Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
§ 1.Na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
§ 2.Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbawienia wolności albo apelację wnoszącą o wymierzenie takiej kary rozpoznaje sąd w składzie pięciu sędziów.
Artykuł 29 KPK określa, w jakim składzie osobowym sąd orzeka podczas rozprawy apelacyjnej oraz rozprawy kasacyjnej w postępowaniu karnym. Zasadą wyrażoną w paragrafie 1 jest rozpoznanie każdej z tych spraw przez skład trzech sędziów. Reguła ma charakter podstawowy, lecz nie jest bezwzględna, ponieważ sam przepis dopuszcza odmienne rozwiązanie, gdy inna regulacja ustawowa tak stanowi. Paragraf 2 ustanawia szczególny skład dla apelacji lub kasacji od wyroku, w którym orzeczono karę dożywotniego pozbawienia wolności. Pięciu sędziów rozpoznaje również apelację, jeżeli jej treść obejmuje wniosek o wymierzenie tej właśnie kary, niezależnie od ogólnej zasady z paragrafu 1.
Przepis ma znaczenie wtedy, gdy sąd rozpoznaje apelację albo kasację na rozprawie, a nie przy podejmowaniu każdej czynności w postępowaniu. Przy zastosowaniu paragrafu 1 należy najpierw ustalić, czy ustawa nie przewiduje dla danej sprawy składu odmiennego niż trzyosobowy. Do zastosowania paragrafu 2 konieczne jest natomiast wystąpienie jednej z wyraźnie wymienionych sytuacji związanych z karą dożywotniego pozbawienia wolności. Pierwsza dotyczy zaskarżenia wyroku, który taką karę już orzeka, i może przybrać formę apelacji albo kasacji. Druga odnosi się wyłącznie do apelacji zawierającej żądanie wymierzenia tej kary, co odróżnia ją od pozostałych środków odwoławczych. Treść artykułu nie określa, kto może wnieść środek odwoławczy ani jakie zarzuty mogą być w nim przedstawione.
Przykładowo po wydaniu wyroku skazującego na karę dożywotniego pozbawienia wolności strona wnosi apelację, a sąd wyznacza rozprawę apelacyjną. Ponieważ apelacja dotyczy wyroku orzekającego tę karę, na podstawie artykułu 29 KPK sprawę rozpozna skład pięciu sędziów. W innej sprawie wyrok nie przewiduje dożywocia, lecz apelacja zawiera wniosek o jego wymierzenie, więc także stosuje się skład pięcioosobowy. Jeżeli zaś żadna z tych okoliczności nie zachodzi, punktem wyjścia pozostaje skład trzech sędziów, chyba że ustawa przewiduje rozwiązanie odmienne.
Częstym błędem jest przyjęcie, że pięcioosobowy skład dotyczy każdej sprawy, w której w ogóle rozważa się surową karę. Artykuł 29 KPK wiąże ten skład konkretnie z wyrokiem orzekającym dożywotnie pozbawienie wolności albo z apelacją żądającą jej wymierzenia. Nie można także pominąć zastrzeżenia z paragrafu 1, ponieważ ustawa może przewidywać inny skład niż zasadnicze trzy osoby. Przepis nie rozstrzyga, jaki będzie wynik apelacji lub kasacji, ani nie przesądza zasadności żądania dotyczącego kary. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Co do zasady apelację rozpoznaje sąd w składzie trzech sędziów. Inny skład może wynikać z ustawy.
Skład pięciu sędziów obowiązuje przy apelacji od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbawienia wolności. Dotyczy też apelacji zawierającej wniosek o wymierzenie tej kary.
Tak. Art. 29 § 2 KPK obejmuje kasację od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbawienia wolności.
Nie. Z treści art. 29 KPK wynika szczególny skład pięciu sędziów dla kasacji od wyroku orzekającego dożywotnie pozbawienie wolności.
Nie. Przepis określa skład sądu, a nie zasadność środka odwoławczego ani treść przyszłego rozstrzygnięcia.
Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.
Zapytaj AI