I PSK 106/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 lutego 2026 r.
SSN Jarosław Sobutka
w sprawie z powództwa A.K.
przeciwko Gminnemu Zespołowi Szkół w S.
z udziałem interwenienta ubocznego Gminy S.
o wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadwymiarowych, godzinach zastępstw
doraźnych oraz godzinach nauczania indywidualnego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w dniu 18 lutego 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej Gminnego Zespołu Szkół w S.
i Gminy S. od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
z dnia 29 października 2024 r., sygn. akt V Pa 26/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
II. zasądza od Gminnego Zespołu Szkół w S. na rzecz A.K.
kwotę 1.350,00 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych, wraz z
ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty - tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
kasacyjnym.
DS
UZASADNIENIE
I PSK 106/26
2
Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z
23 lutego 2024 r. (sygn. akt IV P 465/20), wydanym w sprawie z powództwa A.K.
przeciwko Gminnemu Zespołowi Szkół w S., przy udziale interwenienta ubocznego
Gminy S., o wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadwymiarowych, godzinach
zastępstw doraźnych oraz godzinach nauczania indywidualnego:
1. zasądził od pozwanego Gminnego Zespołu Szkół w S., na rzecz powódki
A.K., kwotę 18.556,32 zł, tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach
ponadwymiarowych wraz z ustawowymi odsetkami:
1. od kwoty 177,21 zł: od 27 maja 2018 r. do dnia zapłaty;
2. od kwoty 2.476,88 zł: od 27 czerwca 2018 r. do dnia zapłaty;
3. od kwoty 460,22 zł: od 27 września 2018 r. do dnia zapłaty;
4. od kwoty 41,99 zł: od 27 października 2018 r. do dnia zapłaty;
5. od kwoty 209,95 zł: od 27 listopada 2018 r. do dnia zapłaty;
6. od kwoty 167,96 zł: od 27 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty;
7. od kwoty 546,30 zł: od 27 marca 2019 r. do dnia zapłaty;
8. od kwoty 882,36 zł: od 27 maja 2019 r. do dnia zapłaty;
9. od kwoty 1.532,52 zł: od 27 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty;
10. od kwoty 610,68 zł: od 27 września 2019 r. do dnia zapłaty;
11. od kwoty 1.068,69 zł: od 27 października 2019 r. do dnia zapłaty;
12. od kwoty 1.068,69 zł: od 27 listopada 2019 r. do dnia zapłaty;
13. od kwoty 1.557,59 zł: od 27 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty;
14. od kwoty 1.068,69 zł: od 27 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty;
15. od kwoty 1.068,69 zł: od 27 lutego 2020 r. do dnia zapłaty;
16. od kwoty 712,46 zł: od 27 marca 2020 r. do dnia zapłaty;
17. od kwoty 1.781,15 zł: od 27 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty;
18. od kwoty 1.526,70 zł: od 27 maja 2020 r. do dnia zapłaty;
19. od kwoty 1.577,59 zł: od 27 czerwca 2020 r. do dnia zapłaty;
I PSK 106/26
3
20. zasądził od pozwanego, na rzecz powódki kwotę 5.384,24 zł, tytułem
wynagrodzenia za zrealizowane godziny nauczania indywidualnego, wraz z
ustawowymi odsetkami:
1. od kwoty 185,76 zł: od 27 czerwca 2018 r. do dnia zapłaty;
2. od kwoty 417,97 zł: od 27 września 2018 r. do dnia zapłaty;
3. od kwoty 264,54 zł: od 27 października 2018 r. do dnia zapłaty;
4. od kwoty 1.014,06 zł: od 27 listopada 2018 r. do dnia zapłaty;
5. od kwoty 715,93 zł: od 27 grudnia 2018 r. do dnia zapłaty;
6. od kwoty 925,88 zł: od 27 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty;
7. od kwoty 484,98 zł: od 27 lutego 2019 r. do dnia zapłaty;
8. od kwoty 487,62 zł: od 27 marca 2019 r. do dnia zapłaty;
9. od kwoty 302,35 zł: od 27 kwietnia 2019 r. do dnia zapłaty;
10. od kwoty 195,05 zł: od 27 maja 2019 r. do dnia zapłaty;
11. od kwoty 390,10 zł: od 27 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty;
12. wyrokowi w pkt I nadał rygor natychmiastowej wykonalności, co do kwoty
5.203,56 zł;
13. zasądził od pozwanego, na rzecz powódki kwotę 2.700 zł, tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego w sprawie;
14. nakazał ściągnąć od pozwanego, na rzecz Skarbu Państwa – Sądu
Rejonowego w Opolu kwotę 1.197 zł, tytułem opłaty sądowej od pozwu, od
uiszczenia, której powódka była zwolniona z mocy prawa.
Na skutek apelacji pozwanego i interwenienta ubocznego, Sąd Okręgowy w
Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 29 października
2024 r. (sygn. akt V Pa 26/24), oddalił obie apelacje oraz zasądził od pozwanego,
na rzecz powódki kwotę 1.350 zł, tytułem zwrotu kosztów procesowych w
postępowaniu apelacyjnym, wraz z odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia
się orzeczenia do dnia zapłaty, oraz oddalił wniosek powódki o zasądzenie zwrotu
I PSK 106/26
4
kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym od interwenienta
ubocznego.
Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiódł pozwany oraz interwenient
uboczny, zaskarżając w całości wyrok Sądu Okręgowego w Opolu, zarzucając
rozstrzygnięciu naruszenie szerokiego katalogu przepisów prawa materialnego i
prawa procesowego, które w głównej mierze skarżący odnoszą, przede wszystkim
do nieprawidłowego mechanizmu obliczania wynagrodzenia za godziny
ponadwymiarowe nauczycieli.
W uwagi na stawiane, obszernie opisane w skardze kasacyjnej zarzuty,
skarżący wnieśli o:
1. przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. uchylenie zaskarżonego wyrok w całości i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania temu Sądowi w tym zakresie, z uwzględnieniem
kosztów postępowania kasacyjnego;
3. ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie sprawy, co do
istoty, stosownie do art. 39816 k.p.c.;
4. orzeczenie o zwrocie spełnionego przez pozwanego świadczenia, w postaci
zapłaty kwoty orzeczonej wyrokiem z 23 lutego 2024 r. (sygn. akt IV P
465/20) Sądu Rejonowego w Opolu Wydziału oraz zaskarżonym wyrokiem
Sądu Okręgowego w Opolu, w tym kosztów postępowania i kosztów
zastępstwa procesowego na rzecz strony powodowej;
5. zasądzenie od powódek (tak w skardze kasacyjnej – adnotacja Sądu
Najwyższego), na rzecz pozwanego kosztów postępowania za I i II instancje,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz
kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym;
6. rozpoznanie sprawy również pod nieobecność pozwanego i interwenienta
ubocznego oraz pełnomocnika skarżącego - pozwanego i interwenienta
ubocznego;
7. rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na posiedzeniu jawnym - na
rozprawie (art. 39811 § 1 k.p.c.);
I PSK 106/26
5
8. wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie
zgodności z Konstytucją RP § 6 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Edukacji
Narodowej z dnia 3 kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia
zasadniczego oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny
doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach
prowadzonych przez organy administracji rządowej (Dz.U. z 2023 r., poz.
1289 t.j.) - z uwagi na jego niekonstytucyjność, a stosowanie przez Sąd I i II
instancji.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący
podnieśli, że skarga jest oczywiście uzasadniona ze względu na rażące naruszenie
prawa przez Sądy obu instancji. Sądy orzekające w przedmiotowej sprawie błędnie
zastosowały (na zasadzie analogii) § 6 ust. 5 Rozporządzenia MEN z 2009 r.
(dotyczącego szkół rządowych) do nauczycieli szkół samorządowych. Przepis ten
zdaniem skarżących jest niekonstytucyjny, w odniesieniu do szkół gminnych i nie
może stanowić podstawy do obniżania obowiązkowego wymiaru zajęć (pensum) w
tygodniach, w których występują dni wolne od pracy lub usprawiedliwione
nieobecności.
W przypadku nieuznania skargi za oczywiście uzasadnioną, skarżący
wskazują na konieczność ujednolicenia wykładni prawa – ich zdaniem istnieją
rozbieżne interpretacje (zarówno w wyrokach sądów niższych instancji, jak i w
komentarzach do Karty Nauczyciela), dotyczące sposobu rozliczania godzin
ponadwymiarowych w tygodniach z dniami wolnymi. Sąd Najwyższy w tej sytuacji
powinien rozstrzygnąć, czy dopuszczalne jest stosowanie mechanizmu obniżania
pensum, w oparciu o akty wykonawcze lub regulaminy lokalne w sytuacji braku
precyzyjnych regulacji ustawowych.
Kolejną przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest -
zdaniem skarżących - potrzeba wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości, tj. art. 42 ust. 5b Karty Nauczyciela, która jednocześnie stanowi istotne
zagadnienie prawne. Zdaniem skarżących, błędna interpretacja art. 42 ust. 5b KN
przez sądy, które nie uznają tygodni z dniami wolnymi od pracy za okresy, w
których plan zajęć „nie wyczerpuje obowiązującego wymiaru”, w którym ze względu
na dni wolne nauczyciel nie może wypracować pełnego pensum, rodzi problemy
I PSK 106/26
6
interpretacyjne, a co ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego wyliczenia
wynagrodzenia.
Skarżący wskazują też, na istotne zagadnienie prawne dotyczące
obowiązków dowodowych stron, w zakresie prawa miejscowego. W interpretacji
skarżących Sądy I i II instancji bezpodstawnie wymagały od strony przedłożenia
regulaminu wynagradzania (aktu prawa miejscowego), jako dowodu w sprawie,
wyciągając negatywne konsekwencje z jego braku. Natomiast sąd ma obowiązek
znać prawo (w tym prawo miejscowe) z urzędu. Traktowanie przepisów prawa, jako
faktów wymagających udowodnienia przez stronę narusza w ocenie skarżących art.
233 k.p.c. oraz zasady demokratycznego państwa prawa. Skarżący domagają się
zatem wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy, czy sąd może przerzucać na stronę
obowiązek dostarczania tekstów aktów prawnych.
W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną, powódka wniosła o
nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jej oddalenie i zasądzenie od
pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym, w
tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna pozwanego nie kwalifikuje się do przyjęcia i
merytorycznego rozpoznania.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że skarga kasacyjna podlega badaniu
(na etapie przedsądu) w zakresie spełnienia przez nią warunków formalnych.
Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność
postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając
na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, czyli tak zwanego przedsądu,
I PSK 106/26
7
ustawodawca zagwarantował, że skarga kasacyjna, jako nadzwyczajny środek
zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie realizować funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek, wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. do czterech ma, w
konsekwencji, zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i
procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których mogą być
zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się instrumentem
wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie w każdej
sprawie, nawet takiej, w której prawomocne orzeczenie zostało wydane w
warunkach błędu w subsumpcji, czy też wyniku wadliwej wykładni prawa, skarga
kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. W przeciwnym bowiem razie Sąd
Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom, sądem trzeciej instancji, a
jego zadaniem nie jest przecież dokonywanie korekty ewentualnych błędów w
zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej indywidualnej sprawie.
Sprawa rozpoznawana w ramach niniejszego „przedsadu” nie jest pierwszą,
rozpoznawaną przez Sąd Najwyższy – dotychczas w analogicznych stanach
faktycznych odmówiono przyjęcia do rozpoznania skarg kasacyjnych
wywiedzionych przez stronę pozwana w sprawach: I PSK 38/26, I PSK 49/26 i I
PSK 190/26. Wydane także zostały dwa wyroki oddalające skargi kasacyjne w
sprawach, które zostały przyjęte do dalszego, merytorycznego rozpoznania, tj. z 15
kwietnia 2025 r. (III PSKP 25/24, Legalis nr 3260229) i z 5 sierpnia 2025 r. (III PSKP
13/25, niepubl.). Także w tej sprawie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania został oparty na przesłankach: występowania w sprawie istotnego
zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów prawnych i oczywistej
zasadności wniesionej skargi (art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.) i także wskazywane
we wniosku przesłanki przedsądu w istocie nie wystąpiły.
Przypomnieć należy, że w uzasadnieniu wniosku, wskazującego na
występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, winno zostać
sformułowane zagadnienie prawne oraz powinny zostać przedstawione argumenty
prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu.
Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie
obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu
prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu
I PSK 106/26
8
zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por.
postanowienia Sądu Najwyższego z: 19 marca 2012 r., II PK 296/11, LEX nr
1214580; 11 czerwca 2013 r., II UK 71/13, LEX nr 1331300; 16 maja 2018 r., III UK
151/17, LEX nr 2553867; 12 maja 2021 r., I USK 163/21, LEX nr 3252537).
Oznacza to w praktyce, że zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym
wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności
mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd
ustaleń (wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS
1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr
52571, z 5 lipca 2023 r., I CSK 6182/22, LEX nr 3578533), 2) być przedstawione w
sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie
uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i
rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. A. Góra-Błaszczykowska, Środki
zaskarżenia w postępowaniu cywilnym. Komentarz do art. 367-42412 k.p.c.,
Warszawa 2014, komentarz do art. 3989 wraz z przytoczonym orzecznictwem;
postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr
57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r.,
III CZP 119/08, LEX nr 478179, z 13 lipca 2023 r., I CSK 2570/22, LEX nr
3582702), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć
zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości.
Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie
występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub funkcje
precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o
występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy
przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd
Najwyższy lub gdy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z
odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468, z 7 lutego
2019 r., I UK 29/18, LEX nr 2617355 i z 27 kwietnia 2021 r., II PSK 68/21, LEX nr
3252281).
Natomiast odwołanie się do potrzeby wykładni przepisów prawnych,
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
I PSK 106/26
9
sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne
wątpliwości, nie doczekał się wykładni, albo niejednolita wykładnia wywołuje
wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie, w odniesieniu
do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, Legalis nr
127030; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, Legalis nr 2701754 i z 9 września
2022 r., I CSK 1494/22, Legalis nr 2741242). Stronę skarżącą obciąża obowiązek
przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej, wskazującej na
zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne
wątpliwości interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca
2009 r., I CSK 111/09, LEX nr 570112 i z 29 września 2022 r. I CSK 3496/22,
Legalis nr 2790349). Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w
art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o
wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie
wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich
dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu,
na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty
charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z
punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi
kasacyjnej.
Zwrócić należy uwagę, że – jak to wskazane zostało już wyżej - Sąd
Najwyższy w wyroku z 15 kwietnia 2025 r. (III PSKP 25/24) dokonał analizy
problematyki woli prawodawcy objęcia zakresem regulacji prawnej oraz kwestii
obniżenia pensum nauczyciela, z tytułu występującego w tygodniu święta,
przypadającego w innym dniu, niż niedziela. Sąd Najwyższy uznał, że skoro
ustawodawca w art. 42 ust. 1-3 Karty Nauczyciela ustalił tygodniowy wymiar czasu
pracy (w tym tygodniowy wymiar zajęć dydaktycznych), to działaniem pozbawionym
podstaw prawnych jest jego wydłużanie ponad ustawowy limit. Ponieważ art. 130 §
2 k.p. wyraża regułę, w myśl której tygodniowa norma czasu pracy ulega obniżeniu
proporcjonalnie do występujących w danym tygodniu dni wolnych od pracy, to
zarówno funkcja kodeksu, jako aktu wyznaczającego aksjologiczne standardy danej
I PSK 106/26
10
gałęzi prawa, jak i konstytucyjna oraz kodeksowa zasada równego traktowania,
wymagają, by reguła ta odnosiła się w takim samym stopniu do wszystkich
pracowników, nie zaś w sposób nieuzasadniony żadnymi istotnymi racjami
wyłączała określoną grupę (w tym przypadku nauczycieli) spod zakresu
zastosowania tej reguły. Przyjęcie odmiennych założeń prowadziłoby do wniosku,
że nauczyciele w każdym miesiącu muszą wypracować taką samą liczbę godzin
obowiązującego ich pensum - bez względu na liczbę przypadających niedziel, świąt
i dni pracy - co prowadziłoby do przekraczania obowiązującego ich wymiaru czasu
pracy przy jednoczesnym braku prawa do wynagrodzenia za godziny
ponadwymiarowe.
Sąd Najwyższy w cytowanym wyroku nie podzielił poglądów prawnych
wyrażonych w wyroku Sądu Najwyższego z 18 października 2023 r. (I PSKP 26/23,
Legalis nr 2997485), na które powołuje się strona skarżąca, uznał bowiem, że
może budzić zastrzeżenia – gdyż Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku nie
przedstawił argumentacji dowodzącej tezy, że brak unormowania problematyki
obniżenia pensum w przedstawionej sytuacji miało charakter intencjonalny, a więc,
że ustawodawca świadomie pozostawił tę kwestię poza ramami regulacji prawnej.
Skoro ustawodawca w Kodeksie pracy, w sposób niebudzący wątpliwości, wyraził
w stosunku do wszystkich pracowników wolę ich równorzędnego traktowania, to
pozbawienie określonej grupy pracowników instrumentu gwarantującego im,
zgodne z regułą kodeksową, ustalanie wymiaru czasu pracy (w aspekcie jego
obniżenia), należy traktować w kategorii luki konstrukcyjnej (rzeczywistej), a więc
braku przepisów niezbędnych do rekonstrukcji określonej instytucji prawnej.
Pomimo tego, że art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela dopuszcza stosowanie
przepisów Kodeksu pracy tylko wprost, nie zaś „odpowiednio”, to jednak fakt
zaistnienia luki konstrukcyjnej nie zwalnia sądu od obowiązku jej wypełnienia w
drodze analogii. Należy mieć bowiem na względzie, że konieczność zapewnienia
zupełności systemu prawa (rozumianej właśnie jako brak luk w systemie) jest jedną
z wartości realizowanych w procesie egzegezy tekstów prawnych. Sąd nie może
więc zignorować faktu, że pewien doniosły społecznie problem nie został
wyczerpująco uregulowany przez prawodawcę, mimo istnienia istotnych
argumentów przemawiających za tym, że jest to wyłącznie pominięcie prawodawcy.
I PSK 106/26
11
Skoro w Karcie Nauczyciela brakuje regulacji odnoszącej się do godzin
ponadwymiarowych, efektywnie nieprzepracowanych, niezbędne jest, na podstawie
art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela, sięgnięcie do przepisów Kodeksu pracy. Norma
prawna wyrażona w art. 130 § 2 k.p. stanowi pewien standard pracowniczy, a więc
poniekąd zasadę prawa pracy, polegającą na konieczności obniżenia tygodniowej
normy czasu pracy proporcjonalnie do dni wolnych od pracy, występujących w
danym tygodniu. Sąd Najwyższy odniósł się również do podnoszonego przez
skarżącego zarzutu o niekonstytucyjności § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra
Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do
wynagrodzenia zasadniczego i o braku podstaw do jego stosowania. W cytowanym
już wyroku z 15 kwietnia 2025 r. (III PSKP 25/24) Sąd Najwyższy zauważył, że w
art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela wyznaczono tygodniowy obowiązkowy wymiar
godzin zajęć dydaktycznych, między innymi osiemnastogodzinny, do tego przepisu
odwołano się w § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3
kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego, oraz
wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla
nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji
rządowej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1289 z późn. zm.), wypełniając
dyspozycję art. 30 ust. 7 Karty Nauczyciela, przez uszczegółowienie warunków
obliczania i wypłacania między innymi wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe
nauczycieli szkół rządowych. Co więcej, § 6 ust. 5 tego rozporządzenia nie tworzy
nowej jakości normatywnej, gdyż normę o tożsamej treści należy zdekodować (czyli
ustalić właściwe znaczenie normy prawnej zawartej w przepisach) nawet bez
udziału w tym procesie przepisu rozporządzenia. Skoro bowiem w ustawie ustalono
tygodniowy wymiar zajęć dydaktycznych, to ani w rozporządzeniu dotyczącym
szkół prowadzonych przez organy administracji rządowej, ani w regulaminach
uchwalanych przez jednostki samorządu terytorialnego, nie mogą zostać przyjęte
takie przepisy, które w rzeczywistości wydłużałyby tygodniowy wymiar godzin zajęć
ponad ustawowy limit. Wobec tego stwierdzenie Sądu Najwyższego w
postanowieniu z 11 czerwca 2024 r. (III PSK 121/23), w którym przyjęto, że przepis
§ 6 ust. 5 rozporządzenia ma charakter techniczny, a zastosowanie „analogii” w
regułach dotyczących szkół prowadzonych przez jednostki samorządu
I PSK 106/26
12
terytorialnego ma tylko pozorny charakter, gdyż w rzeczywistości sporna norma nie
wynika z przepisu rozporządzenia, lecz z ustawy Karta Nauczyciela, jest błędny.
Strona skarżąca nie wykazała także, w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania, istnienia ostatniej z przesłanek przedsądu, jaką
jest oczywista zasadność skargi kasacyjnej. Odwołanie się do przesłanki z art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta
rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca musi wskazać, w czym (w
jej ocenie) wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty
wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam
zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie
prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona. Strona skarżąca powinna więc w wywodzie prawnym wykazać
kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,
polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu
podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca
2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06,
LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126 i z 1 stycznia
2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto, przez oczywistą zasadność skargi
kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej
instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr
1675171). Takiej okoliczności strona skarżąca jednak także nie wykazała.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 §
2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach
postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z
art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z §
2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w
sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026 r., poz. 118).
DS.
[a.ł]
I PSK 106/26
13