I NSW 39/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 czerwca 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marek Dobrowolski
SSN Janusz Niczyporuk
w sprawie z protestu A.G.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 10 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Marek Dobrowolski Oktawian Nawrot Janusz Niczyporuk
UZASADNIENIE
A.G. 27 maja 2025 r., na adres mailowy Państwowej Komisji Wyborczej,
skierował protest wyborczy przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej w 2025 r., zarzucając popełnienie niesprecyzowanego bliżej przestępstwa
przeciwko wyborom. Dnia 30 maja 2025 r. pismo A.G. przekazane zostało przez
Sekretarza Państwowej Komisji Wyborczej Sądowi Najwyższemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
(Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm.) wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia
I NSW 39/25
2
do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta
Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie.
Zasady i tryb przeprowadzania wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
oraz warunki ważności tych wyborów określa ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”).
Zgodnie z art. 321 § 1 k.wyb., protest przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia
23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego.
Termin określony w art. 321 § 1 k.wyb. jest terminem zawitym
i zaczyna on biec od dnia, w którym wyniki wyborów zostały podane do publicznej
wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą.
Stosownie do art. 322 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321. Niedopuszczalne jest przywrócenie terminu
do wniesienia protestu.
Treść przywołanych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku,
że protest złożony przed podaniem wyniku wyborów do publicznej wiadomości
jest przedwczesny. Pogląd ten jest utrwalany w orzecznictwie Sądu Najwyższego,
który już w 2011 r. podkreślił, że „protest wyborczy wniesiony z naruszeniem
terminu to zarówno protest przedwczesny, czyli złożony przed dniem ogłoszenia
wyników wyborów, jak i protest spóźniony, czyli wniesiony po upływie tego terminu”
(postanowienie Sądu Najwyższego z 20 września 2011 r., III SW 12/11).
Analogicznie, stosownie do przytoczonego przepisu, statuującego obowiązek
wniesienia protestu na piśmie, za niedopuszczalne należy uznać jego wniesienie
w innej formie, tj. przez faks, e-mail, ePUAP. Zgodnie z orzecznictwem
Sądu Najwyższego taka droga komunikacji nie została przewidziana w przepisach
jako sposób kontaktowania się stron z sądem w postępowaniu sądowym
I NSW 39/25
3
(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 29 marca 2023 r., III CZ 427/22;
postanowienie Sądu Najwyższego z 24 października 2019 r., I NSW 86/19).
Dodać też należy, że protest wyborczy wnosi się bezpośrednio
do Sądu Najwyższego bez pośrednictwa innych organów
(postanowienie Sądu Najwyższego z 16 lipca 2019 r., I NSW 66/19).
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy,
Sąd Najwyższy wskazuje, że wynik wyborów ogłoszony został 2 czerwca 2025 r.
Konsekwentnie uznać należy, że protest został wniesiony z naruszeniem terminu
wskazanego w ustawie, a także w formie nieprzewidzianej w ustawie, a zatem –
stosownie do przywołanych regulacji prawnych – protest należy pozostawić
bez dalszego biegu.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że protest dotknięty jest
brakami formalnymi w postaci braku podpisu wnoszącego protest, jak i jego numeru
PESEL. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy obowiązek rozpoznania
protestu wyborczego w postępowaniu nieprocesowym oznacza w szczególności,
że protest powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, w tym zawierać
podpis wnoszącego protest (art. 126 § 1 k.p.c. 2 w zw. z art. 187 § 1
w zw. z art. 511 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), a także – jako pierwsze pismo
w sprawie – oznaczenie numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu
Ewidencji Ludności (PESEL) wnoszącego protest, będącego osobą fizyczną
(zob. art. 126 § 2 pkt 2 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 511 § 1 w zw. z art. 13
§ 2 k.p.c.).
We wniesionym w niniejszej sprawie proteście wyborczym wskazanych
elementów brakuje. Skutkuje to koniecznością pozostawienia protestu
bez dalszego biegu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2023 r.,
I NSW 11/23).
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że brak jest podstaw do wezwania
wnoszącego protest do usunięcia wskazanych wyżej braków formalnych.
W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r.,
I NZP 8/23 – której nadano moc zasady prawnej – przesądzono bowiem,
że w postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności wyborom
nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 1301a § 1-3 k.p.c.,
I NSW 39/25
4
regulujące postępowanie naprawcze w sytuacji, kiedy pismo procesowe nie może
otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 322 § 1
zd. pierwsze k.wyb. pozostawił protest bez dalszego biegu.
Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazuje, że pozostawienie protestu bez dalszego
biegu nie oznacza, że A.G. nie może ponownie wnieść protestu przeciwko
wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej, w szczególności spełniającego wymagania
ustawowe. Termin do składania protestów wyborczych upływa 16 czerwca 2025 r.
Marek Dobrowolski Oktawian Nawrot Janusz Niczyporuk
[ps]
[a.ł]
