I NKRS 49/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 lutego 2025 r.
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Tomasz Przesławski (sprawozdawca)
SSN Adam Redzik
w sprawie z odwołania X. Y.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...] z dnia [...] 2024 r.,
w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek
uprawniający do przejścia w stan spoczynku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 18 lutego 2025 r.,
uchyla zaskarżoną uchwałę i przekazuje sprawę Krajowej
Radzie Sądownictwa do ponownego rozpatrzenia.
Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Adam Redzik
UZASADNIENIE
Uchwałą nr [...] z [...] 2024 r. (dalej: „Uchwała”) w przedmiocie dalszego
zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do
przejścia w stan spoczynku Krajowa Rada Sądownictwa (dalej również: „KRS”,
„Rada”), na podstawie art. 69 § 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju
sądów powszechnych (Dz.U. 2024, poz. 334, dalej: „p.u.s.p.”), nie wyraziła zgody na
I NKRS 49/24
2
dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez X. Y. – sędziego Sądu Okręgowego
w Gliwicach (dalej: „skarżący”).
Z uzasadnienia Uchwały wynika, że pismem z 4 marca 2024 r. skarżący
oświadczył Krajowej Radzie Sądownictwa wolę dalszego zajmowania stanowiska
sędziego. Do oświadczenia załączono zaświadczenie lekarskie oraz zaświadczenie
psychologiczne stwierdzające o zdolności do pełnienia urzędu sędziego, ze względu
na stan zdrowia.
Na posiedzeniu [...] 2024 r. zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa,
przyjął stanowisko o rekomendowaniu Krajowej Radzie Sądownictwa podjęcia
uchwały o niewyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez
skarżącego. W uzasadnieniu stanowiska stwierdzono, że nie zachodzą szczególne
okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku. Nie przemawia za tym interes
wymiaru sprawiedliwości ani ważny interes społeczny.
W uzasadnieniu Uchwały wskazano, że Rada wzięła pod uwagę opinie
Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach, Przewodniczącego XII Wydziału
Cywilnego-Rodzinnego w tym sądzie, dane statystyczne dotyczące pracy
skarżącego oraz uwzględniła informacje o sytuacji kadrowej w Sądzie Okręgowym
w Gliwicach.
Podkreślono, że biorąc pod uwagę sytuację kadrową Sądu Okręgowego w
Gliwicach, a także przedłożone dane statystyczne dotyczące pracy skarżącego, nie
ma podstaw do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez
uczestnika postępowania. Rada podzieliła stanowisko zespołu i uznała, że nie
istnieje interes wymiaru sprawiedliwości, ani ważny interes społeczny w utrzymaniu
sędziego w ramach przydzielonego etatu sędziowskiego w miejsce przeprowadzenia
odpowiedniej procedury konkursowej zmierzającej do obsadzenia zwolnionego
stanowiska sędziowskiego. Podniesiono, że zasadą i regułą jest obligatoryjne
przejście sędziego w stan spoczynku wraz z osiągnięciem określonego wieku.
Przejście sędziego w stan spoczynku następuje ex lege. Natomiast art. 69 § 1b
p.u.s.p. stanowi wyjątek od powyższej zasady, a użyty w nim przez ustawodawcę
zwrot „może” oznacza uprawnienie (a nie obowiązek) KRS do wyrażenia zgody na
dalsze zajmowanie stanowiska sędziego pomimo ukończenia przez niego 65 roku
życia, o ile jest to uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym
I NKRS 49/24
3
interesem społecznym. Zgodnie z przyjętym zatem przez ustawodawcę założeniem,
odstąpienie od omawianej zasady musi wynikać z wyjątkowych okoliczności
mających szczególnie doniosły charakter. Rada analizowanej sprawie nie dostrzegła
wyjątkowych przesłanek pozwalających na uwzględnienie wniosku sędziego X. Y..
W głosowaniu na posiedzeniu Krajowej Rady Sądownictwa [...] 2024 r., Rada
za uwzględnieniem wniosku skarżącego oddała 2 głosy „za” oraz 8 głosów „przeciw”,
przy 3 głosach „wstrzymujących się” (oddano ogółem 13 głosów).
Uchwała KRS z [...] 2024 r. została zaskarżona w całości przez skarżącego.
Uchwale zarzucono naruszenie:
1. art. 180 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.,
co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, poprzez jego
niezastosowanie i podjęcie uchwały odmawiającej zgody na dalsze
zajmowanie stanowiska Sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach;
2. art. 69 § 1b p.u.s.p., co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie spawy
indywidualnej, poprzez błędną jego wykładnię i nieuprawnione przyjęcie przez
KRS, że ani interes wymiaru sprawiedliwości ani ważny interes społeczny, a
w szczególności racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego
lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególne sądy, nie
przemawiają za tym, abym w dalszym ciągu zajmował stanowisko sędziego
Sądu Okręgowego w Gliwicach;
3. art. 29 ust. 2, art. 33 ust. 1 i art. 42 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o
Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2021, poz. 269, dalej: „u.k.r.s.”), co
miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie spawy indywidualnej, poprzez brak
właściwego uzasadnienia uchwały i brak poinformowania uczestnika
postępowania przez KRS o terminie posiedzenia, na którym rozpatrywana
sprawa skarżącego, brak wszechstronnego rozważenia sprawy przez KRS,
brak pouczenia uczestnika postępowania o sposobie wniesienia odwołania od
zaskarżonej uchwały, co uniemożliwiło zapewnienie czynnego udziału w
postępowaniu.
Skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej Uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ww. organowi;
I NKRS 49/24
4
ewentualnie o:
2. uchylenie zaskarżonej Uchwały w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty,
stosownie do art. 39816 k.p.c. poprzez przyznanie Odwołującemu prawa do
dalszego zajmowania stanowiska Sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach
do ukończenia 70 roku życia zgodnie z art. 69 § 3 p.u.s.p.
Skarżący wniósł:
1. w oparciu o art. 44 ust. 3 u.k.r.s. w zw. z art. 734, 391 § 1, 39821 oraz 388 § 1
k.p.c. o zabezpieczenie roszczenia poprzez wstrzymanie skuteczności
Uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...] z dnia [...] 2024 r. w przedmiocie
dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek
uprawniający do przejścia w stan spoczynku do czasu prawomocnego
rozpatrzenia niniejszego odwołania;
2. z uwagi na możliwość wystąpienia niepowetowanej szkody, o której mowa w
art. 388 § 1 k.p.c. o niezwłoczne rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie mając
na uwadze osiągniecie w dniu 27 września 2024 r., wieku 65 lat, co mogłoby
utrudnić osiągnięcie celu postępowania w sprawie zainicjowanej odwołaniem
w związku zaistnieniem skutku, polegającego na faktycznym przejściu w stan
spoczynku sędziego przed rozpatrzeniem jego odwołania od powyższej
uchwały KRS.
KRS w datowanej na 26 czerwca 2024 r. odpowiedzi na odwołanie wniosła
o oddalenie wywiedzionego odwołania w całości, jako pozbawionego uzasadnionych
podstaw. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie wskazano, odwołujący się nie
wykazał, że zaskarżona uchwała została wydana sprzecznie z prawem. Podniesiono
także, że Rada nie naruszyła prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.
Zdaniem KRS dochowano obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności
sprawy, a w uzasadnieniu wyczerpująco i szczegółowo wskazano motywy, jakimi
kierowano się podejmując Uchwałę. W ocenie Rady niezasadny jest także zarzut
naruszenia art. 69 § 1b p.u.s.p.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
I NKRS 49/24
5
W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku o udzielenie zabezpieczenia
wskazać należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie rozstrzygnięto,
iż od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa wydanej na podstawie art. 69 § 1b p.u.s.p.
przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 30
czerwca 2021 r., I NZP 3/21). Stosownie zaś do art. 69 § 1b zdanie trzecie p.u.s.p.
w przypadku niezakończenia postępowania związanego z dalszym zajmowaniem
stanowiska sędziego po ukończeniu przez niego wieku, o którym mowa w § 1, sędzia
pozostaje na stanowisku do czasu zakończenia tego postępowania. W niniejszej
sprawie wniesienie odwołania spowodowało, że postępowanie nie zostało
zakończone. Wobec powyższego skarżący – stosownie do art. 69 § 1b zdanie trzecie
p.u.s.p. pozostaje na stanowisku do czasu zakończenia postępowania w sprawie z
odwołania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2025 r., I NKRS
58/23; wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2025 r., I NKRS 78/23).
Mając na względzie powyższe uznać należało, że wobec faktu, iż skarżący w
dalszym ciągu pełni stanowisko sędziego udzielenie zabezpieczenia poprzez
wstrzymanie wykonania było bezzasadne i wniosek ten jako taki podlegał oddaleniu.
Przechodząc do oceny zarzutów odwołania wskazać należy, że kognicja
Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących odwołań od uchwał KRS w przedmiocie
wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego ogranicza się do oceny
czy zaskarżona uchwała nie jest sprzeczna z prawem. Sąd Najwyższy bada zatem
– czy Rada nie przekroczyła swoich ustawowych kompetencji, a podjęte
rozstrzygnięcie ma oparcie w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Rolą
Sądu Najwyższego nie jest bowiem ocena zasadności podjętej uchwały w
przedmiocie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego.
Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zarezerwowane dla Krajowej Rady Sądownictwa,
która za pomocą tego instrumentu wpływa na kształt wymiaru sprawiedliwości w
Polsce, w aspekcie dotyczącym stanu kadry sędziowskiej. Sąd Najwyższy nie może
zastępować Rady (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 września 2023 r., I NKRS
36/23).
Zgodnie z art. 69 § 1 p.u.s.p. sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem
ukończenia 65 roku życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej
niż na dwanaście miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy Krajowej
I NKRS 49/24
6
Radzie Sądownictwa wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi
zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia,
do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata
na stanowisko sędziowskie.
W świetle art. 69 § 1b p.u.s.p. Rada może wyrazić zgodę na dalsze
zajmowanie stanowiska sędziego, jeżeli jest to uzasadnione interesem wymiaru
sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności,
jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego
lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów.
Od uchwały Rady wydanej na podstawie art. 69 § 1b p.u.s.p. przysługuje
odwołanie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 ust. 1 p.u.s.p. (zob. uchwała
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2021 r., I NZP 3/21).
Uchwała w przedmiocie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska
sędziego – jako uchwała w sprawie indywidualnej, w świetle art. 33 ust. 1 u.k.r.s.,
podejmowana jest po wszechstronnym rozważeniu sprawy, na podstawie
udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych
osób, jeżeli zostały złożone. Wynika z tego, że Rada w toku rozpoznawania sprawy
nie może pominąć istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z
udostępnionej dokumentacji lub wyjaśnień, czy innych zebranych dowodów, ani
dokonać ustaleń sprzecznych z tym materiałem, zaś samo rozstrzygnięcie powinno
być wynikiem wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy w sposób,
który nie był dowolny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z: 26 kwietnia 2012 r., III KRS
11/12; 22 maja 2012 r., III KRS 14/12; 23 czerwca 2021 r., I NKRS 56/21; 2 lutego
2022 r., I NKRS 170/21; 29 marca 2023 r., I NKRS 9/22). Zrealizowanie przez KRS
obowiązku wynikającego z art. 33 ust. 1 u.k.r.s. powinny być możliwe do
zweryfikowania po analizie uzasadnienia uchwały Rady.
W niniejszej sprawie zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 u.k.r.s.
Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że Krajowa Rada Sądownictwa nie
odniosła się do treści stanowiska Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach z 3
kwietnia 2024 r., w którym stwierdzono wprost, że: „istnieje potrzeba dalszego
zajmowania stanowiska przez Pana sędziego X. Y. w XII Wydziale Cywilnym
Rodzinnym. Zwłaszcza, że Pan sędzia jest sędzią z długoletnim stażem, specjalistą
I NKRS 49/24
7
prawa rodzinnego. Od początku zawodowej kariery orzekał w sprawach rodzinnych
i opiekuńczych. Skuteczność Pana sędziego w zakresie liczby załatwianych spraw,
stabilności orzecznictwa stanowi znaczący wkład w pracę XII Wydziału Cywilnego
Rodzinnego oraz osiągane przez Wydział wyniki”. Pozytywnie o pracy skarżącego
wypowiadała się także Przewodnicząca XII Wydziału Cywilnego Rodzinnego Sądu
Okręgowego w Gliwicach.
W odniesieniu do tych okoliczności Rada jedynie zdawkowo wskazała w
uzasadnieniu, że „wzięła pod uwagę opinie Wiceprezesa Sądu Okręgowego
w Gliwicach, Przewodniczącego XII Wydziału Cywilnego-Rodzinnego w tym Sądzie,
dane statystyczne dotyczące pracy Pana sędziego oraz uwzględniła informacje o
sytuacji kadrowej w Sądzie Okręgowym w Gliwicach”. Podniesiono także, że „w
ocenie Krajowej Rady Sądownictwa, biorąc pod uwagę sytuację kadrową Sądu
Okręgowego w Gliwicach, a także przedłożone dane statystyczne dotyczące pracy
Pana sędziego, nie ma podstaw do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie
stanowiska sędziego przez uczestnika postępowania”.
Analiza uzasadnienia Uchwały przeprowadzona w kontekście
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie daje podstaw do stwierdzenia,
że Rada w wszechstronny sposób dokonała oceny wszystkich okoliczności sprawy.
Nie uwzględniono przy podejmowaniu uchwały sytuacji kadrowej wydziału, w którym
orzeka skarżący, a która uległaby pogorszeniu w wyniku przejścia skarżącego w stan
spoczynku. Nie wzięto również pod uwagę niemożliwości zastąpienia skarżącego,
wynikającej z przywoływanej już opinii Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach.
Należy przyjąć także, że Rada naruszyła art. 69 § 1b p.u.s.p. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego podnosi się bowiem, że „uznaniowość Rady jest ograniczona
kryteriami wskazanymi expressis verbis w art. 69 § 1b p.u.s.p. Na Radzie spoczywa
zatem obowiązek uzasadnienia, że interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny
interes społeczny wymaga odstąpienia od zasady, względnie tego nie uzasadnia”.
(wyrok Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2024 r., I NKRS 100/23). Rada powinna
wykazać zatem każdorazowo, w sytuacji, gdy złożony został przez sędziego wniosek
o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, że interes wymiaru
sprawiedliwości lub ważny interes społeczny nie uzasadnia wyrażenia takiej zgody.
W niniejszej sprawie, z uzasadnienia Uchwały nie wynika, dlaczego interes wymiaru
I NKRS 49/24
8
sprawiedliwości lub ważny interes społeczny nie uzasadnia dalszego zajmowania
stanowiska sędziego przez skarżącego. Nie jest takim uzasadnieniem wskazanie,
że interesu wymiaru sprawiedliwości lub ważnego interesu społecznego nie można
utożsamiać z dalszym zajmowaniem stanowiska przez sędziego,
który osiągnął wiek 65 lat.
Z uwagi na powyższe, zasadny jest również zarzut naruszenia art. 42 ust. 1
i 3 u.k.r.s. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest bardzo lakoniczne i nie uwzględnia
złożonych w sprawie stanowisk Prezesa Sądu Okręgowego w Gliwicach i
Przewodniczącej Wydziału, w którym orzeka skarżący. Wprawdzie art. 42
ust. 1 u.k.r.s nie określa wymogów co do treści uzasadnienia, jednak nie oznacza to,
że jego treść może być jakakolwiek lub sprowadzać się do przytoczenia brzmienia
przesłanek z art. 69 § 1b p.u.s.p. i poprzestaniu na wyłącznie ogólnych
stwierdzeniach. Treść uzasadnienia ma wskazywać na okoliczności, które daną
decyzję czynią zasadną. Okoliczności takiej nie stanowi sam fakt, że decyzję podjął
organ do tego umocowany, ani też samo zapewnienie tego organu o zasadności
podjętej przezeń decyzji (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 1 lipca 2019 r., I NO
70/19; 2 lutego 2021 r., I NKRS 18/21).
W odniesieniu do argumentacji dotyczącej naruszenia art. 180 ust. 1
Konstytucji RP, odróżnić należy instytucję przejścia w stan spoczynku od
pozbawienia statusu sędziego (złożenia z urzędu sędziowskiego). Wskazać bowiem
należy, że sędzia w stanie spoczynku nadal pozostaje sędzią, stąd niezasadny
okazał się zarzut naruszenia art. 180 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis art. 180 ust. 3
Konstytucji RP nie określa granicy wieku, po osiągnięciu której sędziowie przechodzą
w stan spoczynku, pozostawiając ustawodawcy uregulowanie tej kwestii w drodze
ustawy. Możliwość „dalszego zajmowania stanowiska sędziego” (tj. po osiągnięciu
wieku przejścia sędziego w stan spoczynku) nie stanowi też konstytucyjnie
określonego i bezwzględnego prawa osoby powołanej do pełnienia urzędu sędziego,
a jest specyficznym środkiem prawnym, pozwalającym Radzie na bieżące
reagowanie na aktualne potrzeby wymiaru sprawiedliwości oraz ochronę dobra
wymiaru sprawiedliwości (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 1 grudnia 2021 r., I
NKRS 62/21; z 21 czerwca 2023 r., I NKRS 30/23).
I NKRS 49/24
9
Zarzut braku zawiadomienia skarżącego o terminie posiedzenia, na którym
była rozpatrywana jego sprawa jest niezasadny. Ustawodawca w przepisie art. 29
ust. 2 u.k.r.s. nakłada wprawdzie na Radę obowiązek poinformowania uczestnika
o terminie posiedzenia, to nie precyzuje jednak sposobu, w jakim ma nastąpić
dopełnienie tego obowiązku. Kwestię tę reguluje § 11 uchwały nr 158/2019 KRS
w sprawie Regulaminu KRS z dnia 24 stycznia 2019 r., (M.P. 2019, poz. 192) zgodnie
z którym uczestnika postępowania informuje się o terminie posiedzenia, na którym
będzie rozpoznawana jego sprawa, poprzez stosowne ogłoszenie w Biuletynie
Informacji Publicznej KRS. Zgodnie z informacją zawartą w Biuletynie Informacji
Publicznej KRS, termin posiedzenia, na którym miała być rozpatrywana sprawa
odwołującego się, został wskazany 18 kwietnia 2024 r.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że ogłoszenie takie
pozostaje w zgodzie z celem obowiązku informacyjnego, o jakim mowa w art. 29 ust.
2 u.k.r.s. (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 1 grudnia 2021 r., I NKRS 62/21; z
4 października 2023 r., I NKRS 57/23). Jak słusznie podnosi się, informacji, o jakiej
mowa przepisie art. 29 ust. 2 u.k.r.s., nie można utożsamiać z wezwaniem na
posiedzenie Rady ani zawiadomieniem o takim posiedzeniu w znaczeniu, jakie tym
instytucjom nadaje Kodeks postępowania cywilnego. Wspomniana informacja nie
służy bowiem umożliwieniu uczestnikowi postępowania obowiązkowego lub
dobrowolnego stawiennictwa na posiedzeniu tego organu, gdyż poza przypadkami
skorzystania przez Radę z możliwości wezwania na posiedzenie celem wysłuchania
uczestnika postępowania, posiedzenia Rady odbywają się bez udziału uczestników
postępowania (wyroki Sądu Najwyższego: z 4 października 2023 r., I NKRS 57/23; z
1 grudnia 2021 r., I NKRS 62/21; z 13 marca 2019 r., I NO 52/18).
Brak prawidłowego pouczenia skarżącego co do dopuszczalności, terminu i
sposobu wniesienia środka zaskarżenia nie ma znaczenia dla rozpoznawanej
sprawy. Zarzut skarżącego byłby bowiem uzasadniony, gdyby na skutek owego
braku pouczenia nie wniósł do Sądu Najwyższego odwołania lub wniósł je
z uchybieniem ustawowego terminu albo złożył wniosek o przywrócenie terminu,
co jednak nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie.
W świetle powyższego, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 44
ust. 3 u.k.r.s., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
I NKRS 49/24
10
Zdanie odrębne od wyroku złożył SSN Adam Redzik.
Tomasz Przesławski Oktawian Nawrot Adam Redzik
Zdanie odrębne SSN Adama Redzika
Zdanie odrębne dotyczy kwestii formalnych. Uważam, że wobec treści
wskazanych niżej orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sąd Najwyższy orzekający w Izbie
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych powinien powstrzymać się od orzekania
w sprawach z zakresu odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa.
W uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21
grudnia 2023 r. (C-718), wydanego w następstwie pytania prejudycjalnego
skierowanego do TSUE przez skład z moim udziałem, Trybunał stwierdził, że skład
pytający (Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego) nie
ma cechy niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy
ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi
Karty Praw Podstawowych, a w konsekwencji nie może kierować do Trybunału pytań
prejudycjalnych w trybie art. 267 TFUE. Zdaniem Trybunału, pierwotną i zasadniczą
przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, że organem nominującym przedstawianych
Prezydentowi RP kandydatów na sędziów Sądu Najwyższego była Krajowa Rada
Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3 ze zm.). Należy też odnotować wydany niespełna miesiąc
wcześniej wyrok pilotażowy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada
2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), w którym
zaakcentowano wadliwość ukształtowania organu przedstawiającego Prezydentowi
RP kandydatów na sędziów poprzez zbytnie uzależnienie procesu wyłaniania
I NKRS 49/24
11
sędziowskiej jego części (15 sędziów wybranych spośród sędziów) od władzy
ustawodawczej i wykonawczej. To w opinii obu trybunałów wpływa na ocenę sądu z
udziałem sędziów powołanych przez Prezydenta RP z rekomendacji Krajowej Rady
Sądownictwa w obecnym kształcie jako niespełniającego kryteriów określonych w
orzecznictwie ETPCz i TSUE.
W świetle wskazanych wyroków, konieczne jest przeprowadzenie pilnych
zmian legislacyjnych, które usunęłyby wskazane przez Trybunały wady formalne
dotyczące sądu z udziałem sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. Władzy politycznej Rzeczypospolitej Polskiej zakreślono roczny termin
(wyrok pilotażowy ETPCz) na przeprowadzenie zmian legislacyjnych. Mimo jego
upływu nie doszło do wprowadzenia wskazanych zmian. Pomimo to uważam, że Sąd
Najwyższy powinien wstrzymać się z rozpoznawaniem spraw z odwołań od uchwał
Krajowej Rady Sądownictwa i zawiesić postępowanie w sprawie.
[SOP]
[r.g.]