I NWW 12/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 31 marca 2026 r.
SSN Leszek Bosek
w sprawie D. M.
oskarżonego o czyn z art. 13 § 1 k.k. w związku z art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 29
lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii,
na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 31 marca 2026 r.,
na skutek wniosku obrońcy oskarżonego o wyłączenie asesora sądowego Sądu
Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi od rozpoznania sprawy IV K 82/26,
na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. przekazuje wniosek do
rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia
w Łodzi.
UZASADNIENIE
W piśmie z 22 stycznia 2026 r. obrońca oskarżonego D. M. wniósł o
wyłączenie asesora sądowego X. Y. z uwagi na możliwe naruszenie standardu
sądu ustanowionego ustawą, a przez to niezawisłego i bezstronnego sądu.
Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi postanowieniem z 9 lutego
2026 r. na podstawie art. 26 § 2 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
(tekst jedn. Dz.U. 2024, poz. 622, dalej: „u.SN”), sprawę przekazał Sądowi
Najwyższemu celem nadania dalszego biegu wnioskowi obrońcy oskarżonego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NWW 12/26
2
Wniosek należało przekazać Sądowi Rejonowemu dla Łodzi – Śródmieścia
w Łodzi.
Po pierwsze, wyrokiem z 24 marca 2026 r., C-521/21, Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął, że:
„Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE, art. 47 Karty praw podstawowych Unii
Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten
sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego i
orzecznictwu sądu konstytucyjnego tego państwa, dokonującemu wykładni tych
uregulowań, które przyznają określonemu organowi wyłączną kompetencję
do orzekania w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu okoliczności
jego powołania, pozbawiając jednocześnie ten organ możliwości rozpoznania
takiego wniosku, jeżeli podważono w nim zgodność z prawem procedury powołania
tego sędziego. Sąd krajowy, do którego wpłynął taki wniosek o wyłączenie,
powinien odstąpić od stosowania tych uregulowań zgodnie z ich wykładnią zawartą
w tym orzecznictwie i samodzielnie zbadać zgodność z prawem powołania tego
sędziego, w szczególności poprzez sprawdzenie, czy sędzia ten spełnia wymóg
"sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy", oraz, w razie potrzeby, poprzez
postanowienie o wyłączeniu tego sędziego, jeżeli ewentualne nieprawidłowości,
którymi dotknięte jest wspomniane powołanie, wiążą się z naruszeniem tego
wymogu”.
Ponadto, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, że:
„Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE i art. 47 Karty praw podstawowych Unii
Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że: nie stoją one na przeszkodzie
uznaniu za „niezawisły i bezstronny sąd” składu orzekającego, w którym zasiada
jednoosobowo sędzia powołany na swoje stanowisko w wyniku procedury
powołania charakteryzującej się tym, że po pierwsze, kandydatura tego sędziego
została zarekomendowana przez organ, który nie daje gwarancji niezależności
wystarczających do tego, by wykluczyć w przekonaniu jednostek wszelkie
uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości procedur powoływania sędziów, w
których organ ten uczestniczy, a po drugie, uczestnicy tej procedury nominacyjnej
nie mieli prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem, jeżeli nie zachodzą
inne istotne okoliczności dotyczące kontekstu tego postępowania, które miałyby taki
I NWW 12/26
3
charakter i wagę, że rozpatrywane łącznie mogłyby podważyć niezawisłość lub
bezstronność wspomnianego sędziego.”
Wynika z powyższego, że właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie
sędziego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi jest Sąd Rejonowy
dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi.
Po drugie, już wyrokiem z 5 czerwca 2023 r., C-204/21,Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że przepis art. 26 § 2 u.SN nie jest
zgodny z prawem Unii Europejskiej. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
zakwestionował wyłączną właściwość Sądu Najwyższego – Izby Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawach z wniosków lub oświadczeń
dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się
toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku
niezawisłości sędziego. W związku z tym wnioski o wyłączenie sędziów powinny
być rozpoznawane na zasadach ogólnych, z pominięciem dyspozycji art. 26 § 2
u.SN (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 czerwca 2023 r., I NWW 92/22;
z 26 października 2023 r., I NWW 112/23; z 12 grudnia 2023 r., I NWW 401/23; z
22 lutego 2024 r., I NWW 464/23; z 16 stycznia 2024 r., I NWW 250/23; z 4 grudnia
2024 r., I NWW 262/24; z 6 marca 2025 r., I NWW 33/25).
Po trzecie, Sąd Najwyższy wyrażał już wielokrotnie pogląd, że konstrukcja
art. 26 § 2 u.SN, koncentrująca kwestie incydentalne, rozstrzygane zasadniczo
przez sądy powszechne właściwe rzeczowo, w Sądzie Najwyższym, nie jest
zgodna z zasadami rzetelnej legislacji, wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP, a
przepis nie powinien znajdować zastosowania (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z: 2 sierpnia 2023 r., I NWW 198/23; 2 sierpnia 2023 r.,
I NWW 271/23; 26 lipca 2023 r., I NWW 131/23; 19 kwietnia 2023 r., I NWW 35/23).
Po czwarte, Sąd Najwyższy odnotowuje również, że już przed wydaniem
przez TSUE wyroku z 24 marca 2026 r., C-521/21 należało przyjmować, że sama
okoliczność, że powołanie w procesie nominacyjnym sędziego przeprowadzonym
przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie
wystarcza do skutecznego żądania jego wyłączenia od rozpoznania sprawy (zob.
wyrok TSUE z 19 listopada 2019 r. w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i
I NWW 12/26
4
C-625/18, A.K. i in. przeciwko Sądowi Najwyższemu; wyrok TSUE z 9 lipca 2020 r.,
VQ przeciwko Land Hessen, C-272/19).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy
orzekł, jak w sentencji.
[kf]
[r.g.]
