I NSP 62/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 marca 2025 r.
Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący)
SSN Paweł Wojciechowski (sprawozdawca)
SSN Elżbieta Karska
w sprawie ze skargi R. K.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawie o sygn.
III AUa 144/23
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 19 marca 2025 r.
1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie toczącym się pod sygnaturą akt III AUa 144/23 nastąpiła
przewlekłość postępowania;
2. przyznaje skarżącemu R. K. - od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Krakowie sumę pieniężną w wysokości
2 000 (dwa tysiące) złotych za okres od 25 stycznia 2023 r.
do dnia 27 stycznia 2025 r.;
3. oddala skargę w pozostałym zakresie;
4. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie
na rzecz skarżącego R. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł
tytułem
zwrotu
kosztów
zastępstwa
procesowego
w postępowaniu skargowym wraz z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia
niniejszego
postanowienia
zobowiązanemu
do dnia zapłaty.
I NSP 62/25
2
Elżbieta Karska Krzysztof Wiak Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
R. K. (dalej: „skarżący”) zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika w
osobie adwokata w skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki z 27 stycznia 2025 r. (data
stempla pocztowego - koperta załączona do akt III Sk 1/25) wniósł o stwierdzenie
przewlekłości postępowania w sprawie o toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w
Krakowie o sygn. III AUa 144/23; zalecenie Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie
rozpoznania sprawy w terminie 4 miesięcy, zasądzenie od Skarbu Państwa –
Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie 3 000 zł, zasądzenie od Skarbu Państwa
– Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie zwrotu kosztów postępowania
skargowego według norm przepisanych.
Skarżący wskazał, że apelacja pozwanego wpłynęła do Sądu Apelacyjnego
w Krakowie w 25 stycznia 2023 r. 17 lutego 2023 r. przesłano pełnomocnikowi
powoda odpis apelacji pozwanego. Pełnomocnik powoda wniósł odpowiedź
na apelację, która wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Krakowie 28 marca 2023 r.
Skarżący wskazał, że od wpływu odpowiedzi na apelację do dnia wniesienia
skargi na przewlekłość Sąd Apelacyjny nie podjął żadnych dalszych czynności
celem rozpoznania apelacji, w szczególności sprawa nie została skierowana
na posiedzenie niejawne ani na rozprawę.
W odpowiedzi Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie zgłosił swój udział
w sprawie i wniósł o oddalenie skargi, a w przypadku jej uznania o przyjęcie
mniejszej kwoty odszkodowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
I NSP 62/25
3
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r.
poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może
wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego
(przewlekłość postępowania).
Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,
dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania,
należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych
przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie
albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego
postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania
przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego
w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy
dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy
czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie
od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy,
stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła
skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej
w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (postanowienia Sądu Najwyższego:
z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005, nr 23, poz. 384; z 16 marca 2006 r.,
III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,
OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,
III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;
I NSP 62/25
4
z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18;
z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku,
w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono
terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania
w rozumieniu ustawy.
Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie
zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników
wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza, że przewlekłość
postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny,
z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.
Przyjmując powyższy pogląd za własny, Sąd Najwyższy w składzie
orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że całościowa ocena
analizowanego postępowania apelacyjnego pozwala na przyjęcie, że jest ono
prowadzone przewlekle.
Z analizy akt wynika, że sprawa została zainicjowana odwołaniem od decyzji
organu rentowego z 29 września 2022 r. (data prezentaty Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych). Sąd Okręgowy w Kielcach 9 grudnia 2022 r. wydał wyrok w sprawie
o sygn. akt V U 1543/22 (k. 19) 23 stycznia 2023 r. organ rentowy wniósł
apelację od ww. wyroku (k. 25 akt III AUa 144/23). 25 stycznia 2023 r. apelacja
organu rentowego wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w Krakowie (k. 30).
W tym samym dniu sprawę zarejestrowano pod sygn. III AUa 144/23
i wylosowano przez System Losowego Przydziału Spraw sędziego sprawozdawcę -
referat oczekujący nr 4 (k. 31). 17 lutego 2023 r. odpis apelacji wysłano
pełnomocnikowi odwołującego się (k. 32). 28 marca 2023 r. (data prezentaty Sadu
Apelacyjnego w Krakowie) wpłynęła odpowiedź pełnomocnika odwołującego się
na apelację (k. 35). 30 marca 2023 r. referendarz sądowy skierował akta
na kalendarz akt oczekujących na wyznaczenie terminu (k. 38). 3 lutego 2025 r.
Przewodniczący Wydziału wyznaczył termin rozprawy apelacyjnej na dzień
10 kwietnia 2025 r. (k.41).
W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa
Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,
iż w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie
I NSP 62/25
5
wystąpiła przewlekłość postępowania. Od wpływu apelacji do Sądu Apelacyjnego
25 stycznia 2023 r. (k. 30) do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania
27 stycznia 2025 r. (data stempla pocztowego k. 6 akt I NSP 62.25) upłynęły 2 lata.
Sąd Apelacyjny w Krakowie podejmował w tym okresie jedynie czynności
techniczne mające na celu organizację postępowania tj. doręczenie odpisu apelacji
stronie przeciwnej a następnie wyznaczenie terminu rozprawy.
W zasadzie w toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie
nie podjęto żadnych czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania
sprawy. Odpis apelacji organu rentowego nieobarczonej brakami formalnymi
został przesłany pełnomocnikowi odwołującego się 17 lutego 2023 r. (k. 33).
Odnosząc się do stanowiska Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie,
wskazać należy, że jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy,
znaczny i stale rosnący wpływ spraw oraz niewystarczająca obsada sędziów
nie usprawiedliwia przewlekłości postępowania i okoliczność ta nie zwalnia państwa
z odpowiedzialności z tytułu przewlekłości postępowania (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, z 17 lutego 2012 r., III SPP 2/12;
z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20, z 6 lipca 2022 r., I NSP 222/22; z 23 marca 2022 r.,
I NSP 48/22). Obciążenie pracą, liczba spraw oraz stan kadry orzeczniczej
co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania
w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony sądu.
Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek zorganizowania warunków
należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 6 września 2023 r. I NSP 119/23).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Najwyższy doszedł
do przekonania, że w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie
za sygn. akt III AUa 144/23 wystąpiła przewlekłość postępowania.
Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość. na żądanie
skarżącego lub z urzędu sąd zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę
co do istoty albo przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego
postępowanie przygotowawcze odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie,
chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać
w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy.
I NSP 62/25
6
Mając na uwadze, że w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie o sygn. III AUa 144/23, 3 lutego 2025 r. Przewodniczący Wydziału
wyznaczył termin rozprawy na 10 kwietnia 2025 r., na tym etapie żądanie
wydania zalecenia rozpoznania sprawy w terminie 4 miesięcy uznać należało
za bezprzedmiotowe.
Orzekając o przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Warszawie sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł na rzecz
skarżącego, Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4
ustawy o skardze na przewlekłość, minimalna wysokość sumy pieniężnej
jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego wynosi 500 zł
za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego,
ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Sąd Najwyższy
miał również na uwadze, że od chwili wniesienia odwołana od decyzji organu
rentowego 29 września 2022 r. do dnia wniesienia skargi 27 stycznia 2025 r.
upłynęły 2 lata i 4 miesiące. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał
za odpowiednie przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł.
W ocenie Sądu Najwyższego przyznana kwota rekompensuje skarżącemu
zaistnienie i skutki przewlekłości postępowania przed Sądem Apelacyjnym
w Krakowie.
O kosztach postępowania skargowego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 11 i 3 w związku z art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 w związku art. 391
§ 1 k.p.c. w związku z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość oraz § 14
ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie tekst jedn. Dz.U. 2023 poz.1964)
zasądzając od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie na rzecz
skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji
Elżbieta Karska
[SOP]
[a.ł]
Krzysztof Wiak Paweł Wojciechowski
I NSP 62/25
7
