I NSP 405/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 grudnia 2025 r.
SSN Adam Redzik (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Demendecki
SSN Tomasz Przesławski
w sprawie ze skargi K. P. i M. W.-P.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.
V ACa […],
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych 10 grudnia 2025 r.,
1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Warszawie, sygn. V ACa […] nastąpiła przewlekłość
postępowania;
2. przyznaje K. P. i M. W.-P. od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Warszawie 2.000 zł za okres od 1 marca 2024 r.
do 10 grudnia 2025 r.;
3. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie wyznaczenie
terminu rozprawy apelacyjnej w sprawie V ACa […] nie później
niż w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu
Apelacyjnego w Warszawie odpisu niniejszego postanowienia;
4. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Warszawie na rzecz K. P. i M. W.-P. kwotę 400 złotych
uiszczoną tytułem opłaty od skargi;
I NSP 405/25
2
5. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego
w Warszawie na rzecz K. P. i M. W.-P. kwotę 240 złotych tytułem
kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym;
6. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski
UZASADNIENIE
I.
I.1. Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki datowaną na 16 września 2025 r. K. P. i M.W.-
P.(dalej także: „Skarżący”), zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika,
wnieśli o:
1. stwierdzenie przewlekłości w sprawie V ACa […] prowadzonej przez Sąd
Apelacyjny w Warszawie;
2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżących kwoty 8.000 zł;
3. nakazanie podjęcia czynności zmierzających do nadania sprawie dalszego
biegu;
4. zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego na rzecz radcy prawnego Ł.P.
według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia
uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;
5. zwrot uiszczonej opłaty od skargi.
I.2. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w sprawie wystąpiła bezczynność
nieznajdująca żadnego uzasadnienia – mimo upływu 18 miesięcy od dnia
zarejestrowania sprawy w sądzie, na dzień składania skargi, Skarżącym nie został
doręczony odpis apelacji.
I.3. W odpowiedzi na skargę na przewlekłość postępowania z 13 listopada 2025 r.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie i wniósł
o oddalenie skargi.
II.
I NSP 405/25
3
II.1. 22 maja 2020 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynął pozew
o zapłatę skierowany przez Skarżących przeciwko B. M. S.A. z siedzibą w
W.(dalej także: „Pozwany”). Postępowanie w tej sprawie toczyło się pod sygn. VI C
[…].
II.2. Postanowieniem z 8 lutego 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w sprawie
o sygn. V S […] stwierdził, że nastąpiła przewlekłość w postępowaniu
prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Warszawie, sygn. IV C […] (pkt 1),
za co przyznał Skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie
sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł (pkt 2).
II.3. 20 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok w sprawie
IV C […].
II.4. 1 marca 2024 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynęła apelacja
Pozwanego od powyższego wyroku. Akta sprawy wraz z apelacją wpłynęły
do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 15 marca 2024 r. Tego dnia sporządzono
raport z losowania sędziego referenta. 18 marca 2024 r. sprawa została wpisana
do repertorium V ACa […]. Strony zostały zawiadomione o składzie
rozpoznającym sprawę, a akta sprawy zostały przedstawione referendarzowi
sądowemu celem podjęcia czynności związanych z nadaniem biegu apelacji.
II.5. 5 czerwca 2024 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynął wniosek
Skarżących o udzielenie zabezpieczenia w sprawie. Postanowieniem z 14 czerwca
2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał wniosek o udzielenie
zabezpieczenia.
II.6. 14 maja 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynął wniosek
Skarżących o doręczenie im odpisu apelacji. Odpis apelacji został doręczony
pełnomocnikowi Skarżących na zarządzenie z 18 września 2025 r.
I NSP 405/25
4
III.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
III.1. Według art. 2 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym
bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: u.s.p.p.)
strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga
dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne
dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej
niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej
wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
W myśl art. 2 ust. 2 u.s.p.p. dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny
dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,
niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter
sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
W ustawie o skardze na przewlekłość postępowania nie określono, jaki okres
oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
W orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć
wielomiesięczną bezczynność sądu, polegającą na niewyznaczaniu rozprawy
bądź niepodejmowaniu czynności (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 12 grudnia 2018 r., I NSP 40/18; z 11 września 2019 r., I NSP 88/19;
z 14 listopada 2019 r., I NSP 151/19; z 12 maja 2020 r., I NSP 37/20;
z 27 października 2020 r., I NSP 151/20). W odniesieniu do postępowania
I NSP 405/25
5
apelacyjnego wskazuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można
zasadniczo mówić w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji, polegającej
na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu 12 miesięcy od daty wpłynięcia
apelacji (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;
z 6 września 2019 r., I NSP 74/19; z 31 października 2019 r., I NSP 134/19;
z 19 grudnia 2019 r., I NSP 173/19).
III.2. W realiach rozpoznawanej sprawy, akta wraz z apelacją wpłynęły
do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 15 marca 2024 r. Tego samego dnia
sporządzono raport z losowania w systemie SLPS. Na podstawie zarządzenia
z 18 marca 2024 r. sprawa została skierowana do referendarza sądowego celem
nadania biegu apelacji. Czynność ta została wykonana dopiero 18 września 2025 r.,
tj. po ponad 18 miesiącach od dnia wpływu apelacji do sądu.
Uwzględniając przywołane okoliczności Sąd Najwyższy doszedł
do przekonania, że w ocenianej sprawie doszło do bezczynności, która nie znajduje
usprawiedliwienia nawet jeśli mieć na względzie potrzebę rozpoznawania spraw
według kolejności wpływu. Zwlekanie ponad 18 miesięcy z doręczeniem odpisu
apelacji nie wpisuje się w standardy prawa do rozpoznania sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki. Bezczynność powstała na tak wczesnym etapie
postępowania jest szczególnie rażąca – nie może być bowiem tłumaczona
jakimikolwiek zawiłościami merytorycznymi sprawy.
W związku z powyższym, na podstawie art. 12 ust. 2 u.s.p.p.,
Sąd Najwyższy orzekł, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,
doszło do przewlekłości postępowania.
III.3. Zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p. uwzględniając skargę, sąd na żądanie
skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości od 2.000
do 20.000 złotych. Wysokość sumy pieniężnej wynosi nie mniej niż 500 złotych
za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego,
ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania.
Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy
pieniężnej w tej samej sprawie.
I NSP 405/25
6
W orzecznictwie przyjmuje się, że suma pieniężna zasądzana w związku
ze stwierdzoną przewlekłością ma stanowić swoistą rekompensatę za zwłokę
w rozpoznaniu sprawy, a oprócz tego ma charakter sankcji dla państwa za wadliwe
zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego:
z 15 marca 2018 r., III SPP 14/18; z 22 stycznia 2019 r., I NSP 64/18; z 9 grudnia
2020 r., I NSP 149/20; z 21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21). Wysokość zasądzonej
sumy powinna uwzględniać okoliczności sprawy i być proporcjonalna do wielkości
zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości dla skarżącego (m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego: z 29 października 2014 r., KSP 8/14; z 14 października 2020 r.,
I NSP 111/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 161/20).
W niniejszej sprawie apelacja wniesiona została 1 marca 2024 r. i od tego
czasu – mimo pism Skrzących – nie podjęto czynności w kierunku rozpoznania
apelacji, w tym nie wyznaczono terminu posiedzenia. Wobec powyższego zasadne
jest zasadzenie kwotę 2.000 zł. Dalej idące żądanie skargi nie było uzasadnione
i podlegało oddaleniu.
III.4. Zgodnie z art. 12 ust 2 u.s.p.p., na żądanie skarżącego lub z urzędu sąd
zaleca podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty albo przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze odpowiednich
czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście
zbędne. Zalecenia nie mogą wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy.
Na tej podstawie Sąd Najwyższy postanowił zalecić Sądowi Apelacyjnemu
w Warszawie podjęcie czynności zmierzających do wyznaczenia terminu rozprawy, nie
później niż w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia Prezesowi Sądu Apelacyjnego w
Warszawie odpisu niniejszego postanowienia.
III.5. Na podstawie art. 17 ust. 3 u.s.p.p. Sąd Najwyższy nakazał Skarbowi Państwa
– Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie zwrócić opłatę od skargi uiszczoną
przez Skarżących.
III.6. Na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 2 u.s.p.p.
oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.
I NSP 405/25
7
w sprawie opłat za czynności radców prawnych Sąd Najwyższy zasądził od Skarbu
Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz Skarżących kwotę 240 zł
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
[a.ł]
Tomasz Demendecki Adam Redzik Tomasz Przesławski
