I KK 397/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 marca 2025 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)
SSN Antoni Bojańczyk
SSN Stanisław Stankiewicz (sprawozdawca)
w sprawie R. D.
skazanego z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
narkomanii i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 marca 2025 r.,
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
kasacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze
z dnia 7 czerwca 2024 r., sygn. akt VII Ka 1140/23,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Świebodzinie VI Zamiejscowy
Wydział Karny w Sulechowie
z dnia 4 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI K 269/23,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Okręgowemu w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym.
Antoni Bojańczyk
Zbigniew Kapiński
Stanisław Stankiewicz
UZASADNIENIE
I KK 397/24
2
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r. Zastępca Prokuratora Rejonowego
w Świebodzinie wszczął śledztwo w sprawie o sygn. akt […] przeciwko R. D. ,
podejrzanemu o czyny z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o
przeciwdziałaniu narkomanii oraz z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k. w zb. z
art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W dniu 26 czerwca 2023 r. Zastępca
Prokuratora Rejonowego w Świebodzinie wydał postanowienie o zamknięciu
śledztwa, a następnie sporządził akt oskarżenia przeciwko R. D. , który skierował do
Sądu Rejonowego w Świebodzinie VI Zamiejscowego Wydziału Karnego w
Sulechowie.
Sąd Rejonowy w Świebodzinie VI Zamiejscowy Wydział Karny w Sulechowie,
wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VI K 269/23,
uznał oskarżonego R. D. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 62 ust. 2 ustawy
z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani w zb. z art. 57 ust. 2 ustawy z
dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k., za które
wymierzył mu karę 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności, a także za winnego
popełnienia przestępstwa z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k. w zb. z art. 224
§ 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za które wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia
wolności. Tymże wyrokiem orzeczono wobec R. D. karę łączną 2 lat pozbawienia
wolności. Ponadto, wyrok zawierał rozstrzygnięcia w przedmiocie zaliczenia okresu
tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia
wolności, przepadku dowodów rzeczowych, świadczenia pieniężnego i nawiązki oraz
kosztów sądowych.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego R. D. , Sąd
Okręgowy w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 7 czerwca 2024 r., sygn. akt VII Ka
1140/23, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok sądu I instancji, obciążając
oskarżonego kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze.
Od powyższego wyroku kasacje wnieśli prokurator (na niekorzyść skazanego)
oraz obrońca R. D. .
I KK 397/24
3
Oskarżyciel publiczny zarzucił rażące i mające wpływ istotny na treść wyroku
naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 29 § 1 k.p.k. w
zw. z art. 449 § 2 k.p.k. a contario polegające na rozpoznaniu apelacji obrońcy
oskarżonego R. D. na rozprawie 7 czerwca 2024 r. przez Sąd Okręgowy w Zielonej
Górze Wydział VII Odwoławczy w składzie jednego sędziego podczas, gdy
postępowanie przygotowawcze przeciwko R. D. zakończono w formie śledztwa, co
obligowało sąd odwoławczy do orzekania w składzie trzech sędziów, stanowiące
bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Z kolei obrońca zarzucił „naruszenie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez
nienależytą obsadę sądu II instancji orzekającego w składzie jednego sędziego na
rozprawie apelacyjnej zamiast w składzie jednoosobowym, podczas gdy
postępowanie przygotowawcze w sprawie prowadzone było w formie śledztwa, co
obligowało sąd odwoławczy na podstawie art. 29 § 1 k.p.k. w zw. z art. 449 § 2 k.p.k.
a contrario, do rozpoznania sprawy i orzekania w składzie trzech sędziów”.
W świetle tak sformułowanych zarzutów obaj skarżący wnieśli o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Zielonej Górze
do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na kasację obrońcy, prokurator wniósł o „uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 7 czerwca 2024 r.,
wydanego w sprawie o sygn. akt VII Ka 1140/23 i przekazanie sprawy temu Sądowi
do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniesione kasacje okazały się oczywiście zasadne, w związku z czym mogły
zostać uwzględnione w całości na posiedzeniu w oparciu o przepis art. 535 § 5 k.p.k.
Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, rozpoznając pod sygn. akt VII Ka 1140/23
apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Świebodzinie VI Zamiejscowy Wydział
Karny w Sulechowie z dnia 4 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI K 269/23, w składzie
jednoosobowym, dopuścił się rażącej obrazy art. 29 § 1 k.p.k. skutkującej
zaistnieniem na gruncie niniejszej sprawy bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k.
I KK 397/24
4
W myśl art. 29 § 1 k.p.k. na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie trzech
sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Odstępstwo od wskazanej powyżej
ogólnej reguły wyraża art. 449 § 2 k.p.k., który określa skład sądu odwoławczego w
sytuacji, gdy postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia.
Wówczas sąd odwoławczy orzeka na rozprawie jednoosobowo, chyba że
zaskarżone orzeczenie sąd pierwszej instancji wydał w innym składzie niż w składzie
jednego sędziego.
W realiach niniejszej sprawy bezspornym pozostaje fakt, że postępowanie
przygotowawcze zostało wszczęte w formie śledztwa (vide postanowienie z dnia 20
kwietnia 2023 r., k. 84-84v), a następnie było prowadzone w tej formie, aż do jego
zakończenia (vide postanowienie z dnia 26 czerwca 2023 r. o zamknięciu śledztwa,
k. 232).
W świetle powyższych uwarunkowań sprawa R. D. , zgodnie z ogólną zasadą
ustalania składu sądu odwoławczego określoną treścią art. 29 § 1 k.p.k., powinna
być rozpoznana w instancji odwoławczej w składzie trzyosobowym. Rzecz jednak w
tym, że wbrew zasadzie wyrażonej w powyższym przepisie, a także wobec braku
przesłanek do zastosowania art. 449 § 2 k.p.k., Sąd Okręgowy w Zielonej Górze na
rozprawie apelacyjnej procedował w składzie jednoosobowym (k. 363-363v) i w takim
też składzie wydał zaskarżony wyrok (k. 364).
Zauważyć również należy, że z uwagi na ustawowe zagrożenie przewidziane
za przypisany R. D. czyn z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o
przeciwdziałaniu narkomanii, tj. zagrożenie karą pozbawienia wolności do lat 10,
skład sądu odwoławczego nie mógł być też określony przepisem art. 14fa ust. 1
ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z
zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z
późn. zm.), zgodnie z którym, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia
epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w
okresie roku po ich odwołaniu w sprawach rozpoznawanych według przepisów
ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego o przestępstwa
zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, na
I KK 397/24
5
rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli w pierwszej
instancji sąd orzekał w takim samym składzie.
Niezależnie od powyższych rozważań zauważyć należy, iż wyrok Sądu
Okręgowego w Zielonej Górze zaskarżony został przez skarżących w
przeciwstawnych kierunkach. Tym samym o ile uchylenie wyroku z powodu
bezwzględnej przyczyny nie jest ani orzekaniem na korzyść, ani na niekorzyść
oskarżonego, to jednak ponowne orzeczenie na niekorzyść możliwe jest jedynie w
przypadku zaskarżenia wyroku na niekorzyść skazanego (por. D. Świecki [w:] B.
Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego.
Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 439).
Podsumowując, uchybienie proceduralne polegające na rozpoznaniu sprawy
z powodu apelacji obrońcy przez sąd w składzie jednoosobowym, zamiast w składzie
trzech sędziów, skutkowało zatem zaistnieniem bezwzględnej przyczyny
odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taki też pogląd prezentowany
jest konsekwentnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyroki SN: z 20 lutego
2019 r., III KK 624/17, OSNK 2019, z. 7, poz. 33; z 14 marca 2019 r., V KK 64/19; z
12 kwietnia 2018 r., III KK 136/18; z 18 stycznia 2023 r., IV KK 508/22; z 15 maja
2023 r., III KK 198/21). Implikacją powyższego była konieczność uchylenia
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Zielonej Górze
do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd ten procedując
ponownie winien zadbać, aby sprawę z apelacji obrońcy R. D. rozstrzygnąć we
właściwym składzie, wynikającym z art. 29 § 1 k.p.k.
Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
Antoni Bojańczyk
Zbigniew Kapiński
Stanisław Stankiewicz
