I NSP 84/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 22 kwietnia 2026 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Paweł Wojciechowski (sprawozdawca)
SSN Adam Redzik
w sprawie ze skargi M. G.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w W. sygn. akt V ACa 1392/24
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w W.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 22 kwietnia 2026 r.
1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w W.
toczącym się pod sygnaturą akt V ACa 1392/24 nastąpiła
przewlekłość postępowania;
2. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w W. wyznaczenie terminu rozprawy
w sprawie o sygn. akt V ACa 1392/24 nie później niż w terminie 2
(dwóch) miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego
w W. odpisu niniejszego postanowienia;
3. przyznaje skarżącej M. G. sumę pieniężną
w wysokości 2 500 (dwa tysiące pięćset) złotych za okres od 3
kwietnia 2024 r. do dnia 22 kwietnia 2026 r.;
4. oddala skargę w pozostałym zakresie;
5. zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w W. na
rzecz skarżącej M. G. kwoty 200 (dwieście) złotych uiszczonej tytułem
opłaty sądowej od skargi;
6. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w W. na rzecz
skarżącej M. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem
I NSP 84/26
2
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym
wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za
czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
Adam Redzik Oktawian Nawrot Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
M. G. (dalej: „skarżąca”) w skardze na naruszenie prawa strony do
rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki z 17
lutego 2026 r. (data stempla pocztowego k. 5 akt V Sk 7/26) wniosła o: (1)
stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w W. V Wydział
Cywilny sygn. akt: V ACa 1392/24 nastąpiła przewlekłość postępowania; (2)
wydanie sądowi rozpoznającemu wskazaną sprawę zalecenia: wyznaczenia
terminu rozprawy w terminie 2 miesięcy i do rozpoznania niniejszej sprawy
(wydania wyroku) w terminie 4 miesięcy od rozpoznania skargi; (3) przyznanie od
Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 10 000,00 PLN; (4) zasądzenie
od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w W. kosztów tego postępowania, wraz z
kosztami zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
Skarżąca podniosła, że niniejsza sprawa zawisła przed Sądem Apelacyjnym
w W. 3 kwietnia 2024 r. Od tej pory nie były podejmowane przez Sąd żadne
czynności zmierzające do rozstrzygnięcia postępowania w sprawie, w sposób
merytoryczny czy zbadania apelacji pod kątem formalnym. Skarżąca wskazała, że
postępowanie w sprawie trwa od 2020 r. i nadal nie zostało prawomocnie
zakończone.
W odpowiedzi Prezes Sądu Apelacyjnego w W. zgłosił swój udział w sprawie
i wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
I NSP 84/26
3
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r.
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”)strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania). Artykuł 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość
postępowania doprecyzowuje, że przy badaniu tego, czy w sprawie doszło do
przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie.
Ustawa o skardze na przewlekłość nie określa wyraźnie, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu
12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (zob. m.in. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z
21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z
13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca
2019 r., I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym
przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu
rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu
ustawy, bez względu na okoliczności danej sprawy, a oceniając czy w danej
sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania należy brać pod uwagę
kryteria określone w art. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w
sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić
terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania
I NSP 84/26
4
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10
listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21)
Powyższe oznacza, że przewlekłość postępowania nie ocenia się w sposób
mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10
listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Ocena
spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy od
konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników
wpływających na tok postępowania.
Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,
który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle
szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów, jak
skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów
prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC: z 21
września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce; z 4
kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce; z 26
października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce; z
26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce; z 14
stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. też
M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo
do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam
orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca
2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Utrwalone orzecznictwo
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje przy tym, że sprawa jest
prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji (zob. np.
wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r. w sprawie
Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej pięciu
lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego 2006 r. sprawie
Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z
faz postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania
postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw
I NSP 84/26
5
Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77,
zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10
maja 2023 r., I NSP 35/23).
Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że
całościowa ocena analizowanego postępowania apelacyjnego pozwala na przyjęcie,
że jest ono prowadzone przewlekle.
Z analizy akt wynika, że apelacja pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego
w W. z 18 stycznia 2024 r., wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w W. 3 kwietnia 2024 r.
(data prezentaty Sądu Apelacyjnego w W. k. 520). W tym samym dniu wylosowano
sędziego referenta (k. 521). Zarządzeniem z 4 kwietnia 2024 r. wpisano sprawę do
repertorium V ACa 1392/24 oraz polecono zawiadomić strony (pełnomocników) o
składzie rozpoznającym sprawę i nakazano przedstawić sprawę referendarzowi
sądowemu celem podjęcia czynności związanych z nadaniem biegu apelacji (k.
522). Na prośbę Sądu Okręgowego w W. o udostępnienie akt do sprawy VI S
464/23 w dniu 13 czerwca 2024 r. wypożyczono akta ww. sądowi na okres 1
miesiąca (k. 523). Postanowieniem z 21 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w W.
oddalił skargę powódki na naruszenie prawa do rozpoznania bez nieuzasadnionej
zwłoki sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. pod sygn. akt XXIV C
3290/20 (k. 526). 8 października 2025 r. do Sądu Apelacyjnego wpłynął wniosek
dowodowy pozwanego (k. 532). 23 lutego 2026 r. wysłano do pełnomocników stron
zawiadomienie o składzie rozpoznającym sprawę (k. 546). W tym samym dniu
referendarz sądowy przeprowadził kontrolę formalną apelacji wskazując na
konieczność ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia, albowiem pozwany nie
uwzględnił kumulacji roszczeń (k. 548). Postanowieniem z 27 lutego 2026 r.
ustalono wartość przedmiotu zaskarżenia, a następnie zarządzeniem wezwano
pełnomocnika pozwanego do uzupełnienia braków fiskalnych apelacji (k. 549).
Powyższe oznacza, że od wpływu apelacji do Sądu Apelacyjnego w W. w
dniu 3 kwietnia 2024 r.(k. 520) do dnia wniesienia skargi na przewlekłość
postępowania tj. 17 lutego 2026 r. (data stempla pocztowego k. 5 akt V Sk 7/26)
upłynęły ponad 22 miesiące. Sąd Apelacyjny w W. podejmował wprawdzie w tym
okresie czynności mające na celu nadanie biegu apelacji tj. przeprowadzenie
wstępnej kontroli formalnej apelacji, sprawdzenie i ustalenie wartości przedmiotu
I NSP 84/26
6
zaskarżenia, a następnie wezwanie pozwanego do uzupełnienia jej braków
fiskalnych, jednakże w dalszym ciągu nie nadano biegu apelacji.
Odnosząc się do stanowiska Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. zaznaczyć
należy, że jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, znaczny i stale rosnący
wpływ spraw nie usprawiedliwia przewlekłości postępowania i okoliczność ta nie
zwalnia państwa z odpowiedzialności z tytułu przewlekłości postępowania (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, z 17 lutego
2012 r., III SPP 2/12; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20, z 6 lipca 2022 r., I NSP 222/22;
z 23 marca 2022 r., I NSP 48/22). Ponadto Sąd Najwyższy zaznacza, że
obciążenie pracą, liczba spraw oraz stan kadry orzeczniczej co najwyżej prowadzić
mogą do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest
wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu. Jednakże to na Państwie
spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy
jurysdykcyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z 6 września 2023 r. I NSP
119/23, postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 2025 r., I NSP 424/25).
Kwestia właściwej organizacji sądownictwa, w tym zapewnienie optymalnej obsady
kadrowej sądów, jest obowiązkiem państwa, na co wielokrotnie zwracał uwagę też
ETPC i Sąd Najwyższy (zob. wyroki ETPC: w sprawie Sutter v. Szwajcaria z 22
lutego 1984 r., skarga nr 8209/78; w sprawie Wasilewski v. Polska z 21 grudnia
2000 r., skarga nr 32734/96; postanowienia Sądu Najwyższego z: 8 marca 2005 r.,
III SPP 34/04; 26 kwietnia 2019 r., I NSP 18/19).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Najwyższy doszedł
do przekonania, że w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w W. za sygn.
akt V ACa 1392/24 wystąpiła przewlekłość postępowania.
Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość. na żądanie
skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę
co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie
przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba że
wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać w zakres
oceny faktycznej i prawnej sprawy.
Mając na uwadze, że w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w W.
o sygn. V ACa 1392/24 dotychczas nie został wyznaczony termin rozprawy
I NSP 84/26
7
apelacyjnej, Sąd Najwyższy zalecił jej wyznaczenie nie później niż w terminie
dwóch miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego w W. odpisu
postanowienia w sprawie I NSP 84/26.
Orzekając o przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w W. sumy pieniężnej, Sąd Najwyższy przyznał na rzecz skarżącej
sumę pieniężną w wysokości 2 500,00 zł. Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z
art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna
wysokość sumy pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz
skarżącego wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania,
niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość.
Powyższe oznacza, że niezależnie od tego, że stwierdzenie przewlekłości
postępowania dotyczyło wyłącznie postępowania przed Sądem Apelacyjnym w W.,
to do obliczenia sumy pieniężnej należało wziąć pod uwagę cały okres trwania
postępowania, który od wniesienia pozwu 2 grudnia 2020 r. (data prezentaty Sądu
Okręgowego w W.) do dnia rozpoznania skargi tj. 25 marca 2026 r. wyniósł 5 lat i 3
miesiące.
O zwrocie na rzecz skarżącej opłaty sądowej od skargi w kwocie 200,00 zł
orzeczono na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość.
O kosztach postępowania skargowego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 w związku art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 w związku z art. 391
§ 1 k.p.c. w związku z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość oraz § 14 ust.
3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 215), zasądzając
od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w W. na rzecz skarżącej kwotę 240 zł
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
postanowienia.
Adam Redzik Oktawian Nawrot Paweł Wojciechowski
[r.g.]
I NSP 84/26
8
