyć odpowiednie argumenty wyjaśniające, dlaczego te przepisy zostały, jego
zdaniem, w tak ewidentny sposób naruszone. A zatem, skoro uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania odwołujące się do przyczyny określonej
w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., powinno koncentrować się na wykazaniu "oczywistości"
zasadności skargi, to nie może sprowadzać się do odwołania się do uzasadnienia
podstaw kasacyjnych bądź też do ich powtórzenia choćby nawet w zmodyfikowanej
I PSK 18/26
5
formie, ani być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 maja 2018 r., IV CSK 618/17, LEX nr
2500419).
Uwzględniając powyższe wytyczne należy wskazać, że skarżący nie zdołał
wykazać tak rozumianych przesłanek przedsądu.
Skarżący stawia zarzut nierozpoznania wszystkich zarzutów podniesionych
w apelacji, twierdząc, że zarzut ten dowodzi oczywistej, widocznej prima facie,
kwalifikowanej wady zaskarżonego orzeczenia. Okoliczność, że uzasadnienie
zaskarżonego wyroku nie zawiera szczegółowej analizy każdego z zarzutów
apelacji, nie prowadzi do wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest oczywiście
wadliwe. Z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w
granicach apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w
uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za
wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji
zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej
instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (por. np. wyrok Sądu
Najwyższego z 22 sierpnia 2018 r., III UK 119/17, LEX nr 2542602; postanowienie
Sądu Najwyższego z 10 lipca 2019 r., III PK 139/18, LEX nr 2692800;
postanowienie Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2015 r., II CSK 265/15, LEX nr
2148629). Zarzut skarżącego w konfrontacji z treścią uzasadnienia zaskarżonego
wyroku nie pozwala na stwierdzenie, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał zarzutów
apelacji, a przez to w sposób oczywisty i kwalifikowany naruszył prawo.
Odnosząc się do drugiego z argumentów mających świadczyć o potrzebie
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania należy podkreślić, że zasadnicze
znaczenie w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny jest
stosunkiem pracy, ma ustalenie faktyczne, czy praca wykonywana w ramach
analizowanego stosunku prawnego rzeczywiście ma cechy wymienione w art. 22 §
1 k.p. W tym celu bada się okoliczności i warunki, w jakich dana osoba wykonuje
czynności na rzecz innego podmiotu prawa i dopiero w wyniku tego badania
(poczynienia stosownych ustaleń) rozstrzyga się, czy czynności te świadczone są w
warunkach wskazujących na stosunek pracy. W wyroku z 10 kwietnia 2018 r., II UK
10/17 (LEX nr 24900052), Sąd Najwyższy uwypuklił, że przyjęcie koncepcji
I PSK 18/26
6
pracowniczego zatrudnienia musi graniczyć z pewnością, że w sprawie doszło do
świadczenia pracy podporządkowanej, niezależnie od jego nasilenia i rodzaju.
Sąd ocenia zatem, czy zebrane dowody ujawniają właściwości świadczenia
pracy. W sytuacji, gdy dostrzega atypowe formy wykonywania pracy (brak
podporządkowania, ciągłości świadczenia pracy), to zanegowanie tytułu
pracowniczego ubezpieczenia nie tylko nie sprzeciwia się prawu, ale odpowiada
jego treści (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 września 2022 r., II USK 667/21,
LEX nr 3416129).
W rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji uznał, że w stanie
faktycznym sprawy nie została spełniona jedna z konstytutywnych i podstawowych
cech stosunku pracy przewidziana w art. 22 § 1 k.p., jaką jest wykonywanie pracy
podporządkowanej. Za sprzeczny z cechami istotnymi stosunku pracy Sąd
odwoławczy uznał sposób realizacji omawianego stosunku prawnego, z uwagi na
okoliczność, że wynagrodzenie wypłacane było za pracę wykonaną, ponadto strony
miały swobodę w ustalaniu grafiku oraz nie było konieczności osobistego
świadczenia pracy.
Sposób motywowania przez autora skargi kasacyjnej jej oczywistej
zasadności sprowadza się do polemiki z poczynionymi przez Sąd drugiej instancji
ustaleniami faktycznymi. Tymczasem w myśl art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c.,
podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub
oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Skarżący w istocie kwestionuje
zatem dokonaną przez Sąd ocenę dowodów i wynikające z niej ustalenia faktyczne,
co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Podkreślić
należy, że pod pretekstem kwalifikowanego naruszenia prawa materialnego nie
można zmierzać do podważenia dokonanej w sprawie oceny dowodów.
Wobec niewykazania przez skarżącego powołanej przesłanki przedsądu,
Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 98 § 1 i § 11
k.p.c.
[a.ł]
I PSK 18/26
7
