I KK 48/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 17 marca 2026 r.
SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)
SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie P.D.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
17 marca 2026 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Nysie
z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 944/25,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu w Nysie do ponownego rozpoznania.
Andrzej Tomczyk Andrzej Stępka Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
P.D. został oskarżony o to, że
„w dniu 8 września 2025 r. w N. na ulicy F., woj. […], prowadził w ruchu
lądowym motorower marki B. o nr rej. (..) będąc w stanie nietrzeźwości, wynik
badania 0.35 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu, przy czym czynu tego
dopuścił się będąc wcześniej prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w
I KK 48/26
2
N. w wyroku z dnia 18.01.2023r, sygn. akt II K […]/22 za prowadzenie pojazdu
mechanicznego w stanie nietrzeźwości,
tj. o przestępstwo określone w art. 178a § 1 i 4 k.k.”
Sąd Rejonowy w Nysie wyrokiem z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 944/25,
orzekł:
„I. oskarżonego P.D. uznaje za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu,
wypełniającego dyspozycję z art. 178a § 4 kk i za to na podstawie art. 178a § 4 kk w
zw. z art. 37a § 1 kk wymierza mu karę 200 stawek dziennych grzywny ustalając
wysokość jednej stawki na 10 złotych
II. na podstawie art. 42 § 3 kk orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów
mechanicznych dożywotnio
III. na podstawie art. 43a § 3 kk orzeka świadczenie pieniężne na rzecz
Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości
10 000 złotych
IV. na podstawie art. 624 § 1 kpk zwalnia oskarżonego w całości od zapłaty
kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa.”
Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się 25 grudnia 2025 r.
Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w
całości, na niekorzyść P.D. Zarzucił on „rażące i mające istotny wpływ na treść
wyroku nakazowego naruszenie przepisów prawa karnego materialnego i
procesowego - art. 37a § 1 i § 2 k.k. w zw. z art. 500 § 1 k.p.k., polegające na
zastosowaniu przepisu art. 37a § 1 k.p.k. mimo, iż w sytuacji uznania oskarżonego
P.D. za winnego popełnienia w dniu 8 września 2025 r. występku kwalifikowanego z
art. 178a § 1 i 4 k.k., niedopuszczalnym było orzeczenie w miejsce kary pozbawienia
wolności przewidzianej w sankcji przepisu art. 178a § 4 k.k., kary grzywny przy
zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., ponieważ zgodnie z dyspozycją art. 37a § 2 k.k., w
brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy Kodeks kamy
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022.2600 z dnia 13 grudnia 2022 r.) i
I KK 48/26
3
obowiązującym od 1 października 2023 r., a więc zarówno w czasie popełnienia
czynu jak i w dacie wyrokowania w sprawie, przepisu art. 37a § 1 k.k. nie stosuje się
m.in. do sprawców czynów określonych w art. 178a § 4 k.k., co z kolei wykluczało
możliwość orzeczenia kary grzywny, a tym samym rozpoznania sprawy w
postępowaniu nakazowym”
i wniósł
„o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi
Rejonowemu w Nysie do ponownego rozpoznania w postępowaniu zwyczajnym.”
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 37a § 1 k.k., jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą
pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara
pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec
karę ograniczenia wolności nie niższą od 4 miesięcy albo grzywnę nie niższą od 150
stawek dziennych, w szczególności, jeżeli równocześnie orzeka środek karny,
środek kompensacyjny lub przepadek. Jednak § 2 tego przepisu wprowadza wyjątek
od tej reguły stanowiąc, że przepisu § 1 nie stosuje się do sprawców określonych w
art. 64 § 1 lub do sprawców, którzy popełniają przestępstwo działając w
zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub
przestępstwa skarbowego, sprawców przestępstw o charakterze terrorystycznym i
sprawców przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. Artykuł 37a k.k. został
zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks
karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600). Wskazany przepis w nowym
brzmieniu wszedł w życie 1 października 2023 r., a więc przed popełnieniem
zarzucanego oskarżonemu czynu (8 września 2025 r.) i obowiązywał w czasie
wyrokowania w sprawie (1 grudnia 2025 r.).
W niniejszej sprawie P.D. został skazany za przestępstwo kwalifikowane
między innymi z art. 178a § 4 k.k., które zostało popełnione 8 września 2025 r.
Przywołany przepis, przewidujący sankcję w postaci kary pozbawienia wolności od 3
miesięcy do 5 lat, stanowił zarazem podstawę wymiaru kary grzywny po
zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. Słusznie więc podnosi obecnie skarżący w kasacji, że
I KK 48/26
4
przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie oskarżonego P.D., mimo sankcji
spełniającej formalnie kryterium jego stosowania. Sprzeciwiało się temu bowiem
jednoznaczne brzmienie art. 37a § 2 k.k., przewidujące katalog negatywnych
przesłanek, których wystąpienie pociąga za sobą niemożność orzeczenia kary
innego rodzaju (grzywny bądź ograniczenia wolności) niż kara pozbawienia wolności,
którą ustawowo zagrożone jest przestępstwo zarzucane oskarżonemu (zob. wyroki
Sądu Najwyższego z: 29 stycznia 2025 r., V KK 534/24; 28 maja 2025 r., IV KK
150/25).
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, iż doszło do rażącego i
mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia prawa materialnego, a
mianowicie art. 37a § 1 i 2 k.k., polegającego na tym, że w związku z uznaniem
oskarżonego P.D. za winnego popełnienia w dniu 8 września 2025 r. występku
kwalifikowanego m.in. z art. 178a § 4 k.k., w miejsce kary pozbawienia wolności
przewidzianej w sankcji tego przepisu będącego podstawą wymiaru kary, Sąd - przy
zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. - wymierzył oskarżonemu karę grzywny.
W rezultacie, Sąd Najwyższy uwzględnił kasację Prokuratora Generalnego
wniesioną na niekorzyść skazanego i na mocy art. 537 § 2 k.p.k. uchylił w całości
zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Nysie i przekazał sprawę temu Sądowi do
ponownego rozpoznania.
Andrzej Tomczyk
[WB]
[a.ł]
Andrzej Stępka
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
