I NWW 175/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 grudnia 2025 r.
SSN Grzegorz Pastuszko
w sprawie z odwołania R. B.
przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji w Warszawie
o wysokość emerytury i o wysokość renty inwalidzkiej,
na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Szczecinie z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt III AUa 627/22,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 18 grudnia 2025 r.
wniosku ubezpieczonego o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ewy
Stryczyńskiej od rozpoznania wniosku ubezpieczonego o wyłączenie sędziego
Sądu Najwyższego Jarosława Sobutki w sprawie toczącej się przed Sądem
Najwyższym pod sygn. I USKP 157/24,
oddala wniosek.
UZASADNIENIE
Ubezpieczony R. B. (dalej: „wnioskodawca”), reprezentowany przez
profesjonalnego pełnomocnika pismem z 1 grudnia 2025 r. (data prezentaty Sądu
Najwyższego) na podstawie art. 49 § 1 oraz art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c., wniósł o
wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ewy Stryczyńskiej od rozpoznania
wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Jarosława Sobutki w sprawie
toczącej się przed Sądem Najwyższym pod sygn. I USKP 157/24.
I NWW 175/25
2
W uzasadnieniu wniosku w części zatytułowanej „uwagi ogólne”
wnioskodawca odniósł się do indywidualnej sytuacji sędziego, którego dotyczy
wniosek. Zaznaczył, że postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 7
maja 2015 r. sędzia została powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego
Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Zauważył przy tym, że w „powyższej
perspektywie sędzia bezspornie gwarantuje niezawisłość rozpoznania sprawy w
ramach systemu sądownictwa powszechnego”, podkreślając zarazem, że nie
kwestionował odpowiedniego przygotowania merytorycznego sędziego, mając w
szczególności na względzie, iż opisany sędzia przebył długą ścieżkę zawodową,
dając się poznać merytorycznie w wielu prowadzonych sprawach apelacji
warszawskiej. Podniósł jednak wątpliwość co do sposobu powołania tego sędziego
stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, powołując się na systemowe wadliwości,
które dotąd nie zostały „naprawione” przez polskiego ustawodawcę. Jak wskazał,
taki stan rzeczy daje mu podstawę domagania się realizacji jego prawa do sądu
oraz uzyskania niebudzącego wątpliwości na tej płaszczyźnie rozstrzygnięcia.
Dlatego jego zdaniem złożenie wniosku jest uzasadnione.
W dalszej części wnioskodawca uzasadnił swój wniosek wątpliwościami
związanymi z procedowaniem zmian ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i jej
udziału w powołaniach sędziów. Dla wzmocnienia argumentacji powoływał się na
orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka względem sposobu
powołania sędziów po zmianach wprowadzonych w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Wspomniał przy tym, że sędzia, której dotyczy wniosek, została powołana
na sędziego Sądu Najwyższego w wyniku opisanej procedury.
Niezależnie od powyższych okoliczności wnioskodawca podkreślił, że
wniosek o wyłączenie sędziego jest uzasadniony także na podstawie art. 49 § 1
k.p.c. Jak zauważył, w jego ocenie ma to „związek z indywidualnymi
okolicznościami dotyczącymi sędziego, w związku ze sposobem powołania go
na stanowisko sędziego”.
Dodatkowo stwierdził, że przytoczone okoliczności dotyczące sposobu
ustalenia składu osobowego KRS wpływają bezpośrednio na bezstronność
każdego sędziego powołanego na stanowisko z wniosku opisanego KRS.
I NWW 175/25
3
Wskazał wreszcie, że „mając na względzie, iż sędzia został powołany
w wyniku opisanej procedury, nie można nie uznać, iż nie ma to wpływa
na osobiste przekonania względem naruszeń przepisów prawa międzynarodowego
oraz przepisów Konstytucji RP”. W konsekwencji – jak zaznaczył – „(…) wniosek z
art. 49 § 1 k.p.c. jest analogicznie uzasadniony w perspektywie prawa
wnioskodawcy do sądu oraz rzetelnego procesu sądowego”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 48 § 1 k.p.c., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy: 1)
w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku
prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki; 2) w sprawach
swego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do
czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) w sprawach
osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w sprawach,
w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem albo był radcą prawnym jednej ze
stron; 5) w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu
zaskarżonego orzeczenia, jako też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego
udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w
których występował jako prokurator; 6) w sprawach o odszkodowanie z tytułu
szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z
prawem, jeżeli brał udział w wydaniu tego orzeczenia.
Stosownie do art. 49 § 1 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art.
48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do
bezstronności sędziego w danej sprawie.
Stosownie do art. 50 § 1 k.p.c., wniosek o wyłączenie sędziego strona
zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy,
uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.
Należy podkreślić, że celem instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie,
by bezstronny sąd rozpoznał sprawę. Jednocześnie wypada wskazać, że zarówno
w odniesieniu do sędziego wyłączonego z mocy prawa (art. 48 k.p.c.), jak i
I NWW 175/25
4
wyłączanego z uwagi na zaistnienie okoliczności, które mogłyby wywołać
uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 49 k.p.c.), wyłączenie
odnosi się do określonej sprawy prowadzonej w konkretnym czasie, przed
określonym sądem. Podstawy wyłączenia nie mają charakteru abstrakcyjnego – ich
sens zmierza do zapewnienia prawidłowego rozpoznania sprawy w toku, nie zaś
wskazywaniu sędziego, który potencjalnie (teoretycznie) nie mógłby rozpoznawać
sprawy danej osoby. Chodzi zatem o aktualną relację między sędzią a sprawą i
konkretną sytuację procesową, z którą skonfrontowana zostaje strona, tj.
rozpoznawaniem sprawy przez sędziego, który nie zapewnia bezstronności.
Nie ulega wątpliwości, że wniosek o wyłączenie sędziego, obok elementów
podstawowych każdego pisma procesowego, musi zawierać konstytutywne
składniki kwalifikowanego pisma procesowego. Oznacza to, że musi on określać
osobę (tożsamość) sędziego, którego dotyczy, oraz wskazywać
zindywidualizowane przyczyny wyłączenia.
Bezsporne też jest, że o możliwości wyłączenia sędziego od rozpoznania
sprawy nie decyduje samo subiektywne przekonanie strony o braku jego
bezstronności, ale faktyczne wystąpienie okoliczności uzasadniających to odczucie.
Instytucja wyłączenia sędziego na wniosek nie jest bowiem związana z
wystąpieniem jakichkolwiek podejrzeń co do bezstronności sędziego
rozpoznającego sprawę, ale z ujawnieniem się uzasadnionych wątpliwości co do
bezstronności sędziego. Przy tym ciężar uprawdopodobnienia wystąpienia takich
okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o wyłączenie sędziego
(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 2018 r., V CSK 256/17).
Przenosząc powyższe na realia przedmiotowej sprawy, Sąd Najwyższy
zwraca uwagę, że wywód zawarty we wniosku dotyczy w pełni kwestionowania
statusu sędziego jako sędziego Sądu Najwyższego. Żaden jego fragment
nie wskazuje okoliczności, które miałyby związek z przedmiotową sprawą.
W takiej sytuacji – w ocenie Sądu Najwyższego – wnioskodawca nie spełnił
wymogów określonych w art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 49 § 1 k.p.c. W konsekwencji
należy przyjąć, że wniosek podlega oddaleniu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy zajmuje stanowisko,
iż wskazany wniosek należy oddalić, o czym orzekł w sentencji postanowienia.
I NWW 175/25
5
[D.Z.]
