I NSP 256/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 5 maja 2026 r.
Prezes SN Krzysztof Wiak (przewodniczący)
SSN Janusz Niczyporuk (sprawozdawca)
SSN Grzegorz Żmij
w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w B.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie, I Wydział Cywilny
w sprawie o sygn. akt I AGa 59/23,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
w dniu 5 maja 2026 r.,
1. stwierdza, że w postępowaniu prowadzonym przed Sądem
Apelacyjnym w Krakowie, I Wydział Cywilny w sprawie I AGa
59/23 nastąpiła przewlekłość postępowania;
2. przyznaje P. Sp. z o.o. w B. od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Krakowie sumę pieniężną w wysokości 2 000 zł
(dwa tysiące złotych) za okres od 6 lutego 2023 r. do 20 lutego
2026 r.;
3. oddala skargę w pozostałym zakresie;
4. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Krakowie na rzecz P. Sp. z o.o. w B. kwotę 200 (dwieście) zł
tytułem nienależnie pobranej opłaty od skargi;
5. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie
na rzecz P. Sp. z o.o. w B. kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt
siedem złotych), wraz z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
I NSP 256/25
2
wydania niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego.
Janusz Niczyporuk Krzysztof Wiak Grzegorz Żmij
UZASADNIENIE
P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej również: „skarżąca”), reprezentowana
przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze na naruszenie prawa strony do
rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (dalej:
„skarga na przewlekłość” lub „skarga na przewlekłość postępowania”) z dnia 28
maja 2025 r. wniosła o:
1. stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie, I
Wydział Cywilny, w sprawie dotyczącej apelacji pozwanych Ł.L. i A.L. (sygn.
akt I AGa 59/23), wniesionej od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie, IX
Wydział Gospodarczy z dnia 8 listopada 2022 r. wydanego w postępowaniu
w sprawie z powództwa skarżącej, nastąpiła przewlekłość postępowania;
2. wydanie Sądowi rozpoznającemu wskazaną wyżej sprawę zalecenia, mając
na uwadze brzmienie art. 374 k.p.c., aby:
1. rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym w terminie
3 miesięcy od daty rozpoznania niniejszej skargi, albo
2. jeśli Sąd uzna przeprowadzenie rozprawy za konieczne, wyznaczenie
rozprawy w terminie 3 miesięcy od dnia rozpoznania niniejszej skargi, a
termin rozprawy powinien zostać wyznaczony nie później niż w terminie 6
miesięcy od dnia rozpoznania przedmiotowej skargi,
3. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 10 000 zł (dziesięć
tysięcy złotych) tytułem odszkodowania za przewlekłość postępowania
w przedmiotowej sprawie,
4. zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie kosztów
niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w
I NSP 256/25
3
niniejszym postępowaniu według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł
tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa;
5. przeprowadzenie dowodu z potwierdzenia nadania i odbioru przesyłki z
odpowiedzią na apelację, na potwierdzenie faktu, że ww. odpowiedź na
apelację została wysłana do tut. Sądu w dniu 8 listopada 2023 r. i doręczona
w dniu 13 listopada 2023 r.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie, w odpowiedzi na skargę na
przewlekłość postępowania, pismem z 13 czerwca 2025 r. wniósł o oddalenie
skargi, a w przypadku jej uznania o przyjęcie mniejszej kwoty odszkodowania.
Prezes Sądu Apelacyjnego w Krakowie uzasadniając przyczyny oddalenia skargi
na przewlekłość postępowania jako wyłączną przyczynę, dla której sprawa nie
została rozpoznana do czasu wniesienia skargi wskazał sytuację kadrową
I Wydziału Cywilnego oraz liczbę spraw oczekujących. Dodał również, że w objętym
skargą postępowaniu interes strony powodowej jest chroniony poprzez
uregulowanie zawarte w art. 492§ 3 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga na przewlekłość postępowania zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość
postępowania, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu,
którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez
nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne
dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to
konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania
orzeczenia sądowego. W art. 2 ust. 2 powołanej ustawy doprecyzowuje, że przy
badaniu tego, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w
szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w
celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.
I NSP 256/25
4
Ustawa o skardze na przewlekłość postępowania nie określa wyraźnie, jaki
okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.
Judykatura Sądu Najwyższego stoi na stanowisku, że o przewlekłości
postępowania apelacyjnego można mówić z reguły w przypadku bezczynności
sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która
trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12
maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r.,
III SPP 13/06; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 19
października 2017 r., III SPP 42/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 22 stycznia
2019 r., I NSP 71/18; z 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; z 28 września 2021 r., I
NSP 145/21). Sąd Najwyższy zwracał jednak uwagę, że nieuprawniona jest teza, iż
przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania oznacza automatycznie
wystąpienie stanu przewlekłości, bez względu na okoliczności danej sprawy, a
oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania
należy brać pod uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, zgodnie z którymi dla
stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w
szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w
celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r.,
I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP
145/21).
Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa
Europejski Trybunał Praw Człowieka, który ocenia, czy przewlekłość postępowania
jest nieuzasadniona, w świetle szczególnych warunków sprawy i przy
uwzględnieniu takich kryteriów, jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy,
zachowanie stron i organów prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej
skargą (wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: z 21 września 2000 r.,
skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce; z 4 kwietnia 2000 r.,
skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce; z 26 października 2000
r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce; z 26 lipca 2001 r.,
skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce; z 14 stycznia 2003 r.,
skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce; zob. też M.A. Nowicki,
I NSP 256/25
5
Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo do rzetelnego
procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo tego
Trybunału, a także postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., I NSP
48/19; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21). W orzecznictwie Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka nie określono sztywnych granic czasowych
postępowania, których przekroczenie mogłoby być automatycznie uznane za
przewlekłość postępowania. Ocena spełnienia obowiązku zależy od okoliczności
konkretnej sprawy, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników wpływających
na tok postępowania (zob. P. Gorajewski, Rozsądny termin rozpoznania sprawy
przez sąd w świetle standardu Rady Europy a praktyka sądowoadministracyjna (w:)
Stosowanie Prawa Europejskiego w orzecznictwie sądowym z 2019 r., s. 69-70
oraz powołane tam orzecznictwo ETPC). Przewlekłość postępowania nie ocenia się
zatem w sposób mechaniczny, lecz w każdej sprawie indywidualnie (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r.,
I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r., I NSP
145/21).
W niniejszej sprawie czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy
przez Sąd Apelacyjny w Krakowie przekroczył 24 miesiące. Przedmiotowa sprawa
wpłynęła do I Wydziały Cywilnego Sądu Apelacyjnego w Krakowie w dniu 6 lutego
2023 r. z apelacjami pozwanych. W dniu 8 lutego 2023 r. wylosowany został sędzia
referent, zaś w dniu 19 kwietnia 2023 r. wydano zarządzenie wzywające
pozwanych do uzupełnienia braków formalnych apelacji oraz wniosków o
zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2023 r.
pozwani zostali wezwani do uzupełnienia dalszych braków wniosków o zwolnienie
od kosztów sądowych. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2023 r.
uwzględnił częściowo wnioski pozwanych o zwolnienie od kosztów sądowych a
zarządzeniem z dnia 21 września 2023 r. wezwał pozwanych do uiszczenia braków
fiskalnych apelacji. Zarządzeniem z dnia 18 października 2023 r. doręczono odpis
apelacji stronie powodowej, a na podstawie zarządzenia z dnia 11 grudnia 2023 r.
zarządzono doręczenie pisma procesowego każdemu z pozwanych.
Długość tego okresu dowodzi, że w sprawie prowadzonej przed Sądem
Apelacyjnym w Krakowie pod sygn. akt I AGa 59/23 nastąpiła przewlekłość
I NSP 256/25
6
postępowania, tym bardziej, że 23 stycznia 2024 r. zarządzono złożenie akt
w archiwum. W tym kontekście należy zauważyć, że 20 lutego 2026 r. zapadł wyrok
w niniejszej sprawie. Dlatego też Sąd Najwyższy stwierdza przewlekłość tego
postępowania na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość
postępowania.
Ustosunkowując się do argumentów podniesionych przez uczestnika
postępowania należy zaznaczyć, że za okoliczność usprawiedliwiającą Sąd
Apelacyjny w Krakowie nie można uznać okoliczności wpływu dużej ilości spraw
przy ograniczonym składzie osobowym sędziów w nim orzekających. W
orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że trudności kadrowe nie mogą mieć
zasadniczo wpływu na rozpoznawanie spraw w rozsądnym terminie (postanowienia
Sądu Najwyższego: z 17 lutego 2012 r., III SPP 2/12 i z 6 maja 2020 r., I NSP
34/20). Duży napływ spraw, jak również ograniczona ilość sędziów mogących je
rozpoznać, nie może przecież usprawiedliwiać przewlekłości postępowania i tym
samym wpływać negatywnie na sytuację strony, której przysługuje prawo do
rozpoznania jej sprawy w rozsądnym terminie.
Uwzględniając skargę na przewlekłość postępowania apelacyjnego,
stosownie do treści art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,
Sąd Najwyższy miał obowiązek rozstrzygnąć wniosek skarżącego o zasądzenie od
Skarbu Państwa odpowiedniej sumy pieniężnej. Przyznanie odpowiedniej sumy
pieniężnej stanowi sankcję dla państwa za wadliwe zorganizowanie wymiaru
sprawiedliwości oraz rekompensatę dla skarżącego za krzywdę moralną
spowodowaną przewlekłością postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z 6
stycznia 2006 r., III SPP 154/05). Wysokość przyznanej sumy pieniężnej powinna
być proporcjonalna do czasu trwania zwłoki, jej przyczyn oraz dolegliwości dla
skarżącego. Odpowiednia suma pieniężna pełni rolę swoistego zadośćuczynienia
za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania sądowego
(postanowienia Sądu Najwyższego: z 9 kwietnia 2019 r., I NSP 9/19; z 24 lutego
2016 r., III SPP 53/15).
Skarżąca wnioskowała o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 10 000 zł.
Sąd Najwyższy wziął pod uwagę charakter i znaczenie sprawy oraz czas trwania
zwłoki w podejmowaniu czynności przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, jak również to,
I NSP 256/25
7
że zasądzenie sumy pieniężnej nie ma na celu wyrównanie szkody powstałej na
skutek przewlekłości postępowania i nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej
pełnej żądanej przez kwoty. Sąd Najwyższy w sprawie nie stwierdził żadnych
szczególnych przesłanek za tym przemawiających. W ocenie Sądu Najwyższego
kwota 2 000 zł (dwa tysiące złotych) w pełni rekompensuje zaistnienie i skutki
przewlekłości postępowania. Z tych też względów, skarga podlegała oddaleniu w
pozostałym zakresie.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 2 i 4
ustawy o skardze na przewlekłość postępowania orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji
postanowienia, oddalając skargę w pozostałym zakresie na podstawie art. 12 ust. 1
ustawy o skardze na przewlekłość w punkcie 3.
Podstawę orzeczenia o kosztach sądowych w punkcie 4 postanowienia –
uiszczonej przez skarżącą opłacie od skargi w kwocie 200 zł – stanowi art. 17 ust. 3
ustawy o skardze na przewlekłość, zgodnie z którym uwzględniając lub odrzucając
skargę, sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.
O kosztach postępowania skargowego w punkcie 5 postanowienia
(wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240 zł oraz 17 zł tytułem opłaty
skarbowej od pełnomocnictwa) orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z
art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość
postępowania oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22
października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2026,
poz.118).
Janusz Niczyporuk Krzysztof Wiak Grzegorz Żmij
(J.C.)
[r.g.]
