I NO 35/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 15 kwietnia 2026 r.
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Elżbieta Karska
SSN Grzegorz Żmij
w sprawie z wniosku J.T.
o wznowienie postępowania ze skargi na przewlekłość zakończonego
postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2022 r.,
sygn. II S 102/22
na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych
w dniu 15 kwietnia 2026 r.,
na podstawie art. 540 § 1 k.p.k. a contrario oraz art. 638 k.p.k. postanowił:
1. stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem
Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2022 r., sygn.
akt II S 102/22;
2. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego obciążyć
Skarb Państwa.
Elżbieta Karska Tomasz Przesławski Grzegorz Żmij
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 22 lutego 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił
skargę J.T. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Pruszkowie, sygn. akt II K (…)/21.
I NO 35/25
2
Pismem z 1 sierpnia 2025 r. J. T. wystąpił do Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z pismem zatytułowanym „Wniosek”.
Zarządzeniem z 5 sierpnia 2025 r. Przewodniczący II Wydziału karnego
Sądu Apelacyjnego w Warszawie zakwalifikowała pismo, z uwagi na jego treść,
jako sygnalizację możliwości wznowienia postępowania z urzędu wobec
wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
i przekazała pismo do Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przepisów o wznowieniu
postępowania nie stosuje się do postępowania w sprawie skargi na przewlekłość
postępowania w sprawie karnej, z uwagi na odrębne i całościowe uregulowanie
jej zasad i trybu wnoszenia i rozpoznawania zawarte w ustawie o z dnia 17 czerwca
2004 r. o tej skardze i nieprzewidujące wznawiania tego postępowania
postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 maja 2007 r., V KZ 24/07, OSNKW z 2007 r.,
z. 6, poz. 53; 9 lipca 2013 r., II KZ 23/13). Taki sam pogląd wyrażono zresztą także
w odniesieniu do skargi na przewlekłość postępowania cywilnego (zob. uchwała
Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2005 r., III SPZP 1/05, OSNP z 2005 r.
z. 19, poz. 321).
Sąd Najwyższy wskazuje, że niemożność wznowienia postępowania
implikuje charakter orzeczenia wydawanego w przedmiocie skargi na przewlekłość.
Nie kończy ono postępowania „w sprawie”, ale rozstrzyga jedynie kwestie uboczną;
tymczasem bezsporne jest, że możliwość wznowienia postępowania (w ujęciu
procedury karnej) aktualizuje się dopiero wobec definitywnego i ostatecznego
(tj.: prawomocnego i wykonalnego) rozstrzygnięcia sprawy (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 23 września 2016 r., KSP 4/16).
Dlatego też na tej podstawie stwierdzono niedopuszczalność postępowania
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt II S 102/22.
Na marginesie rozważań wskazać należy, że wznowienie prawomocnie
zakończonego postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku
I NO 35/25
3
z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może
nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. np. uchwała siedmiu
sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2005 r. sygn. I KZP 5/05).
Pismo pochodzące od uczestnika postępowania w tym przedmiocie powinno
zatem zostać potraktowane jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania
z urzędu i w takim trybie ocenione. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że brak
jest możliwości postąpienia z pismem sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono
wniosek o wznowienie postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z 7 grudnia 2021 r., sygn. V KZ 39/21). Okoliczności w nim podniesione mogą
jedynie zostać zweryfikowane z urzędu.
Na zakończenie Sąd Najwyższy wskazuje, że w realiach niniejszej sprawy
można byłoby poprzestać jedynie na pisemnym poinformowaniu sygnalizującego,
jednakże za celowe uznano decyzję o niedopuszczalności wszczęcia postępowania
wznowieniowego w sprawie dotyczącej przewlekłości postępowania podjąć
w formie niezaskarżalnego postanowienia.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
Elżbieta Karska Tomasz Przesławski Grzegorz Żmij
MR
[r.g.]
