I KO 21/25
ZARZĄDZENIE Dnia 30 września 2025 r.
Sędzia Sądu Najwyższego Zbigniew Puszkarski
zarządził:
1. zawiadomić – przez doręczenie niniejszego zarządzenia –
adwokat A. R., obrońcę skazanego W. L., iż nie uznano za
dopuszczalne wznowienie z urzędu postępowania kasacyjnego,
zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 11
lutego 2025 r., sygn. akt I KK 458/24;
2. sprawę zakreślić w repertorium KO.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej z dnia 27 listopada 2023 r.,
sygn. akt II K 628/21, W. L. za czyn z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o
przeciwdziałaniu narkomanii został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego Sąd
Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 3 lipca 2024 r., sygn. IV Ka 279/24,
utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Obrońca skazanego W. L. wniosła kasację od wyroku Sądu odwoławczego,
którą Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 11 lutego 2025 r., sygn. akt I KK
458/24, oddalił jako oczywiście bezzasadną.
I KO 21/25
2
Następnie adw. A. R., obrońca skazanego W. L., skierowała do Sądu
Najwyższego pismo, które określiła jako „Wniosek o wznowienie postępowania
kasacyjnego z urzędu”. W uzasadnieniu podała, że na etapie postępowania
kasacyjnego zaszła bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k., polegająca na nienależytej obsadzie Sądu Najwyższego, a to „w
postaci orzekania w tym postępowaniu w składzie jednoosobowym przez sędziego
Zbigniewa Kamińskiego (powinno być Kapińskiego – uw. sędziego) powołanego
przez Prezydenta RP – postanowieniem z dnia 23.06.2022 r. (M.P. z 2022 r., poz.
1020) – na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia
08.12.2027 r. (powinno być: 2017 r.) o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw”. Obrońca powołała nawiązujące do tej
okoliczności uchwały Sądu Najwyższego: składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej
oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20
oraz składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Autorka pisma
wskazała również orzeczenia, w których Sąd Najwyższy dopuścił możliwość
wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego z powodu zaistnienia uchybienia,
o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Odnosząc się do tego wystąpienia należy stwierdzić, że zagadnienie
dopuszczalności wznowienia postępowania kasacyjnego z tego powodu, że w
składzie orzekającym Sądu Najwyższego zasiadał sędzia (sędziowie) powołany do
tego Sądu przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, tj. organu, który
sposobem powołania jego części sędziowskiej i składem tej części odbiega od
modelu przewidzianego dla niego przez Konstytucję RP, pojawia się w związku z
pismami strony (osobiście skazanego, względnie jego obrońcy) sygnalizującymi
potrzebę wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego
orzeczeniem oddalającym kasację. Podobnie jak uczyniła to obrońca W.L.,
wskazuje się w tych wystąpieniach, że jest to konieczne z powodu zaistnienia
uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu).
Zagadnienie to, wielkiej wagi dla praktyki orzeczniczej Sądu Najwyższego, Sąd ten,
I KO 21/25
3
orzekając w składzie trzech sędziów, przedstawił do
powiększonemu składowi Sądu Najwyższego, formułując pytanie:
rozstrzygnięcia
„Czy oddalenie kasacji przez skład Sądu Najwyższego, w którym bierze
udział sędzia powołany do Sądu Najwyższego w wyniku procedury
przeprowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa, której skład ukształtowano w
trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)
jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu
art. 542 § 3 k.p.k.?”.
Sąd Najwyższy, procedując w powiększonym składzie siedmiu sędziów, co
ważne, utworzonym z sędziów powołanych do pełnienia urzędu w tym Sądzie przed
2018 r., tj. na wniosek Krajowej Radzie Sądownictwa, której sposób wyłonienia nie
budzi zastrzeżeń, postanowieniem z dnia 23 marca 2023 r., I KZP 17/22, (publ.
OSNK 2023, nr 4, poz. 20) jednogłośnie odmówił podjęcia uchwały, uznając, że nie
zachodzą poważne wątpliwości co do wykładni przepisu art. 542 § 3 k.p.k.,
interpretowanego w powiązaniu z art. 540 § 1 k.p.k. W uzasadnieniu, przeprowadził
jednak obszerne rozważania, które doprowadziły do tezowanej konkluzji, że
„orzeczenie o oddaleniu kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym
postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k.”. Wskazał również na
implikację tego poglądu, zaznaczając, że „nie wchodzi w grę możliwość wznowienia
z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. wobec ujawnienia się jednego z uchybień
wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. postępowania kasacyjnego zakończonego
wydaniem wskazanego postanowienia” (postanowienia o oddaleniu kasacji), co
odnosi się również do sytuacji, gdy takie orzeczenie zostało wydane z udziałem
sędziego powołanego do Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej na podstawie wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. Należy podkreślić, że cytowany judykat został wydany po szczegółowym
rozważeniu również argumentacji przemawiającej za odmiennym stanowiskiem, w
tym nawiązującej do kryzysu konstytucyjnego związanego z działalnością Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej po 2017 r.
I KO 21/25
4
Jest faktem, że pogląd wyrażony we wspomnianym postanowieniu nie jest
powszechnie aprobowany, o czym świadczy fakt, że później notowano przypadki
wydawania przez Sąd Najwyższy orzeczeń wznawiających postępowanie
kasacyjne ze wskazaniem zaistnienia uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. Nie jest to wykluczone w sytuacji, gdy w sprawie I KZP 17/22 nie została
podjęta uchwała, której nadano moc zasady prawnej. Sędzia wydający niniejsze
zarządzenie uznaje jednak, że orzeczenia wznawiające postępowanie kasacyjne
nie dezawuują wspomnianego judykatu. Chociaż zawierają rzeczowe argumenty, to
trudno przyjąć, że wykazują jego zupełną błędność. Jak zaznaczono, zawiera on
wszechstronne rozważania prawne, do których wypada odesłać Autorkę
przedmiotowego pisma, nie jest też bez znaczenia, że został wydany przez
powiększony skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego. Wydaje się, że kwestia
wymaga ponownego wnikliwego rozważenia, najlepiej przez skład całej Izby Karnej,
chociaż jest faktem, że istniejące w tej Izbie uwarunkowania personalne obecnie
uniemożliwiają procedowanie w takiej formule. Nasuwa się też postulat
jednoznacznego uregulowania zagadnienia w ramach przewidywanych zmian
prawa karnego, w tym prawa procesowego.
Trzeba również zauważyć, że nie jest tak, iż dla strony postępowania
kasacyjnego jedyną opcją jest zabieganie po wydaniu orzeczenia przez wadliwie
obsadzony Sąd Najwyższy o wznowienie tego postępowania. Nie jest bowiem
wykluczone doprowadzenie do takiego ukształtowania składu tego Sądu, by nie
budził on zastrzeżeń. Po otrzymaniu zawiadomienia o składzie Sądu strona może
wszak wystąpić o wyłączenie sędziego (sędziów) od udziału w sprawie, co w
praktyce niejednokrotnie ma miejsce. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy I KK
458/24, ani skazany, ani jego obrońca nie występowali z wnioskiem o wyłączenie
sędziego od rozpoznania sprawy. Czyni to przedmiotowe wystąpienie
instrumentalnym.
Na koniec celowe będzie nadmienić, że Sąd Najwyższy niejednokrotnie
wskazywał, że gdy strona (jej pełnomocnik) wystąpi o rozważenie wznowienia
postępowania z urzędu, utrzymując, iż w sprawie zachodzi któraś z bezwzględnych
przyczyn odwoławczych, w razie niepodzielenia tego poglądu jest dopuszczalne
I KO 21/25
5
wydanie przez sędziego zarządzenia o niestwierdzeniu podstaw do wznowienia
postępowania z urzędu (zob. np. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów z dnia 24
maja 2005 r., I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48; postanowienie z dnia 7
grudnia 2021 r., V KZ 39/21, nadto zob. zarządzenie sędziego SN z dnia 27
kwietnia 2023 r., II KO 33/23). Wobec tego wypada przyjąć, że w taki sam sposób
można wyrazić stanowisko odnośnie do samej dopuszczalności (możliwości)
wznowienia postępowania w danej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, zarządzono jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
