I PSK 122/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 marca 2025 r.
SSN Robert Stefanicki
w sprawie z powództwa K. L.
przeciwko Powiatowemu Zarządowi Dróg w Ż.
o odszkodowanie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 18 marca 2025 r.,
skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej
z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt VI Pa 41/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1350 (jeden
tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych wraz z odsetkami, o których
mowa w art. 98 § 11 Kodeksu postępowania cywilnego tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
kasacyjnym.
[SOP]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 6 czerwca 2024 r. oddalił
apelację K. L. od wyroku Sądu Rejonowego Żywcu z dnia 5 lutego 2024 r.
oddalającego wniesione przez niego powództwo przeciwko Powiatowemu
Zarządowi Dróg w Ż. o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie
I PSK 122/24
2
stosunku pracy (pkt 4), a także w sprostował z urzędu w rubrum wyroku Sądu
Rejonowego w Żywcu z dnia 5 lutego 2024 r., oznaczenie strony pozwanej w ten
sposób, że w miejsce przeciwko: Powiatowi Ż. - Powiatowemu Zarządowi Dróg w Ż.
wpisuje:
Powiatowemu
Zarządowi
Dróg
w
Ż.
(pkt 1. 1).
W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej powód i w
podstawach skargi podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego:
- art. 3 k.p. i 31 k.p. przez uznanie, iż umowę o pracę wypowiedziała J.K.
działająca w imieniu pracodawcy i mając do tego upoważnienie, choć nie wynikało
to ze zgromadzonej dokumentacji,
-
art. 30 § 1 pkt 2 k.p. przez przyjęcie, iż złożenie oświadczenia o
rozwiązaniu umowy o pracę było przez osobę do tego uprawnioną, tym samym
naruszono zasady składania oświadczeń woli w imieniu pracodawcy, jakim jest
Powiatowy Zarząd Dróg,
-
art. 13 i 48 ustawy o samorządzie powiatowym przez przyjęcie, że
zastępca dyrektora była prawidłowo upoważniona do działania w sprawie.
Nadto sformułował zarzut naruszenia prawa procesowego:
-
art. 126 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3 k.p. przez błędnie i bezpodstawnie
zmienioną legitymację procesową bierną, choć sam pozwany wielokrotnie w
pierwszych pismach oznaczał się jako Powiat Ż.- Powiatowy Zarząd Dróg,
-
art. 233 k.p.c. przez błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych do
rozstrzygnięcia, a mających znaczenie dla niniejszej sprawy,
-
art. 2351 k.p.c. przez brak odniesienia się do wniosków dowodowych
powoda ani ich przyjęcia w poczet i zobowiązania pozwanego do ich przedłożenia,
ani ich oddaleniu bądź pominięcia - Sąd Okręgowy w ogóle nie odniósł się do tych
twierdzeń – mimo że wnioski te miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,
-
art. 247 k.p.c. dowód przeciwko osnowie dokumentu poprzez danie
wiary zeznaniom świadków mimo niekwestionowania dokumentu - Sąd Okręgowy
nie odniósł się do tego zarzutu,
-
art. 328 § 2 k.p.c. przez zarzut błędu co do treści uzasadnienia Sądu
drugiej instancji, w którym Sąd podaje w treści uzasadnienia argument o braku
pouczenia przez pracodawcę o skutkach rozwiązania umowy o pracę, a takiego
I PSK 122/24
3
zarzutu skarżący w apelacji nie wskazywał, tym samym Sąd skopiował w treści
uzasadnienia argumenty z innej sprawy, a nie przedmiotowej;
-
art. 378 § 1 k.p.c. - naruszenie granic apelacji przez nie odniesienie
się do wszystkich argumentów zawartych w pisemnej apelacji.
W oparciu o powyższe podstawy powód wniósł o zmianę wyroku Sądu
Okręgowego i uwzględnienie powództwa w całości ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w całości i uchylenie poprzedzającego go
wyroku Sądu Rejonowego w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Żywcu.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał
się na podstawy wymienione w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Zdaniem skarżącego
zachodzi istotna kwestia ustalenia zagadnienia prawnego „czy zastępca dyrektora
Powiatowego Zarządu Dróg w Żywcu, będąc upoważniony przez samego starostę
(a więc niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie
powiatowym i ustawy z dnia 21 listopada 1998 r. o pracownikach samorządowych)
w załączniku (niepublikowanym) do uchwały, a nie w treści samej uchwały, ma
umocowanie do składania oświadczeń z zakresu prawa pracy, w tym do złożenia
oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę i mógł skutecznie złożyć oświadczenie
o rozwiązaniu stosunku pracy wobec powoda”. Ponadto, według skarżącego, w
toku postępowania i wyrokowania nastąpił szereg błędów proceduralnych,
naruszeń prawa procesowego oraz naruszeń prawa materialnego wskazanych w
petitum niniejszej skargi kasacyjnej przez Sądy orzekające w niniejszej sprawie, co
mogło doprowadzić do wydania w istniejącym porządku prawnym wadliwego
orzeczenia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o odmowę przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie
od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego według norm
przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I PSK 122/24
4
Skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącego nie kwalifikowała się do
przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.
Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, został ukształtowany poza zwykłym
trybem odwoławczym, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga
kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego
rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z
uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu
publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje
tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c.
(postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 marca 2024 r., II PSK 8/23, LEX nr
3711284; 4 lipca 2023 r., I USK 6/23, LEX nr 3579338; 28 sierpnia 2024 r., II USK
274/23, LEX nr 3765816).
Skarga kasacyjna jako kwalifikowane pismo procesowe powinna spełniać
podwyższone wymagania formalne, a konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c.
wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek
złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg
ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym między innymi na możliwości
odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
(art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego
wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie
okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu
katalogowi przesłanek.
Ustawodawca, konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w
oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw
kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1), obowiązek przedstawienia wniosku o
przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa
odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i
podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania
kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie
podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy
kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
I PSK 122/24
5
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą
być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione.
Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do
podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, bo choć dla obu tych przesłanek
argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko
wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie
analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna
być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać
w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym
bardziej się ich domyślać (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2025 r.,
III USK 401/23, LEX nr 3831126). Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem
zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na
usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na
wspomaganiu rozwoju prawa. Zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do
rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w
sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z: 31 stycznia 2008 r., II UK
246/07, LEX nr 449007; 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392; 14 maja
2020 r., I CSK 380/19, LEX nr 3009796: 26 września 2024 r., I CSK 2251/24, LEX
nr 3762692; 26.11.2024 r., III USK 28/24, LEX nr 3801316; T. Ereciński (w:) J.
Gudowski, K. Weitz, T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz.
Tom III. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, Warszawa 2016, art. 3984; T.
Wiśniewski (w:) D. Dończyk, J. Iwulski, G. Jędrejek, I. Koper, G. Misiurek, M. Orecki,
P. Pogonowski, S. Sołtysik, D. Zawistowski, T. Zembrzuski, T. Wiśniewski, Kodeks
postępowania cywilnego. Komentarz. Tom. II. Artykuły 367–50539, Warszawa 2021,
art. 3984; M. Manowska (w:) A. Adamczuk, P. Pruś, M. Radwan, M. Sieńko, E.
Stefańska, M. Manowska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz
aktualizowany. Tom I. Art. 1-47716, LEX 2022, art. 3984). Zgodnie z art. 3989 § 1
k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona.
I PSK 122/24
6
Zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem
nowy, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu
Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest
niewystarczające. W przypadku powołania jako podstawy wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienia w sprawie istotnego zagadnienia
prawnego skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale
także - w uzasadnieniu wniosku - przedstawić odpowiednią jurydyczną
argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu
prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu
rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez
Sąd drugiej instancji. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty
przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie
art. 390 k.p.c. Samo zaś zagadnienie prawne w formie pytania sformułowanego w
taki sposób, by możliwe było rozstrzygnięcie stawianych przez skarżącego
wątpliwości, musi w swej treści zawierać odwołanie do przepisu lub przepisów
prawa, na których tle takie zagadnienie powstaje. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy
ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście
zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (postanowienia
Sądu Najwyższego z: 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004, nr 7-8, s. 51;
23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; 11 kwietnia 2012 r., III SK 41/11,
LEX nr 1238126; 31 stycznia 2013 r., II CSK 479/12, LEX nr 1293729; 10 stycznia
2024 r., III PSK 6/23, LEX nr 3652236; 3 grudnia 2024 r., III USK 214/24, LEX nr
3801320; 5 lutego 2025 r., III USK 346/23, LEX nr 3834801). Nie spełnia
określonego w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymagania sformułowanie istotnego
zagadnienia prawnego w sposób ogólny i nieprecyzyjny, a zwłaszcza ograniczenie
się do samego postawienia pytania, bez odniesienia się do problemów
interpretacyjnych przepisów (postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 maja 2009 r.,
II PK 66/09, LEX nr 553691; 13 października 2021 r., III USK 209/21, LEX nr
3527215; 19 kwietnia 2023 r., II USK 208/22, LEX nr 3582485; 9 października
2024 r., I USK 68/24, LEX nr 3778875; 8 stycznia 2025 r., II USK 269/24, LEX nr
3814739).
I PSK 122/24
7
Przez istotne zagadnienie prawne, na które powołuje się skarżący, należy
rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu
prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza
realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć jednocześnie charakter
uniwersalny, przez co należy rozumieć, że jego rozwiązanie powinno służyć
rozstrzyganiu innych podobnych spraw. Jednocześnie, chodzi o zagadnienie,
którego wyjaśnienie byłoby konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc
pozostające w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a
ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2
k.p.c.) i także w związku z podstawą prawną stanowiącą podstawę wydania
zaskarżonego wyroku. Musi więc pozostawać w związku ze sprawą (postanowienia
Sądu Najwyższego z: 26 stycznia 2012 r., I PK 124/11, LEX nr 1215465; 21 maja
2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467; 16 września 2021 r., II USK 257/21,
LEX nr 3244497; 9 października 2024 r., I USK 68/24, LEX nr 3778875).
Z uwagi na to, że skarżący jako przyczynę uzasadniającą przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania wskazała występowanie istotnego zagadnienia
prawnego i oczywistą zasadność skargi, stwierdzić należy, że zapatrywania te
wzajemnie się wykluczają. Nie można bowiem równocześnie twierdzić, że
rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku było efektem oczywistego
naruszenia przepisów rozumianego jako widoczna, bez potrzeby dokonywania
pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego
brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji oraz sugerować, iż
prawo to wymaga wykładni w ramach istotnego zagadnienia prawnego, które
występuje tylko wtedy, gdy stosowanie konkretnych przepisów budzi poważne
wątpliwości. Tego rodzaju stanowisko zawiera w sobie wewnętrzną sprzeczność
(T. Wiśniewski (w:) D. Dończyk, J. Iwulski, G. Jędrejek, I. Koper, G. Misiurek,
M. Orecki, P. Pogonowski, S. Sołtysik, D. Zawistowski, T. Zembrzuski,
T. Wiśniewski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom. II. Artykuły 367–
50539, Warszawa 2021, art. 3984). Ponadto elementy te powinny przy tym być
sformułowane na tyle precyzyjnie, aby nie budziło wątpliwości, w jakiej części
orzeczenie sądu drugiej instancji jest kwestionowane (M. Manowska (w:)
A. Adamczuk, P. Pruś, M. Radwan, M. Sieńko, E. Stefańska, M. Manowska,
I PSK 122/24
8
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-47716,
LEX 2022, art. 3984).
Odnosząc się do sugerowanego, we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania istotnego zagadnienia prawnego, sformułowanego przez
skarżącego w formie pytania o treści: „czy zastępca dyrektora Powiatowego
Zarządu Dróg w Ż., będąc upoważnioną przez samego starostę (a więc niezgodnie
z przepisami ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym i ustawy
z dnia 21 listopada 1998 r. o pracownikach samorządowych w załączniku
(niepublikowanym) do uchwały, a nie w treści samej uchwały ma umocowanie do
składania oświadczeń z zakresu prawa pracy, w tym do złożenia oświadczenia o
rozwiązaniu umowy o pracę?” należy uznać, że powód nie zdołał wykazać
występowania w sprawie wskazanej przesłanki. Jak wynika z rozważań
dokonanych powyżej, obowiązkiem skarżącego jest wywiedzenie i uzasadnienie
występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany
jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na
podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Sugerując potrzebę rozstrzygnięcia istotnego
zagadnienia prawnego, jej autor nie przedstawił odrębnego od podstaw skargi
uzasadnienia. Skarżący nie przedstawił zatem argumentacji jurydycznej, za
pomocą której wykazałby, że w sprawie istnieje zagadnienie prawne o charakterze
uniwersalnym cechujące się walorem „istotności”, wymaganym w przypadku
zagadnień, które mogą uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Rolą Sądu Najwyższego nie jest domyślanie się lub poszukiwanie w innych
elementach konstrukcyjnych skargi okoliczności, które uzasadniałyby jej przyjęcie
do rozpoznania bądź stanowiły argumentację prawną dla przedstawionego pytania.
Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne oraz kwalifikowane
przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących o przyjęciu lub
odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może polegać na
odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W prawidłowo
sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą pojawić się
oddzielnie i autonomicznie (postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; 5 lipca 2023 r., I PSK 113/22, LEX nr 3577250;
22 stycznia 2025 r., I CSK 303/24, LEX nr 3819700).
I PSK 122/24
9
Należy zauważyć, że skarżący nie skonstruował ogólnych zagadnień
prawnych, których rozwiązanie miałoby znaczenie dla rozwoju jurysprudencji i
prawa pozytywnego, lecz pod pretekstem sformułowania zagadnienia zmierza do
rozstrzygnięcia tego konkretnego sporu, w jego szczegółowo opisanych realiach
faktycznych. Zarzuty skarżącego koncentrują się wokół kwestii uprawnień zastępcy
dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w Ż. do składania oświadczeń z zakresu
prawa pracy, w tym do złożenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę za
wypowiedzeniem z powodem, ta zaś przedstawiona przez skarżącego kwestia, w
kształcie sformułowanym we wniosku, wymaga odniesienia się do konkretnych
okoliczności sprawy, które stanowiły przedmiot poczynionych w sprawie przez Sąd
merity ustaleń, a którymi Sąd Najwyższy z mocy art. 39813 k.p.c. jest związany.
Z realiów niniejszej sprawy wynika, że pracodawcą wobec powoda był
Powiatowy Zarząd Dróg w Ż., który jest powiatową jednostką organizacyjną
budżetową, o których mowa w art. 4 ust. 6 i art. 33a ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca
1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 107 ze zm.) i posiada
uprawnienia do zatrudniania pracowników, dlatego w myśl art. 3 k.p. jest
pracodawcą. Kierownik tej jednostki (dyrektor) wykonuje za nią czynności z zakresu
prawa pracy, zgodnie ze wskazaniami w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada
2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1135 ze zm.).
Natomiast Dyrektor PZD zgodnie z art. 7 pkt 4 w zw. z art. 2 pkt 3 ustawy o
pracownikach samorządowych wykonuje czynności w sprawach z zakresu prawa
pracy za jednostkę, czyli reprezentuje pracodawcę. Przepis ten koresponduje z
art. 31 § 1 k.p. Na mocy uchwały Zarządu Powiatu w Ż. nr […] z dnia
14 października 2016 r. udzielono zastępcy Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg
w Ż. upoważnienia do składania oświadczeń woli związanych z prowadzeniem
bieżącej działalności jednostki. Uchwałą Zarządu Powiatu w Ż.nr […] z dnia 5
kwietnia 2017 r. w sprawie zmiany uchwały nr […] Zarządu Powiatu w Ż.z dnia 13
kwietnia 2016 r. uchwalono Regulamin Organizacyjny PZD w Ż.. Zgodnie z § 4 ust.
6 Regulaminu Dyrektor zatrudnia, zwalnia i awansuje pracowników Zarządu Dróg,
powołuje zastępcę, a także wykonuje czynności z zakresu prawa pracy w stosunku
do wszystkich pracowników. Zgodnie z § 7 ust. 3 Regulaminu czynności z zakresu
prawa pracy w przypadku nieobecności Dyrektora wykonuje Zastępca Dyrektora. Z
I PSK 122/24
10
powyższych dokumentów wynika jednoznacznie, że Zastępca Dyrektora PZD w Ż.
J.K. posiadała umocowanie do czynności z zakresu prawa pracy, w tym do złożenia
oświadczenia o wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę z dnia 13 września 2022
r. zgodnie z § 7 ust. 3 Regulaminu Organizacyjnego PZD w Ż. podczas
nieobecności Dyrektora PZD. Nastąpiło zatem prawidłowe wyznaczenie w
regulaminie organizacyjnym, który stanowi źródło prawa pracy w myśl art. 9 k.p.,
zastępcy dyrektora PZD jako innej osoby jednostki organizacyjnej do wykonywania
za dyrektora czynności z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 31 k.p.
Sąd Najwyższy stwierdza zatem, że pogląd, który przyjął Sąd Okręgowy, jest
prawidłowy. Opiera się on na założeniu, że na podstawie upoważnienia zawartego
w art. 31 § 1 k.p. czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za pracodawcę
będącego powiatową budżetową jednostką organizacyjną może dokonywać także
inna wyznaczona osoba na podstawie regulaminu organizacyjnego stanowiącego
uchwałę Zarządu Powiatu.
W wyroku z 6 marca 2024 r. (I PSKP 41/23, OSNP 2024 nr 12, poz. 115)
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że przepis art. 31 § 1 k.p. nie wymienia zastępców
osób zarządzających. Można ich ustanowić, jednak nie posiadają oni samoistnych
uprawnień do reprezentowania pracodawcy. Zastępca kierownika jednostki
organizacyjnej nie jest tylko z racji zajmowanego stanowiska osobą reprezentującą
pracodawcę w rozumieniu art. 31 § 1 k.p. Kompetencja tych osób do dokonywania
za pracodawcę czynności z zakresu prawa pracy musi wynikać ze stosownych
przepisów regulujących ustrój danej jednostki organizacyjnej (wyroki Sądu
Najwyższego z: 22 lipca 1998 r., I PKN 223/98, OSNAPiUS 1999, Nr 16, poz. 509;
6 marca 2024 r., I PSKP 41/23, OSNP 2024, nr 12, poz. 115; postanowienie Sądu
Najwyższego z 10 lutego 2009 r., II PK 153/08, LEX nr 725042). W literaturze
przedmiotu wskazuje się natomiast, że zastępcy mogą występować jako „inne
osoby wyznaczone” (T. Duraj, Pojęcie osoby zarządzającej w imieniu pracodawcy
zakładem pracy, PiZS 2005, nr 6, poz. 20; T. Duraj, Problem pracowniczego
podporządkowania kadry kierowniczej najwyższego szczebla w organizacjach
gospodarczych - artykuł dyskusyjny, Zeszyty Prawnicze 2009, nr 2, s. 279 i n.).
Z utrwalonego w judykaturze i doktrynie poglądu wynika bowiem, że
wyznaczenie osoby do dokonywania czynności za pracodawcę w rozumieniu art. 31
I PSK 122/24
11
k.p. może nastąpić w akcie ustrojowym lub porządkowym danej jednostki: statucie,
regulaminie pracy. Za akt tego rodzaju, w zakresie regulacji pracowniczej (art. 9
k.p.) wypada uznać także regulamin organizacyjny. Wyznaczenie może obejmować
nie tylko wszystkie czynności z zakresu prawa pracy, ale także czynności
określonego rodzaju lub wszystkie czynności z zakresu prawa pracy, tyle że w
przypadku nieobecności kierownika jednostki. Ograniczenie tego rodzaju należy
uznać za dopuszczalne (wyroki Sądu Najwyższego z: 3 grudnia 2010 r., I PK
155/10, LEX nr 738397; 14 listopada 2023 r., I PSKP 17/23, OSNP 2024, nr 5,
poz. 49; K. Rączka (w:) Kodeks pracy. Komentarz pod red. Z. Salwy, Warszawa
2005, s. 20-21; Z. Kubot, Status kierownika działu personalnego, PiZS 2006, nr 7,
s. 23; M. Augustyniak, 1.3.2.2. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) (w:) Organizacja i
funkcjonowanie rady gminy, Warszawa 2012). Za powyższym wnioskiem
przemawiają również tezy wyroku Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2010 r. (I PK
155/10), w którym Sąd stwierdza: „Wójt może dokonać w zakresie swej właściwości
dekoncentracji własnych kompetencji, w regulaminie organizacyjnym. Wyznaczenie
w rozumieniu art. 31 k.p. może nastąpić w akcie ustrojowym lub porządkowym
danej jednostki: statucie, regulaminie pracy. Za akt tego rodzaju, w zakresie
regulacji pracowniczej (art. 9 k.p.), wypada uznać także regulamin organizacyjny.
Wyznaczenie może obejmować nie tylko wszystkie czynności z zakresu prawa
pracy, ale także czynności określonego rodzaju, lub wszystkie czynności z zakresu
prawa pracy, tyle że w przypadku nieobecności kierownika jednostki”. Należy
podkreślić, że dekoncentrację uprawnień w tym przypadku wyraźnie dopuszczają
przepisy ustrojowe, w których zakresie mieszczą się także czynności z zakresu
prawa pracy (wyroki Sądu Najwyższego z: 3 grudnia 2010 r. I PK 155/10, LEX nr
738397; 6 marca 2024 r., I PSKP 41/23, OSNP 2024 nr 12, poz. 115). Zachowuje
aktualność pogląd judykatury, że także w regulaminie spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością możliwe jest wyznaczenie na podstawie art. 31 k.p. osoby do
dokonywania czynności z zakresu prawa pracy w sposób odmienny niż
przewidziany w art. 199 k.h., czy obecnie 205 § 1 k.s.h. (wyroki Sądu Najwyższego
z: 10 września 1998 r., I PKN 286/98, OSNAPiUS 1999 nr 18, poz. 585;
25 października 2016 r., I PK 257/15, LEX 2151885; 4 grudnia 2024 r., I PSKP
39/23, LEX nr 3811302).
I PSK 122/24
12
Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że odwołanie się do przesłanki z
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta
rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego
ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty
wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam
zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie
prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać
kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego
polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 kwietnia
2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126;
1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774; 11 grudnia 2024 r., II USK 212/24,
LEX nr 3817364; 13 lutego 2025 r., III PSK 59/24, LEX nr 3829096). Ponadto przez
oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone
orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy
prawa. Zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w
jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z
którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny
(postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr
1675171; 7 lutego 2024 r., II USK 124/23, LEX nr 3669686; 8 stycznia 2025 r.,
II USK 292/24, LEX nr 3814748).
Wniosek oparty o przesłankę oczywistej zasadności nie spełnił opisanych
oczekiwań co do wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej. Przede wszystkim
skarżący nie wskazał, jaki przepis został w sposób oczywisty naruszony przez Sąd
drugiej instancji, a jak wywiedziono wyżej, skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do
kwalifikowanego, oczywistego naruszenia przepisu prawa - jasnego i
jednoznacznego, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości.
Stawiając zaś tezę o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, jej autor podniósł, że
skarga kasacyjna zasługuje na przyjęcie do rozpoznania bowiem w „sprawie
I PSK 122/24
13
niniejszej doszło do szeregu naruszeń prawa procesowego oraz naruszeń prawa
materialnego wskazanych w petitum niniejszej skargi kasacyjnej” nie przedstawił
jednak głębszego uzasadnienia i analizy prowadzącej do wywodu prawnego
uzasadniającego tezę o kwalifikowanym naruszeniu przez Sąd Apelacyjny
przepisów prawa. Nie można argumentów za istnieniem powołanej okoliczności
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania poszukiwać w innych elementach
konstrukcyjnych skargi, to jest w podstawach kasacyjnych i ich uzasadnieniu, co
jest jednak niedopuszczalne na etapie badania kryteriów przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Jak wywiedziono wyżej, wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego
uzasadnienie, podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone
podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. W szczególności rolą
Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym nie jest wyręczanie strony
reprezentowanej w procesie przez profesjonalnego pełnomocnika we wskazaniu
(doprecyzowywaniu) treści postulowanych zagadnień prawnych (postanowienia
Sądu Najwyższego z: 12 czerwca 2019 r., II UK 255/18, LEX nr 2688935;
28 listopada 2023 r., III USK 392/22, LEX nr 3635136; 3 lipca 2024 r., III PSK
126/23, LEX nr 3732398).
Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania
wniesionej skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 §
2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania
kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 39821 w związku z art. 108 § 1 k.p.c. i
art. 98 § 1 i 11 k.p.c. oraz § 9 ust. 1 pkt 1 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
(J.K.)
[a.ł]
I PSK 122/24
14