I PSK 137/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 kwietnia 2025 r.
SSN Piotr Prusinowski
w sprawie z powództwa P.M.
przeciwko I. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
o odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 23 kwietnia 2025 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie
z dnia 31 marca 2023 r., sygn. akt VI Pa 129/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Powód P.M. odwołał się od wypowiedzenia umowy o pracę. Domagał się
zasądzenia od swojego pracodawcy I. spółki z o.o. w C. odszkodowania. Wyrokiem
z dnia 2 czerwca 2022 r. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo. Na skutek
apelacji powoda, Sąd Okręgowy w Szczecinie, wyrokiem z dnia 31 marca 2023 r.,
zmienił wyrok Sądu Rejonowego i zasądził od pozwanego na rzecz powoda
11.669,79 zł tytułem odszkodowania.
Skargę kasacyjna wywiódł pozwany, zaskarżył wyrok Sądu odwoławczego w
całości, zarzucając mu naruszenie:
- art. 251 § 1 k.p. w związku z art. 251 § 3 k.p. oraz w związku z art. 14 ust. 4
ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych
I PSK 137/23
2
innych ustaw, przez ich niezastosowanie i uznanie, że podpisanie w dniu
22 listopada 2018 r. przez powoda i pozwaną aneksu nr 1 do umowy o pracę, było
wyrazem woli stron, gdy tymczasem przekształcenie się łączącej strony umowy o
pracę z umowy o pracę na czas określony w umowę o pracę na czas nieokreślony
nastąpiło w dniu 22 listopada 2018 r. z mocy prawa;
- art. 65 k.c. w związku z art. 251 § 1 k.p. i z art. 251 § 3 k.p. oraz w związku z
art 14 ust. 4 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy
oraz niektórych innych ustaw, przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że
podpisanie w dniu 22 listopada 2018 r. przez powoda i pozwaną aneksu nr 1 do
umowy o pracę, było wyrazem woli stron, gdy tymczasem przekształcenie się
łączącej strony umowy o pracę z umowy o pracę na czas określony w umowę o
pracę na czas nieokreślony nastąpiło w dniu 22 listopada 2018 r. z mocy prawa,
zaś aneks nr 1 nie zawierał de facto żadnego elementu wolicjonalnego, mając w
istocie jedynie charakter porządkujący dokumentację zatrudnienia;
- art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych
rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
poprzez jego zastosowanie i rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej
instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym tym przepisem, co miało
istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem ograniczyło prawo do sprawiedliwego
rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie było konieczne
dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i
doprowadziło do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.);
- art. 367 § 3 k.p.c. przez jego niezastosowanie i rozpoznanie apelacji w
składzie jednoosobowym, co spowodowało nieważność postępowania przez
spełnienie przesłanki określonej przez art. 379 pkt 4 k.p.c., co miało istotny wpływ
na wynik sprawy, gdyby bowiem apelacja była rozpoznana w składzie
trzyosobowym, wysoce prawdopodobnym jest, iż choć jeden z sędziów tego składu
zwróciłby uwagę na okoliczności związane z treścią art. 251 § 1 k.p. i z art. 251 § 3
k.p. oraz w związku z art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie
ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, co zapobiegłoby zaistnieniu w
obrocie prawomocnego orzeczenia tak jaskrawo sprzecznego z prawem.
I PSK 137/23
3
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, pozwany
argumentował, że jest ona oczywiście uzasadniona, gdyż Sąd drugiej instancji w
sposób istotny oraz rażący narusza przepisy prawa materialnego. Nadto, w ocenie
skarżącego w sprawie doszło do nieważności postępowania na skutek
niezastosowania art. 367 § 3 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania.
Po pierwsze, nie doszło do nieważności postępowania przed Sądem
odwoławczym. Podstawę skargi w tym zakresie oparto na zarzucie naruszenia
art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Regulacja ta wprowadziła co
do zasady w postępowaniu odwoławczym skład jednoosobowy sądu. Przepis
wskazał, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu
epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania
ostatniego z nich, w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy Kodeksu
postępowania cywilnego w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w
składzie jednego sędziego, przy czym prezes sądu może zarządzić rozpoznanie
sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na
szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy. Wątpliwości dotyczące
tej regulacji prawnej stanowiły podstawę do wydania przez Sąd Najwyższy uchwały
składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 (OSNP 2023 nr 10,
poz. 104), w której przyjęto, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej
instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1
ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. ogranicza prawo do sprawiedliwego
rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla
ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do
nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Sąd Najwyższy nadał powyższej
uchwalę moc zasady prawnej, ustalając jednocześnie z uwagi na potrzebę
uniknięcia chaosu prawnego, że przyjęta w uchwalę wykładnia prawa obowiązuje
od dnia jej podjęcia. Reakcją ustawodawcy na tę uchwałę była kolejna nowelizacja
Kodeksu postępowania cywilnego dokonana ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o
I PSK 137/23
4
zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów
powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych
ustaw (Dz.U. poz. 1860), której art. 1 pkt 16 wprowadził (od dnia 28 września
2023 r.) do art. 3671 k.p.c. nową regulację składu sądu w postępowaniu
apelacyjnym, gdzie jako zasadę, z nielicznymi wyjątkami wprowadzono skład
jednoosobowy (art. 3671 § 1 k.p.c.), co jest poważnym uderzeniem w zasadę
kolegialności, która w przypadku składów odwoławczych ma istotne zalety.
Ta jednak zmiana, nie ma znaczenia do oceny podniesionego zarzutu w niniejszej
sprawie, co wynika z zestawienia daty wydania wyroku przez Sąd Okręgowy
(31 marca 2023 r.) z przyjętą w tej uchwalę datą, od której wykładnia ma mieć moc
wiążącą (od dnia podjęcia uchwały, czyli od dnia 26 kwietnia 2023 r.). Ponieważ z
powyższego zestawienia wynika jasno, iż zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego
zapadł w okresie poprzedzającym wydanie przywołanej uchwały, to przedmiotowa
uchwała nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Co więcej, Sąd
Najwyższy w niniejszej sprawie jest związany przyjętą uchwałą, w tym oczywiście
co do okresu jej obowiązywania, z uwagi na treść art. 87 § 1 i art. 88 § 2 ustawa z
dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r.,
poz. 1093 z późn. zm.). Znając te argumenty, staje się jasne, że postępowanie
przed Sądem odwoławczym nie jest dotknięte nieważnością, a zatem nie ma
podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w ramach art. 3989 § 1
pkt 3 k.p.c.
Skarga kasacyjna nie jest także oczywiście uzasadniona. Wstępnie trzeba
zwrócić uwagę, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia
wnoszonym w konkretnej, indywidualnej sprawie zakończonej wydaniem
prawomocnego wyroku, wobec czego argumenty za potrzebą rozpoznania tak
rozumianego środka zaskarżenia przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi do
rozpoznania nie mogą być oderwane od podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia
objętego skargą, jak również muszą być adekwatne do podstaw kasacyjnych, na
których skarga została skonstruowana. Takie stwierdzenie jest wynikiem tego, że
Sąd Najwyższy (poza uwzględnieniem z urzędu nieważności postępowania
apelacyjnego) rozpoznaje skargę kasacyjną wyłącznie w granicach zaskarżenia
I PSK 137/23
5
oraz w granicach jej podstaw, będąc przy tym związanym ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 1 i 2 k.p.c.).
Znając powyższa regułę trzeba podkreślić, że podstawą prawną orzeczenia
Sądu drugiej instancji był art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 471 k.p. Na podstawie
tych przepisów zasądzono na rzecz powoda odszkodowanie, co zostało
potwierdzone w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego. Ma to znaczenie, jeśli
weźmie się pod uwagę, że pozwany w skardze kasacyjnej nie zarzuca naruszenia
tych przepisów. W rezultacie, zważywszy na ograniczenie z art. 39813 § 1 k.p.c.,
staje się jasne, że zgłoszone w skardze kasacyjnej podstawy zaskarżenia, nie
pozwolą na wzruszenie zaskarżonego wyroku. Inaczej rzecz ujmując, skarga
kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.,
jeśli skarżący nie wskazuje jako podstawy zaskarżenia przepisu, na podstawie
którego Sąd odwoławczy rozstrzygał i zasądził kwestionowaną należność.
Dlatego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.
[a.ł]
