I NKRS 89/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 lutego 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Tomasz Przesławski (sprawozdawca)
SSN Aleksander Stępkowski
w sprawie z odwołania K. T.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z dnia 23 czerwca 2022 r.
w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu,
ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2019 r., poz. 179,
z udziałem J. W.,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 18 lutego 2025 r.,
uchyla zaskarżoną uchwałę i przekazuje sprawę Krajowej
Radzie Sądownictwa do ponownego rozpatrzenia.
Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Aleksander Stępkowski
UZASADNIENIE
Krajowa Rada Sądownictwa (dalej: „Rada”, „KRS”): uchwałą nr [...]1 z 6
listopada 2019 r. w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia
urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu,
I NKRS 89/22
2
ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2019 r., poz. 179, przedstawiła Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o powołanie J. W. do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu oraz nie
przedstawiła wniosku o powołanie P. C., P. D., J. K. oraz K. T. do pełnienia urzędu
sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu.
K. T. złożyła do Sądu Najwyższego odwołanie od powyższej uchwały.
Pozostali uczestnicy postępowania nie złożyli odwołań, wobec czego uchwała nr [...]1
z dnia 6 listopada 2019 r. w odniesieniu do tych kandydatów jest prawomocna.
Sąd Najwyższy orzeczeniem z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I NO 5/20,
uchylił zaskarżoną uchwałę i przekazał sprawę Krajowej Radzie Sądownictwa do
ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że kandydatura
K. T. nie została rozpatrzona wszechstronnie przez Krajową Radę Sądownictwa,
ponieważ z uzasadnienia uchwały nie wynika jednoznacznie, dlaczego dokonano
wyboru kandydata, który nie legitymuje się wymiernymi – lepszymi kwalifikacjami,
czy poparciem Kolegium i Zgromadzenia danego sądu. Sąd Najwyższy podniósł, że
Rada przedstawiła argumenty na rzecz kandydatury J. W. i jego przewagi nad
kandydaturą odwołującej się, ale uczyniła to w sposób niepełny i niekonsekwentny,
wskazując m.in. na większą stabilność orzecznictwa wybranego kandydata oraz
większe praktyczne doświadczenie zawodowe. W ocenie Sądu Najwyższego,
konkluzje Rady budzą wątpliwości, ponieważ stwierdzenie o większym praktycznym
doświadczeniu zawodowym J. W. niż K. T. stoi w sprzeczności z ustalonym przez
Radę stanem faktycznym. W świetle okoliczności powołanych w odwołaniu i
niezaprzeczonych przez Radę, wątpliwości budzi także ustalenie, że orzecznictwo
odwołującej się cechuje się niższą stabilnością niż orzecznictwo sędziego
wskazanego przez Radę. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę, że o ile Rada nie
jest związana opinią trzyosobowego zespołu, to – w przypadku podjęcia odmiennej
od rekomendowanej decyzji – powinna podać konkretne powody, dla których
zamierza od niej odstąpić. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie
wynika, dlaczego Krajowa Rada Sądownictwa nie podzieliła stanowiska zespołu
odnośnie do kandydatury K. T.. Sąd Najwyższy wskazał również, że brak opinii
Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Apelacji Lubelskiej nie zwalnia Rady z obowiązku
I NKRS 89/22
3
konkretnego uzasadnienia, dlaczego uznaje ona opinię zgromadzenia ogólnego
sędziów za zbyteczną na potrzeby danego postępowania.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Krajowa Rada Sądownictwa
podjęła uchwałę nr [...]2 z dnia 4 sierpnia 2020 r. w przedmiocie przedstawienia
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie J. W. do pełnienia
urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu
oraz nieprzedstawienia wniosku o powołanie Pani K. T. do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu.
Odwołanie od powyższej uchwały wniosła 30 października 2020 r. K. T.,
zaskarżając uchwałę z powodu jej sprzeczności z prawem.
Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt I
NKRS 45/21, wydanym w ramach niniejszego postępowania nominacyjnego, uchylił
zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa nr [...]2 z dnia 4 sierpnia 2020 r. w
całości i przekazał sprawę Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego
rozpoznania.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Krajowa Rada Sądownictwa
podjęła uchwałę nr [...]3 z dnia 10 czerwca 2021 r. w przedmiocie przedstawienia
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie J. W. do pełnienia
urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu
oraz nieprzedstawienia wniosku o powołanie K. T. do pełnienia urzędu na stanowisku
sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu.
Odwołanie od powyższej uchwały wniosła uczestniczka postępowania K. T.,
zaskarżając uchwałę w całości.
Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 31 maja 2022 r. o sygn. akt I NKRS 150/21,
uchylił zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Sądownictwa nr [...]3 z dnia 10 czerwca
2021 r. i przekazał sprawę Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego
rozpoznania.
Uchwałą nr [...] z 23 czerwca 2022 r. Krajowa Rada Sądownictwa:
1. przedstawiła Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o powołanie J.
W. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie
Okręgowym w Radomiu;
I NKRS 89/22
4
2. nie przedstawiła Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie
K. T. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie
Okręgowym w Radomiu.
Na posiedzeniu w dniu 20 czerwca 2022 r. zespół członków Krajowej Rady
Sądownictwa, po zapoznaniu się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami i ich
przeanalizowaniu, w tym z orzeczeniem Sądu Najwyższego o sygn. akt I NKRS
150/21, zapadłym w niniejszym postępowaniu nominacyjnym, omówił szczegółowo
kandydatów, odbył naradę i uznał, że materiały są wystarczające do zajęcia
stanowiska w sprawie. Podczas glosowania członkowie zespołu na K. T. oddali 2
glosy „za”, nie oddając głosów „przeciw”, przy 1 glosie „wstrzymującym się”, a na J.
W. oddali 1 głos „za”, nie oddając głosów „przeciw”, przy 2 głosach „wstrzymujących
się”. W wyniku powyższego głosowania, zespół przyjął stanowisko o
rekomendowaniu Krajowej Radzie Sądownictwa na jedno wolne stanowisko
sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu K. T..
Krajowa Rada Sądownictwa, nie podzielając stanowiska zespołu, uznała, że
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej zostanie przedstawiony wniosek
o powołanie J. W. do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w
Sądzie Okręgowym w Radomiu.
W ocenie Krajowej Rady Sądownictwa J. W. posiada wysokie kwalifikacje
merytoryczne oraz wieloletnie doświadczenie zawodowe, a także wszechstronną,
stale pogłębianą wiedzę prawniczą, którą umiejętnie wykorzystuje w praktyce
zawodowej, dające rękojmię należytego wykonywania obowiązków orzeczniczych na
stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Radomiu.
O przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej J. W. zadecydował
zatem całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności wieloletnie, bogate
doświadczenie zawodowe, zdobyte przez niego podczas pracy orzeczniczej w
wydziale grodzkim i wydziałach karnych sądu rejonowego oraz sądu okręgowego,
jak również w ramach delegacji do pełnienia czynności administracyjnych w
Ministerstwie Sprawiedliwości, wnioski płynące z bardzo pozytywnej oceny jego
pracy i kwalifikacji zawodowych, potwierdzające rzetelną praktykę zawodową oraz
umiejętności predestynujące do pełnienia urzędu sędziego sądu okręgowego, a
także poparcie Kolegium Sądu Apelacyjnego w Lublinie.
I NKRS 89/22
5
W głosowaniu na posiedzeniu Krajowej Rady Sądownictwa w dniu 23 czerwca
2022 r. na:
1. K. T. oddano 2 głosy „za” oraz 9 głosów „przeciw”, przy 7 głosach
„wstrzymujących się” (przy udziale 18 osób), w rezultacie czego nie uzyskała
wymaganej bezwzględnej większości głosów,
2. J. W. oddano 15 głosów „za”, nie oddając głosów „przeciw”, przy 3 głosach
„wstrzymujących się” (przy udziale 18 osób), w rezultacie czego uzyskał
wymaganą bezwzględną większość głosów.
Pismem z 1 sierpnia 2022 r. K. T. (dalej: „skarżąca”) zaskarżyła uchwałę KRS
z 23 czerwca 2022 r. w całości.
Zaskarżonej uchwale zarzucono:
1. obrazę prawa materialnego, to jest:
1. przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
z których wynika obowiązek organów publicznych ścisłego respektowania
przepisów prawa oraz art. 45 ust. 1. Konstytucji, z którego wynika prawo
Skarżącej do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny organ –
poprzez rozpoznanie sprawy przez Krajową Radę Sądownictwa, która w tym
postępowaniu procedowała w sposób rażąco przewlekły, stronniczy,
oczywiście faworyzując Sędziego J. W. i równie oczywiście dyskryminując
Skarżącą; Radę, w której zasiadali sędziowie, co do których istnieją
wątpliwości co do ich bezstronności, a co do niektórych Skarżąca złożyła
wniosek o wyłączenie ich od rozpoznania niniejszej sprawy, a który to wniosek
nie został rozpoznany, a także sędziowie, którzy podjęli działania
nieprzewidziane przez żaden przepis prawa mające na celu zdyskredytowania
Skarżącej, a przez to wpłynęli na treść uchwały,
2. przepisów art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 14
Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
nakazujących sprawiedliwe oraz równe traktowanie i zakazujących
dyskryminacji – poprzez rażąco niesprawiedliwe, nierówne, a wręcz
dyskryminujące traktowanie Skarżącej,
I NKRS 89/22
6
3. przepisów art. 2, 32 ust. 1 i 2, 45 ust. 1, art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej, art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności, 33 ust. 1, 35 ust. 1 i 2, art. 44 ust.1 u.k.r.s. oraz przepisów art. 42 a
§ 1, 82 § 2, art. 107 § 1 pkt 1), 3) i 5) ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o
ustroju sądów powszechnych (dalej: „p.u.s.p.”) poprzez wywiedzenie z
samego faktu podniesienia, ocenionego przez Radę merytorycznie, zarzutu
odwoławczego podniesionego w jednym z rozpoznanym już wcześniej przez
Sąd Najwyższy odwołań niekorzystnych dla Skarżącej wniosków, choć rodzaj
i treść podnoszonych przez uczestnika zarzutów odwoławczych w żaden
sposób nie mieści się w określonym ustawami katalogu kryteriów
dopuszczalnych w procedurze konkursowej, a także poprzez uznanie, że
sformułowanie przez Uczestniczkę konkretnego zarzutu odwoławczego
stanowi naruszenie prawa w sytuacji, kiedy podobne zachowania innych,
znajdujących się dokładnie w takiej samej sytuacji procesowej uczestników
innych postępowań konkursowych za takie naruszenie uznawane nie były,
4. przepisów art. 2, 32 ust. 1 i 2, 45 ust. 1, art. 54 i 78 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6 i 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
i Podstawowych Wolności, art. 33 ust. 1 i art. 35 ust. 2 u.k.r.s. poprzez
przyjęcie za kryterium i podstawę rozstrzygnięcia na niekorzyść Skarżącej
zachowań mieszczących się w granicach gwarantowanej jej konstytucyjnie
wolności wypowiedzi,
5. naruszenie art. 2, art. 32 i art. 60, art. 14 Europejskiej Konwencji Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez niedokonanie oceny
kandydatów na podstawie przejrzystych kryteriów awansu, które
odpowiadałyby zasadom równego dostępu do służby publicznej, zasadom
równego traktowania oraz zasadom demokratycznego państwa prawa
urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a także oparcie
rozstrzygnięcia na przesłankach niewskazanych w ustawie w wyniku czego
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej Krajowa Rada Sądownictwa
przedstawia wnioski o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku Sędziego
Sądu Okręgowego w Radomiu innego Uczestnika, a nie Skarżącej,
posiadającej od wybranego Kandydata oczywiście wyższe kwalifikacje,
I NKRS 89/22
7
6. przepisu art. 32 i 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 39820
k.p.c. i art. 44 ust. 3 u.k.r.s. poprzez nieuwzględnienie przy ponownym
rozpoznaniu sprawy wykładni przepisów art. 32 i art. 60 Konstytucji zawartych
w uzasadnieniach wyroków Sądu Najwyższego z 27 maja 2020 r. w sprawie I
NO 5/20, z 24 marca 2021 r. w sprawie I NKRS 45/21 oraz z 31 maja 2022 r.
w sprawie I NKRS 150/21,
7. naruszenie art. 2, art. 32 i art. 60, art. 14 Europejskiej Konwencji Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez dokonanie oceny kandydatów
według stanów przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia istniejących w różnych
datach – w odniesieniu do Uczestnika na czas ostatniego posiedzenia
plenarnego Rady, w odniesieniu do Skarżącej na czas zgłoszenia, co oznacza
kilkuletni okres różnicy,
8. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść
uchwały, to jest:
1. przepisów art. 2, 32 ust. 1 i 2, 45 ust. 1, art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej, art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności, 35 ust. 1 i 2, art. 44 ust. 1 u.k.r.s. oraz przepisów art. 42 a § 1, 82 §
2, art. 107 § 1 pkt 1), 3) i 5), art. 110 § pkt 1) i 2), art. 111-121 § 1-6 p.u.s.p.
oraz przepisów art. 3981 § 1 – 39821 k.p.c. poprzez przeprowadzenie
postępowania – tym razem w szczątkowej postaci – w istocie odwoławczego
i merytoryczne rozpoznanie zarzutu podniesionego przez Skarżącą w
odwołaniu od pierwszej uchwały Rady przez samą Krajową Radę
Sądownictwa, chociaż odwołanie przysługiwało Skarżącej do Sądu
Najwyższego i wymagało zastosowania zastrzeżonej dla postępowania przed
tym sądem procedury,
2. naruszenie przepisu art. 33 ust. 1 i 2, art. 35 ust. 2 i 35 ust. 2 pkt 1), art. 42
ust. 1 u.k.r.s. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wszechstronny,
w oparciu o kryteria określone w ustawie i dokonanie wyboru kandydata, który
oczywiście nie legitymuje się wymiernie lepszymi kwalifikacjami, rozpoznanie
sprawy w oparciu o przesłanki niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy oraz
nie wynikające z udostępnionej Radzie w postępowaniu dokumentacji, a przez
to nieweryfikowalne pod kątem zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy oraz
I NKRS 89/22
8
przepisami prawa, rażąco dowolną ocenę dowodów dokonaną przez Radę
opiniującą w składzie kolegialnym, w tym dokonanie samodzielnej oceny
danych, które wchodzą w zakres oceny kwalifikacyjnej, a przez to uznanie, że
kandydatka nie spełnia przesłanek do powołania na stanowisko sędziego
sądu okręgowego w stopniu wyższym, niż wybrany kandydat, pomimo braku
jakichkolwiek podstaw do wyciągnięcia takiego wniosku;
3. przepisu art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art.
44 ust. 3 u.k.r.s. przez rozpoznanie sprawy przy przyjęciu za podstawę
rozstrzygnięcia stanu rzeczy istniejącego w dacie posiedzenia plenarnego
Rady w odniesieniu do Uczestnika postepowania, a w odniesieniu do
skarżącej według stanu rzeczy na dzień zgłoszenia;
4. przepisu art. 33 ust. 1, art. 35 ust. 2 i 35 ust. 2 pkt 1), art. 42 ust. 1 u.k.r.s.
poprzez brak z powołaniem się na merytoryczne przesłanki odniesienia w
pisemnym uzasadnieniu uchwały do opinii Zespołu KRS rekomendującego
przedstawienie Prezydentowi RP wniosku o powołanie do pełnienia urzędu
skarżącej jako osoby w najwyższym stopniu spełniającej wymagania stawiane
kandydatom na urząd sędziego sądu okręgowego, który to Zespół wskazał
okoliczności, które przemawiały za udzieleniem takiej rekomendacji,
5. przepisu art. 33 ust. 1, art. 35 ust. 2 i 35 ust. 2 pkt 1), art. 42 ust. 1 u.k.r.s.
poprzez nieodniesienie się żaden sposób w uzasadnieniu uchwały do obrazy
przepisów prawa stwierdzonych przez Sąd Najwyższy w poprzednich
procesach i nie zawarcie w uzasadnieniu wyjaśnienia, dlaczego obecnie, przy
podejmowaniu identycznego rozstrzygnięcia jak uchylone, Krajowa Rada
Sądownictwa nie wyeliminowała błędów stwierdzonych przy poprzednich
rozpoznaniach sprawy,
6. przepisu art. 33 ust. 1 u.k.r.s. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 35 ust.
2 pkt 1) u.k.r.s. przez jego błędną wykładnię, co doprowadziło do
nierozpatrzenia sprawy w sposób wszechstronny, nakazany powołanymi
przepisami kandydatury Skarżącej, jak również albo pominięcia, albo uznania
za nieistotne pewnej części kompetencji posiadanych przez Kandydatkę, a
którymi nie mógł wykazać się wskazany przez Radę do przedstawienia
Prezydentowi Kandydat, jak również dokonanie oceny Skarżącej w oparciu o
I NKRS 89/22
9
różne kryteria, niż poddawane ocenie w innych, podobnych postępowaniach
przed Radą, a także w oparciu również o wyniki swoistego rodzaju
„research’u”, przeprowadzonego bez podstawy prawnej przez niektórych
członków Rady, na okoliczności, które powinny być irrelewantne z punktu
widzenia celu tego postępowania oraz regulujących proces przepisów, co
skutkowało wydaniem uchwały rażąco dowolnej i w takim samym stopniu
sprzecznej z dostępnym KRS materiałem dowodowym, a co w konsekwencji
doprowadziło do wskazania przez Radę kandydata o kwalifikacjach
ewidentnie niższych od kwalifikacji Skarżącej, jako kandydata spełniającego
w najwyższym stopniu kryteria ustawowe, zamiast Odwołującej się,
posiadającej obiektywnie wyższe kwalifikacje merytoryczne i dającej rękojmię
należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości,
7. przepisów art. 28 ust. 3, 29 ust. 2. 32 ust. 1 i 1a i art. 44 ust. 1 u.k.r.s. oraz §
23 ust. 2 i 3 Uchwały Nr 158/2019 z dnia 24 stycznia 2019 r. w sprawie
Regulaminu Krajowej Rady Sądownictwa (M.P. z dnia 18 lutego 2019 r. –
zwanego dalej Regulaminem KRS) poprzez niezawiadomienie Kandydatki o
żadnej czynności podejmowanej przez Radę w toku postępowania po zwrocie
sprawy przez Sąd Najwyższy, w tym o terminie posiedzenia, na którym miała
być rozpoznawana jej sprawa, co realnie pozbawiło ją możliwości złożenia
zmodyfikowane wniosku o wyłączenie od rozpoznania poszczególnych
członków Rady.
Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w
całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Krajowej Radzie
Sądownictwa.
W odpowiedzi na odwołanie KRS wniosła o jego oddalenie. Rada wskazała,
że Uchwała, od której zostało wniesione odwołanie, zapadła w ramach
przysługujących Krajowej Radzie Sądownictwa ustawowych kompetencji, na
podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych i przy zastosowaniu
właściwych przepisów, a złożone odwołanie stanowi jedynie bezzasadną polemikę
ze sformułowaną przez Radę oceną materiałów sprawy i zajętym stanowiskiem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I NKRS 89/22
10
Wywiedzione w niniejszej sprawie odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności odnieść należy się jednak do samej istoty
postępowania w przedmiocie weryfikacji uchwał KRS prowadzonego przed Sądem
Najwyższym. W myśl art. 44 ust. 1 u.k.r.s. uczestnik postępowania może odwołać się
do Sądu Najwyższego wyłącznie z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem.
Chodzi w tym przypadku zarówno o zgodność z przepisami prawa materialnego, jak
i procesowego (wyrok Sądu Najwyższego z 29 lipca 2014 r., III KRS 12/14).
Podstawy odwołania nie mogą zatem stanowić zarzuty dotyczące ustalenia faktów
lub oceny dowodów (zob. wyrok Sądu Najwyższego: z 8 października 2014 r., III KRS
45/14; z 8 listopada 2017 r., III KRS 29/17; z 15 stycznia 2019 r., I NO 1/18; z 27
marca 2019 r., I NO 59/18). Sąd Najwyższy jest bowiem sądem prawa nie sądem
faktu.
Odwołanie od uchwały KRS wniesione na podstawie art. 44 ust. 1 u.k.r.s.
może prowadzić wobec tego jedynie do formalnej kontroli stosowania przez Radę
reguł postępowania dotyczących przestrzegania prawem określonych kryteriów
i procedur postępowania (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego
z 20 grudnia 1993 r., III AZP 20/93, a także wyrok Sądu Najwyższego: z 26 stycznia
2017 r., III KRS 37/16; z 7 marca 2017 r., III KRS 3/17; z 13 lipca 2017 r.,
III KRS 17/17; z 27 marca 2019 r., I NO 8/19).
W tak ukształtowanej procedurze weryfikacyjnej, poza kognicją Sądu
Najwyższego pozostaje dokonywanie merytorycznej oceny kandydatów na wolne
stanowiska sędziowskie (wyrok Sądu Najwyższego z 8 września 2021 r.,
I NKRS 64/21). To zadaniem Krajowej Rady Sądownictwa jest bowiem rozpatrzenie
i ocena kandydatów do pełnienia urzędu sędziego i dlatego Sąd Najwyższy nie
przeprowadza powtórnego badania kwalifikacji zawodowych i moralnych kandydata
do pełnienia urzędu sędziego (wyrok Sądu Najwyższego z 14 lipca 2016 r., III KRS
17/16 i przywołane tam orzecznictwo). Sąd Najwyższy nie ocenia zatem podjętej
przez Radę decyzji z punktu widzenia reguł zasadności. W wyroku z dnia 13 lipca
2012 r. Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził, iż „ocena przydatności kandydata należy
do Rady” (wyrok Sądu Najwyższego z 13 lipca 2012 r., III KRS 17/12).
Podkreślić należy, że takie postrzeganie roli Sądu Najwyższego w procesie
I NKRS 89/22
11
oceny uchwał KRS znajduje także odzwierciedlenie w judykaturze Trybunału
Konstytucyjnego, w której wyraźnie podkreśla się, że przedmiotem kognicji Sądu
Najwyższego pozostaje wyłącznie formalny aspekt dostępu do służby związany z
przestrzeganiem przez Radę zastosowanych kryteriów i procedur postępowania, a
nie sama ocena kwalifikacji czy też predyspozycji danej osoby z punktu widzenia
kryteriów stosowanych w ramach postępowania przed Radą, gdyż jakakolwiek
ingerencja w tę szczególną postać władztwa przynależnego Radzie skutkowałaby
naruszeniem art. 179 Konstytucji RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja
2008 r., SK 57/06, OTK ZU 2008, nr 4, poz. 63).
Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.k.r.s. Rada podejmuje uchwały po wszechstronnym
rozważeniu sprawy, na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień
uczestników postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone.
Nakaz podjęcia uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy oznacza, że Rada
nie może pominąć istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z
udostępnionej dokumentacji lub wyjaśnień, czy innych zebranych dowodów, ani
dokonać ustaleń sprzecznych z tym materiałem, zaś samo rozstrzygnięcie powinno
być wynikiem wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy w sposób,
który nie był dowolny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z: 26 kwietnia 2012 r., III KRS
11/12; 22 maja 2012 r., III KRS 14/12; 23 czerwca 2021 r., I NKRS 56/21; 2 lutego
2022 r., I NKRS 170/21). Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 35 ust. 2 u.KRS, który
stosowany także w postępowaniu przed Radą, nakazuje przy podejmowaniu uchwały,
o której stanowi art. 33 ust. 1 u.KRS, brać pod uwagę doświadczenie zawodowe, w
tym doświadczenie w stosowaniu przepisów prawa, dorobek naukowy, opinie
przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do karty
zgłoszenia oraz opinię kolegium właściwego sądu oraz ocenę właściwego
zgromadzenia ogólnego sędziów (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 8 września 2021
r., I NKRS 64/21).
Artykuł 42 ust. 1 u.k.r.s. nie określa wprost wymaganej treści uzasadnienia
uchwał nominacyjnych KRS. Nie powinno jednak ulegać wątpliwości, że
ustawodawca nie przyzwala przez to Radzie na arbitralność
(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2022 r., I NKRS 147/21). Swoboda wyboru
kandydatów, którzy zostaną przedstawieni Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej,
I NKRS 89/22
12
nie jest nieograniczona, a wyboru kandydatów nie można odrywać od ustawowych
przesłanek czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji (wyrok Sądu Najwyższego z
25 maja 2021 r., I NKRS 49/21). Podkreślić należy, że celem uzasadnienia jest
wykazanie, że uchwała została podjęta po wszechstronnym rozważeniu okoliczności
sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2013 r., III KRS 172/13).
W przedmiotowej sprawie, uzasadnienie zaskarżonej uchwały – w
szczególności w części dotyczącej okoliczności, które zdecydowały o
nieprzedstawieniu kandydatury odwołującego się Prezydentowi RP – nie dają
podstaw do tego, aby przyjąć, że ocena została dokonana w sposób wszechstronny.
Treść uzasadnienia zaskarżonej uchwały może zdaniem Sądu Najwyższego
wywoływać u postronnego obserwatora wątpliwości co do rzetelności
przeprowadzonej oceny i przyjętych przez Radę kryteriów. Podkreślić należy, że
uzasadnienie uchwały KRS jest bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na wymiar
sprawiedliwości w ogólności, pozwala bowiem na poznanie obiektywnych
okoliczności, które wpływają na dokonywane przez Radę wybory.
Rada wskazała, że kryterium decydującym był fakt delegacji do Ministerstwa
Sprawiedliwości. Rada nie wskazała jednak jak fakt delegacji przełoży się na istotne
znaczenie dla praktyki, czy też orzecznictwa sądowego. Delegacja do pełnienia
czynności administracyjnych nie może zastąpić niezbędnej praktyki orzeczniczej.
Będąc na delegacji w Ministerstwie Sprawiedliwości uczestnik nie sprawował zadań
z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Nie można zapominać, że sędzia jest
powoływany przede wszystkim do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez
swoją działalność orzeczniczą przejawiającą się w rozpoznawaniu spraw. W tym
zakresie zarówno skarżąca, jak i uczestnik posiadają podobne kwalifikacje. Dlatego
nieuzasadnione jest stosowanie kryterium, w którym za wyróżniający element
traktuje się czynności pozaorzecznicze, mogą być one wyłącznie dodatkowym
elementem całościowej oceny kandydata.
Należy mieć na uwadze, że rekomendacja zespołu nie ma charakteru
wiążącego dla Krajowej Rady Sądownictwa. Stanowisko Zespołu może być jedynie
wykorzystane przez Radę przy wykonywaniu jej własnej kompetencji, co z kolei
zakłada podjęcie uchwały przez Radę po wszechstronnym rozważaniu sprawy,
stosownie do wymogów wynikających z art. 33 ust. 1 u.k.r.s. (por. wyrok Sądu
I NKRS 89/22
13
Najwyższego z 14 września 2017 r., III KRS 22/17). W ocenianym postępowaniu
Rada nie wskazała jednak w jakikolwiek sposób, dlaczego nie podzieliła
rekomendacji zespołu członków KRS, który rekomendował kandydaturę skarżącej.
W wyroku z 31 maja 2022 r., I NKRS 150/21, Sąd Najwyższy wskazał, że „z
uzasadnienia uchwały Krajowej Rady Sądownictwa powinno w sposób przejrzysty
wynikać przede wszystkim, w jakim stopniu kandydaci spełniają różnicujące ich
kryteria, i z jakiego względu różnice te zostały wzięte pod uwagę bądź pominięte w
ich ocenie. W analizowanym przypadku brak wyjaśnienia tej okoliczności świadczy o
dowolności oceny tego kryterium przez Krajową Radę Sądownictwa – nie sposób
bowiem stwierdzić, że zostało ono zastosowane w sposób jednolity w stosunku do
obojga kandydatów”. W ocenie Sądu Najwyższego, w niniejszym postępowaniu
Rada w nienależyty sposób wykonała nałożony na nią obowiązek.
W powyższych okolicznościach za uzasadniony uznać należało zarzut
naruszenia przez Radę art. 33 ust. 1 u.k.r.s. i art. 42 ust. 1 u.k.r.s. i z tego względu
uchylić zaskarżoną uchwałę.
Wobec konieczności wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego, na obecnym
etapie jako przedwczesne należy uznać odniesienie się do pozostałych zarzutów
odwołania.
Z tych wszystkich względów, Sąd Najwyższy przyjmując za podstawę art.
39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 u.k.r.s. uchylił zaskarżoną uchwałę
i przekazał Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego rozpatrzenia.
Tomasz Przesławski
[SOP]
r.g.
Oktawian Nawrot
Aleksander Stępkowski