I NSW 10386/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 czerwca 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Marek Dobrowolski
SSN Janusz Niczyporuk (sprawozdawca)
w sprawie z protestu A.N.
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
przy udziale Prokuratora Generalnego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 27 czerwca 2025 r.,
postanawia: pozostawić protest bez dalszego biegu.
Marek Dobrowolski Oktawian Nawrot Janusz Niczyporuk
UZASADNIENIE
A.N. (dalej: „wnosząca protest” lub „skarżąca”) pismem z 16 czerwca 2025 r.
wniosła do Sądu Najwyższego protest przeciwko wyborowi Prezydenta RP w
wyborach zarządzonych na dzień 1 czerwca 2025 r. domagając się: (1)
stwierdzenia nieważności w/w wyborów w okręgu Obwodowej Komisji Wyborczej nr
[…]; (2) w razie potwierdzenia nieprawidłowości w innych okręgach wyborczych
stwierdzenie nieważności wyborów we wszystkich okręgach w całej Polsce; (3)
dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom art. 248 pkt 1 k.k.,
polegającego na sporządzenia listy głosujących w okręgu Obwodowej Komisji
Wyborczej nr […] z wpisaniem nieuprawnionych, tj. wyborcy W. K., jako
zameldowanego pod adresem ul. […], […], chociaż osoba ta nie jest pod tym
adresem zameldowana; (4) prawdopodobnego dopuszczenia się przestępstwa
I NSW 10386/25
2
przeciwko wyborom, tj. art. 513 k.k. polegającego na uczestniczeniu wyborcy W.K.
więcej niż jeden raz w głosowaniu w tych samych w wyborach.
Biorąc pod uwagę powyższe wnosząca protest uznała, że wskazane czyny
miały wpływ na wynik głosowania i wynik wyborów, ponieważ spisy wyborców
zostały nieprawidłowo sporządzone, co umożliwiało głosowanie tych samych osób
w kilku okręgach. Wnosząca protest wniosła wobec powyższego o ponowną
weryfikację spisu wyborców w Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w K. oraz
sprawdzenie, czy te same osoby widnieją na więcej niż jednym spisie wyborców na
terenie całej Polski oraz czy pobrały one karty do głosowania 1 czerwca 2025 r.
Państowa Komisja Wyborcza w odpowiedzi na protest wyborczy wniosła o
pozostawienie go bez dalszego biegu.
Prokurator Generalny w odpowiedzi na protest wyborczy wyraził pogląd o
pozostawieniu go bez dalszego biegu.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyborcy
przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności
wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie.
Stosownie do art. 321 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
(tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 365; dalej: „k.wyb.”), wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których
opiera swoje zarzuty. Przedmiotem zarzutów protestu może być 1) popełnienie
przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego,
mającego wpływ na przebieg głosowania, 2) naruszenie przepisów k.wyb.
dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów,
mające wpływ na wynik wyborów (art. 82 § 1 k.wyb.).
Natomiast, zgodnie z art. 322 § 1 k.wyb., Sąd Najwyższy pozostawia bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub
niespełniający warunków określonych w art. 321 k.wyb. Przepis ten odsyła do treści
całego art. 321 k.wyb., a zatem do wszystkich jego jednostek redakcyjnych, czyli
również do § 3 określającego podstawowe warunki, którym protest wyborczy
I NSW 10386/25
3
powinien odpowiadać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2015 r.,
III SW 59/15). Z treści wskazanych przepisów wynika, że osoba wnosząca protest
jest ponadto zobowiązana do wykazania wpływu wystąpienia naruszeń na wynik
wyborów. Przedmiotem protestu wyborczego jest bowiem ważność wyboru
określonej osoby, a podstawę do jej zakwestionowania mogą stanowić wyraźnie
wskazane przestępstwa oraz delikty wyborcze. Ich wystąpienie musi rzutować na
przebieg głosowania i ustalanie jego wyników lub ustalanie wyników samych
wyborów i być poparte konkretnymi dowodami, znanymi osobie wnoszącej protest,
na których opiera ona swoje zarzuty. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego
biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający
warunków określonych w art. 321 k.wyb. (art. 322 § 1 k.wyb.).
Protest wyborczy wniesiony przez skarżącą spełnia wymogi formalne,
formułując zarzuty oraz wskazując dowody na ich poparcie. Podniesiony przez nią
zarzut, odnoszący się do umieszczenia tuż obok nazwiska jej męża Ł. D. innej
osoby W. K. nie stanowi przestępstwa przeciwko wyborom, ani naruszenia
przepisów k.wyb. dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub
wyników wyborów. Sąd Najwyższy zauważa bowiem, że samo umieszczenie
wyborcy w więcej niż jednym spisie (W. K.) stanowi naruszenie art. 26 § 2 k.wyb.,
zgodnie z którym wyborca może być wpisany tylko do jednego spisu wyborców.
Przepis ten nie dotyczy jednak głosowania ani tym bardziej ustalenia wyników
głosowania czy wyników wyborów, lecz odnosi się do czynności podejmowanej
jeszcze przed wyborami, a więc jego ewentualne naruszenie nie może stanowić
przedmiotu protestu wyborczego. Dopiero wpisanie do spisu wyborców osoby
nieuprawnionej oraz dopuszczenie jej do głosowania stanowiłoby naruszenie
przepisów k.wyb., tj. art. 51 § 1.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 322 § 1 k.wyb.
w zw. z art. 321 § 3 k.wyb. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Zdanie odrębne do uzasadnienia złożył SSN Oktawian Nawrot.
I NSW 10386/25
4
Uzasadnienie zdania odrębnego SSN Oktawiana Nawrota
złożonego
do UZASADNIENIA Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2025 r.,
I NSW 10386/25
1. Zgadzam się z rozstrzygnięciem Sądu Najwyższego, który
postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. pozostawił protest A. N. bez dalszego biegu,
jednakże takie orzeczenie winno zapaść z innych przyczyn niż wskazane
w uzasadnieniu.
2. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skarżąca w proteście zarzuciła
naruszenie art. 513 Kodeksu karnego. Jednakże analiza treści protestu wskazuje,
iż wnosząca protest zarzuciła w nim „prawdopodobne dopuszczenie się
przestępstwa z art. 513 Kodeksu wyborczego”. Jednocześnie zauważyć należy, że
zarzut dotyczący przestępstwa stypizowanego w art. 513 k.wyb. nie mieści się w
możliwych podstawach protestu, albowiem zgodnie z art. 82 § 1 k.wyb., przeciwko
ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby
może być wniesiony protest z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa
przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego
wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników
wyborów lub 2) naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących
głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ
na wynik wyborów. Stosownie do powyższego jedynie przestępstwa przeciwko
wyborom, określone w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mogą stanowić podstawę
protestu wyborczego
3. Odnośnie do zarzutu dopuszczenia się przestępstwa z art. 248 pkt 1 k.k.
wskazać należy, że czyn zabroniony stypizowany w tym przepisie polega
na sporządzaniu listy kandydujących lub głosujących, z pominięciem uprawnionych
lub wpisaniem nieuprawnionych w związku z wyborami do Sejmu, do Senatu,
wyborem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, wyborami do Parlamentu
Europejskiego, wyborami organów samorządu terytorialnego lub referendum.
Przyjmuje się, że jego istotą jest sfałszowanie list wyborczych poprzez nierzetelne
sporządzanie list osób kandydujących lub głosujących. Skarżąca do protestu
podniosła, że pod wymienionym przez nią adresem nie jest zameldowany W. K..
I NSW 10386/25
5
Okoliczność ta sama w sobie nie dowodzi jednak, że wskazana osoba była
nieuprawniona do głosowania w obwodzie nr […] w K., a zatem, że doszło do
sporządzenia listy głosujących z pominięciem uprawnionych lub wpisaniem
nieuprawnionych.
4. Z powyższych względów nie zgadzam się z uzasadnieniem postanowienia
Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2025 r. w sprawie I NSW 10386/25.
[r.g.]
