I NSP 23/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 lutego 2026 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Adam Redzik
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie ze skargi S.M.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuratora Okręgowego
w Gdańsku w sprawie o sygn. […],
z udziałem Skarbu Państwa - Prokuratora Okręgowego w Gdańsku
po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych w dniu 10 lutego 2026 r.:
oddala skargę.
Adam Redzik Oktawian Nawrot Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
Skargą datowaną na 30 grudnia 2025 r. obrońca podejrzanego S.M., wniósł
o: (1) stwierdzenie, że w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez
Prokuratora Okręgowego w Gdańsku, sygn. […], nastąpiło naruszenia prawa
skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, oraz (2)
przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że śledztwo trwa dłużej,
niż jest to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych,
które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, przekraczając przy tym trzymiesięczny
termin ustawowy ponad trzydzieści pięć razy. Podkreślono również,
I NSP 23/26
2
że postępowanie toczy się już przeszło 8 lat, zaś w ciągu ostatnich sześciu lat
nie wykonano żadnych czynności z udziałem skarżącego. Zdaniem skarżącego
w sprawie nie są podejmowane decyzje merytoryczne i pomimo,
że przeprowadzono już końcowe zaznajomienie z materiałami, śledztwo
nie zostało zakończone. W ocenie obrońcy podejrzanego czynności śledztwa
nie są prowadzone sprawie ani nie wymagają tak długiego czasu.
W odpowiedzi na skargę z 26 stycznia 2026 r. (data prezentaty
Sądu Najwyższego), prokurator Prokuratury Okręgowej w Gdańsku wniósł
o jej oddalenie jako niezasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn.: Dz.U. 2023,
poz. 1725, dalej: „u.s.p.p.”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie,
że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa
do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie
zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa
dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych
i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej
lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.p.p., dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia
kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora
prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu
zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd
lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy
egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania
I NSP 23/26
3
od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim
etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej
i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych
w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,
która zarzuciła przewlekłość postępowania.
2. Przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy trzykrotnie oddalał skargi złożone
przez obrońcę podejrzanego na przewlekłość postępowania […]: postanowieniem z
24 lipca 2019 r., sygn. I KSP 1/19, postanowieniem z 9 grudnia 2021 r., sygn. I KO
46/21 oraz postanowieniem z 7 listopada 2023 r., I NSP 210/23.
W uzasadnieniu postanowienia z 24 lipca 2019 r. Sąd Najwyższy
m.in. wskazał, że jakkolwiek postępowanie trwa od stycznia 2017 r., to w świetle
realiów tego skomplikowanego śledztwa nie można przyjąć, iż jest ono prowadzone
przewlekle, czy opieszale. Sama długotrwałość postępowania nie przesądza
bowiem, że doszło do jego przewlekłości, która zachodzi dopiero wtedy,
gdy postępowanie jest prowadzone rozwlekle, ponad konieczność wyjaśnienia
okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Chodzi bowiem o to, by czynności zmierzające do wydania decyzji procesowych
kończących dany etap procesu karnego „odbywały się właśnie bez zbędnej zwłoki,
bez nieuzasadnionego opóźnienia”.
W uzasadnieniu postanowienia z 9 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy wskazał,
że o przewlekłości postępowania nie stanowi automatycznie samo przekroczenie
terminów śledztwa czy dochodzenia, określonych w art. 310 k.p.k. i art. 325 i k.p.k.,
należy bowiem brać także pod uwagę przedmiot prowadzonego postępowania.
Zwłaszcza śledztwa dotyczące przestępczości zorganizowanej, gospodarczej
czy karno-skarbowej, będą z zasady wymagać więcej czasu, zaś ocena
przewlekłości musi uwzględniać i te okoliczności.
W uzasadnieniu postanowienia z 7 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy podzielił
powyższe poglądy, a dodatkowo uwzględnił sytuację epidemiczną, która utrudniała,
a niekiedy i uniemożliwiała sprawne wykonywania czynności procesowych.
3. Postępowanie w sprawie trwa od stycznia 2017 r. Początkowo
prowadzone było pod sygn. […] przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie,
następnie zaś sprawa została przekazana Prokuraturze Okręgowej w Poznaniu. Od
I NSP 23/26
4
17 grudnia 2019 r. sprawa prowadzona jest przez Prokuraturę Okręgową w
Gdańsku, Wydział do spraw Wojskowych, sygn. […].
Jak wskazał w odwiedzi na skargę prokurator, „z uwagi na ustalone w toku
śledztwa powiązania podmiotowo-przedmiotowe, w ramach śledztwa
realizowane są również czynności związane z weryfikacją tego czy w latach
2012-2016 w Warszawie i innych miejscowościach, doszło do nieprawidłowości
przy dostawach sprzętu meteorologicznego realizowanych przez firmy: „C. Sp. J. z
siedzibą w B. i M. z siedzibą w S. na rzecz S. i ich odbiorze, a polegających na:
dostarczeniu, przez ww. firmy, przy realizacji kolejnych organizowanych przez
Jednostkę Wojskową […] na rzecz S. postępowań przetargowych na zakup […],
sprzętu który nie spełniał wymagań określonych przez Zamawiającego w SIWZ
oraz czy wykonawca wprowadzał w błąd Dowódcę Jednostki Wojskowej […] w
składanych oświadczeniach ofertowych wskazując, że poszczególne składniki
dostarczanych systemów, a zwłaszcza ich jednostki centralne, jak również […]
i inne podzespoły spełniają wymagania określone w SIWZ, w tym co do wagi
poszczególnych elementów, przy czym przedstawiciele ww. firm działali w celu
osiągnięcia korzyści majątkowej i na szkodę zamawiającego, doprowadzając
go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, to jest o popełnienie przestępstwa
określonego w art. 286 § 1 k.k. Nadto przedmiotem tego śledztwa jest weryfikacja
okoliczności w zakresie niedopełnienia obowiązków służbowych i przekroczenia
uprawnień przez żołnierzy z […], w tym […], w zakresie czynności związanych z
odbiorem w/w sprzętu […], dostarczanego przez firmy „C. Sp. J. i M. w ramach
prowadzonych komisyjnie odbiorów technicznych na rzecz ww. Służby,
bez dokładnego sprawdzenia parametrów technicznych dostarczonego sprzętu
z wymaganiami SIWZ i umowy, i działanie tym w celu osiągnięcia korzyści
majątkowej przez ww. firmy i na szkodę interesu publicznego, to jest o popełnienie
przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. i inne” (k. 3 verte – 4).
Jak wskazano powyżej, czynności podejmowane w sprawie do sierpnia
2023 r. stanowiły przedmiot oceny Sądu Najwyższego i Sąd nie stwierdził
przewlekłości postępowania.
W odpowiedzi z 26 stycznia 2026 r. prokurator, na 34 stronach,
wymienił czynności dowodowe wykonane w śledztwie od momentu wniesienia
I NSP 23/26
5
skargi na przewlekłość postepowaniami rozpoznanej przez Sąd Najwyższy
postanowieniem z 7 listopada 2023 r., sygn. I NSP 210/23, mające na celu zebranie
dowodów w zakresie wstępnie ustalonych nieprawidłowości związanych
z postępowaniami przetargowymi będącymi przedmiotem śledztwa,
ich udokumentowaniem, przesłuchaniem świadków, dokonaniem oględzin,
zebraniem dodatkowej dokumentacji, uzyskaniem opinii biegłego i wykonaniem
analiz, jak również zebraniem danych o stosunkach, które łączyły osoby podejrzane
i inne osoby będące w zainteresowaniu śledztwa, w tym: przesłuchanie świadków,
wykonanie analizy materiałów śledztwa, zapoznając się z całym materiałem
dowodowym przeanalizowano tj.: 40 tomów akt głównych, 26 tomów materiałów
śledztwa z wykonanych czynności we wskazanych jednostkach, 3 tomów
dokumentacji z […], 3 tomów dokumentacji z […], ok. 17 000 stron innych
dokumentów, przedstawianie zarzutów, wydanie postanowienia o powołaniu […]
do wydania opinii.
Jednocześnie prokurator wyjaśnił, że z uwagi na obszerność
materiału dowodowego, analiza trwała znacznie dłużej niż uprzednio planowano.
Nadto w jej wyniku ujawniono potrzebę uzyskania dodatkowych dokumentów
i wykonania dodatkowych czynności, które następnie konsekwentnie wykonywano.
Analiza całokształtu czynności podejmowanych przez Prokuraturę Okręgową
w Gdańsku w kontekście przesłanek określonych w art. 2 u.s.p.p. prowadzi
do wniosku, że podejmowane one były bez zbędnej zwłoki.
Prokurator wskazał ponadto, że prowadzone postępowanie
jest skomplikowane pod względem prawnym i faktycznym, co znalazło
potwierdzenie w ocenie dokonanej przez Sąd Najwyższy już w postanowieniu
z 9 grudnia 2021 r. Obejmuje ono liczne, obszerne, powiązane ze sobą
podmiotowo i przedmiotowo okoliczności i wątki związane z będącymi
jego przedmiotem nieprawidłowościami, które dotyczą przetargów publicznych
na zakup wysoce specjalistycznego sprzętu […] dla Sił Zbrojnych RP w okresie lat
2012 - 2016. Było to podstawą do przeprowadzenia licznych czynności
procesowych.
Jednocześnie zgodzić się należy z prokuratorem, a zarazem oceną
dokonaną przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 grudnia 2021 r., że z uwagi
I NSP 23/26
6
na wskazane powiązania, przeprowadzenie kompleksowego postępowania
dowodowego wynikało z potrzeby realizacji dyrektywy zawartej w art. 297 § 1 k.p.k.
oraz w art. 34 § 1 k.p.k., tak aby zagwarantować możliwe pełne wyjaśnienie
wszystkich okoliczności, doprowadzenie do precyzyjnego określenia ról
poszczególnych osób, które były odpowiedzialne za ujawnione w toku śledztwa
nieprawidłowości oraz po zakończeniu tych czynności, ewentualne całościowe
sformułowanie i uzupełnienie tym osobom stawianych im zarzutów w sposób,
który będzie obejmował wszystkie stwierdzone w toku śledztwa nieprawidłowości
oraz zapewni właściwe i pełne dokonanie prawno-karnej oceny ich czynów.
Z tych względów celowe było prowadzenie jednego postępowania,
gdyż prowadząc je oddzielnie wiele czynności procesowych takich jak oględziny
sprzętu, dokumentacji przetargowej, przesłuchiwanie części świadków,
wykorzystanie wniosków z przeprowadzonych badań przez biegłych w odniesieniu
do poprzednio zakupionego sprzętu, który podlegał oględzinom, byłoby utrudnione,
dublowane i bardziej długotrwałe oraz odnosiłoby się fragmentarycznie
do poszczególnych okoliczności, nie dając jednocześnie obrazu wszystkich
połączonych ze sobą zachowań ustalonych osób w tym okresie.
4. Dodatkowo zauważyć należy, że przedstawiając przebieg postępowania,
obrońca podejrzanego przedstawił wyłącznie część czynności podejmowanych
w latach 2017–2020. Prawidłowość tych czynności, jak zauważył sam obrońca
podejrzanego, stanowiła już przedmiot oceny Sądu Najwyższego – Sąd Najwyższy
oddalił skargi na przewlekłość postępowania przygotowawczego.
Rozumowanie odwołujące się do wskazanych wyżej okoliczności, w realiach
niniejszej skargi, uznać więc należy za dotknięte błędem non sequitur.
5. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że nie nastąpiło
naruszenie prawa podejrzanego do rozpoznania sprawy w postępowaniu
przygotowawczym bez nieuzasadnionej zwłoki. W związku z tym Sąd Najwyższy
oddalił skargę na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p.
Adam Redzik Oktawian Nawrot Paweł Wojciechowski
I NSP 23/26
7
[P.Sz.]
