I NSW 1356/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 czerwca 2025 r.
SSN Joanna Lemańska (przewodniczący)
SSN Grzegorz Pastuszko (sprawozdawca)
SSN Mirosław Sadowski
w sprawie z protestu B. W.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 24 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
B. W. (dalej: „wnoszący protest”) pismem kierowanym do Prokuratury
Rejonowej z 4 czerwca 2025 r., przekazanym następnie przez Prokuraturę
Rejonową w Słupsku pismem z 10 czerwca 2025 r., wniósł do Sądu Najwyższego
protest wyborczy dotyczący II tury wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
która odbyła się 1 czerwca 2025 r. Treść przedmiotowego protestu ograniczył on
do oświadczenia: „Składam protest do Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2025 r.
o stwierdzenie nieważności wyboru Prezydenta RP w dniu 1 czerwca 2025 r. w
braku jego zarządzenia przez Marszałka Sejmu, że w zakresie stosowania art. 2
ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o zmianie Konstytucji RP (Dz.U.67.397) w
I NSW 1356/25
2
obecnym stanie prawa obowiązuje ono w brzmieniu z dnia 8 grudnia 1990 r., i że
brak składu orzekającego Sądu Okręgowego w Słupsku”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997
Nr 78, poz. 483 ze zm.) wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu
Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
na zasadach określonych w ustawie.
Zasady i tryb przeprowadzania wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
oraz warunki ważności tych wyborów określa ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”).
Stosownie do art. 321 § 1 k.wyb. protest przeciwko wyborowi Prezydenta
Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później
niż w ciągu 14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości
przez Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia
23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego.
Artykuł 322 § 1 k.wyb. stanowi, że Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321. Niedopuszczalne jest przywrócenie terminu
do wniesienia protestu.
Przekładając przywołane regulacje na realia niniejszej sprawy, należy
wskazać, że wnoszący protest nie podał w swoim piśmie swojego numeru PESEL.
Oznacza to, że protest jest obarczony brakami formalnymi uniemożliwiającymi
nadanie mu biegu, a zarazem niepodlegającym konwalidacji.
Zgodnie z art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c., gdy pismo procesowe jest pierwszym
pismem w sprawie, powinno zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego
Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP)
powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania
lub posiada go nie mając takiego obowiązku. W postępowaniu cywilnym
I NSW 1356/25
3
podanie numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym w sprawie
jest wymogiem formalnym, którego spełnienie warunkuje nadanie temuż pismu
skutecznego biegu. Wskazana reguła obejmuje również sprawy wywołane
wniesieniem protestu wyborczego.
W tym kontekście odnotowania wymaga fakt, że od 4 sierpnia 2023 r.
obowiązują przepisy powołujące do życia Centralny Rejestr Wyborczy
(art. 18 i n. k.wyb.) W Centralnym Rejestrze Wyborców gromadzi się dane
obejmujące m.in. numer ewidencyjny PESEL (art. 18a k.wyb.). Porządkowanie
danych o wyborcach ma przeciwdziałać nadużyciom przy wnoszeniu protestów
wyborczych (związanym np. ze składaniem pism przez osoby fikcyjne
lub z użyciem danych osób zmarłych). Podanie przez skarżącego wyborcę
numeru PESEL pozwala zweryfikować tożsamość wyborcy w sposób niewątpliwy.
Odnotować jeszcze wypada, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem
w postępowaniu z protestów wyborczych nie wzywa się do usunięcia braków
formalnych, nie stosuje się więc art. 130 k.p.c.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy pozostawił protest
bez dalszego biegu z uwagi na to, że nie spełnia on wymogów formalnych
pisma procesowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.
[D.Z.]
[a.ł]
