I NWW 59/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 kwietnia 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot
w sprawie zażalenia M.R.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowego w Jeleniej Górze
z 16 maja 2023 r. o odmowie wszczęcia śledztwa,
na posiedzeniu w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu
15 kwietnia 2025 r.
w przedmiocie wniosku M.R. z 14 lutego 2025 r. o wyłączenie
sędziego Sądu Rejonowego X. Y. od rozpoznania sprawy II Kp 43/24,
na podstawie art. 35 § 1 w zw. z art. 42 § 4 k.p.k. stwierdza
swoją niewłaściwość i wniosek zgodnie z właściwością
przekazuje do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu.
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 14 lutego 2025 r. M.R. działając osobiście zwrócił się o
wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w Zgorzelcu X. Y. od rozpoznania sprawy
II Kp 43/24.
Postanowieniem z 25 marca 2025 r. Sąd Rejonowy w Zgorzelcu na
podstawie art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
przekazał wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NWW 59/25
2
1. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.k. Sąd bada z urzędu swą właściwość,
a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje sprawę właściwemu sądowi
lub innemu organowi. Z kolei stosownie do art. 42 § 4 zd. 1 k.p.k. o wyłączeniu
orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie.
Jak stanowi art. 26 § 2 u.SN do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie wniosków lub
oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed
którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu
lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę przekazuje
niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych w odrębnych
przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania.
2. Wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 5 czerwca
2023 r., wydanym w sprawie C-204/21, Trybunał uznał, że Rzeczpospolita Polska
naruszyła prawo Unii Europejskiej m.in. poprzez przyjęcie i utrzymanie w mocy
art. 26 §§ 2 i 4-6 oraz art. 82 §§ 2-5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie
Najwyższym (dalej: „u.SN”) w zmienionym brzmieniu, jak również art. 10 ustawy z
dnia 20 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych,
ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, przekazując do
wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu
Najwyższego rozpoznawanie zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku
niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Na tej podstawie, zdaniem
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Rzeczpospolita Polska uchybiła
zobowiązaniom ciążącym na niej zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o
Unii Europejskiej w związku z art. 47 karty praw podstawowych oraz na podstawie
art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej i zasady pierwszeństwa
prawa Unii.
W ocenie Sądu Najwyższego wskazane orzeczenie, zgodnie z art. 91 ust. 2
w związku z art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadami
efektywności i lojalnej współpracy, winno być wykonane – w zakresie posiadanych
kompetencji – przez wszystkie organy państwa, w tym również przez organy
I NWW 59/25
3
wymiaru sprawiedliwości. W niniejszej sprawie realizacja przedmiotowego wyroku
musi zatem polegać na przekazaniu sprawy do sądu, który byłby właściwy do
rozpoznania wniosku strony przy pominięciu dyspozycji art. 26 § 2 u.SN. Nie ulega
przy tym wątpliwości, że przy pominięciu treści wskazanego przepisu sprawa, w
której został złożony wniosek o wyłączenie sędziego, nie należy do właściwości
Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, określonej w art. 26 § 1 u.SN.
3. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 35 § 1 k.p.k., wniosek M.R.
o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego X. Y. od rozpoznania sprawy II Kp 43/24
należało przekazać Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu.
[P.Sz.]
[r.g.]
