I NSW 10425/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 czerwca 2025 r.
SSN Joanna Lemańska (przewodniczący)
SSN Grzegorz Pastuszko (sprawozdawca)
SSN Mirosław Sadowski
w sprawie z protestu A. E.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej,
z udziałem Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora
Generalnego,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w
dniu 27 czerwca 2025 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
Grzegorz Pastuszko Joanna Lemańska Mirosław Sadowski
UZASADNIENIE
Pismem z 12 czerwca 2025 r. A. E. (dalej: „wnoszący protest”) wniósł protest
wyborczy w związku z naruszeniem jego „indywidualnego prawa wyborczego w
trakcie II tury wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, która odbyła się w
dniu 1 czerwca 2025 r.”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NSW 10425/25
2
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997
Nr 78, poz. 483 ze zm.) wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu
Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
na zasadach określonych w ustawie.
Zasady i tryb przeprowadzania wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej
oraz warunki ważności tych wyborów określa ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. –
Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2025, poz. 365, dalej: „k.wyb.”).
Stosownie do art. 321 § 1 k.wyb. protest przeciwko wyborowi Prezydenta
Rzeczypospolitej wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu
14 dni od dnia podania wyników wyborów do publicznej wiadomości przez
Państwową Komisję Wyborczą. Nadanie w tym terminie protestu w polskiej
placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia
23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go
do Sądu Najwyższego.
Artykuł 322 § 1 k.wyb. stanowi, że Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321. Niedopuszczalne jest przywrócenie terminu
do wniesienia protestu.
Przekładając przywołane regulacje na realia niniejszej sprawy,
należy wskazać, że wnoszący protest nie podał w swoim piśmie własnego numeru
PESEL. Oznacza to, że protest jest obarczony brakami formalnymi
uniemożliwiającymi nadanie mu biegu, a zarazem niepodlegającym konwalidacji.
Zgodnie z art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c., gdy pismo procesowe jest pierwszym
pismem w sprawie, powinno zawierać m.in. numer Powszechnego Elektronicznego
Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP)
powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania
lub posiada go nie mając takiego obowiązku. W postępowaniu cywilnym podanie
numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym w sprawie jest wymogiem
formalnym, którego spełnienie warunkuje nadanie temuż pismu skutecznego biegu.
Wskazana reguła obejmuje również sprawy wywołane wniesieniem protestu
wyborczego.
I NSW 10425/25
3
W tym kontekście odnotowania wymaga fakt, że od 4 sierpnia 2023 r.
obowiązują przepisy powołujące do życia Centralny Rejestr Wyborczy
(art. 18 i n. k.wyb.). W Centralnym Rejestrze Wyborców gromadzi się dane
obejmujące m.in. numer ewidencyjny PESEL (art. 18a k.wyb.). Porządkowanie
danych o wyborcach ma przeciwdziałać nadużyciom przy wnoszeniu protestów
wyborczych (związanym np. ze składaniem pism przez osoby fikcyjne
lub z użyciem danych osób zmarłych). Podanie przez wnoszącego protest wyborcę
numeru PESEL pozwala zweryfikować tożsamość wyborcy w sposób niewątpliwy.
Odnotować jeszcze wypada, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem
w postępowaniu z protestów wyborczych nie wzywa się do usunięcia braków
formalnych, nie stosuje się więc art. 130 k.p.c.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy pozostawił protest
bez dalszego biegu z uwagi na to, że nie spełnia on wymogów formalnych pisma
procesowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.
Grzegorz Pastuszko Joanna Lemańska Mirosław Sadowski
[D.Z.]
[r.g.]
