I KK 388/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 kwietnia 2025 r.
SSN Jacek Błaszczyk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 2 kwietnia 2025 r.
wniosku pełnomocnika wnioskodawcy R. B.
o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z
art. 42 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego
od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu
Najwyższego Małgorzaty Bednarek od udziału w sprawie
kasacyjnej o sygn. akt I KK 388/23.
UZASADNIENIE
Pełnomocnik wnioskodawcy R. B. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie
sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o
wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Małgorzaty Bednarek od udziału w
sprawie kasacyjnej o sygn. akt I KK 388/23.
Uzasadniając wniosek pełnomocnik wnioskodawcy podniósł, że powołanie
wskazanego na wstępie sędziego do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego
nastąpiło w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie
ukształtowanym na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r., a w odniesieniu
do sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie, aktualizuje się wynikające z jego
I KK 388/23
2
wadliwego powołania domniemanie braku bezstronności, które w świetle poglądów
prezentowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oraz w
piśmiennictwie, ma charakter niewzruszalny.
W ocenie pełnomocnika wnioskodawcy skład sądu z udziałem SSN Pawła
Kołodziejskiego z przyczyn instytucjonalnych oraz ustrojowych nie może
gwarantować niezawisłości i bezzstronności w rozpoznaniu wniosku dotyczacego
SSN Małgorzaty Bednarek, i tym samym zachowania prawa strony do rzetelnego
perocesu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Powody uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego SN Pawła
Kołodziejskiego w tej sprawie są oczywiste. Występuje bowiem zbieżność zarzutu
wadliwości powołania sędziego mającego rozpoznać wniosek o wyłączenie
sędziego oraz wynikającego z tych samych okoliczności zarzutu wadliwości
dotyczącej sędziego objętego wnioskiem pierwotnym podlegającym rozpoznaniu.
Wniosek taki wynika w sposób oczywisty z istoty gwarancji bezstronnego orzekania
przez sąd i sedna zakazu nemo iudex in causa sua (por. postanowienie SN z 28
września 2022 r., IV KK 333/22). Zatem oczywistym jest, że to w interesie całego
systemu prawnego, a bezpośrednio w interesie wymiaru sprawiedliwości leży, by
nie powstało w odbiorze zewnętrznym, tj. w odczuciu społecznym przekonanie o
braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd w sposób obiektywny (por. też
postanowienie SN z 25 listopada 2010 r., V KO 96/10). Potrzeba tej ochrony
została już należycie utrwalona w orzeczeniach Sądu Najwyższego, zapadających
w sprawach opartych na zarzutach zbliżonych do podniesionych w niniejszej
sprawie, co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie (zob.
postanowienie SN z 6 września 2022 r., sygn. akt II KK 44/21, postanowienie SN z
16 września 2022 r., sygn. akt III KK 339/22).
Dodać trzeba, że zagadnienie, które wystąpiło na gruncie niniejszej sprawy
było przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej,
Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23
I KK 388/23
3
stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7) oraz w uchwale
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22
(OSNK 2022, z. 6, poz. 22), a w zakresie statusu Krajowej Rady Sądownictwa
także w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca
2022 r., I KZP 2/22. Zachowują te judykaty swoją aktualność także na gruncie
niniejszej sprawy.
Istota złożonego wniosku nakazuje przypomnieć, że bezstronność jest
wartością o szczególnej wadze dla państwa prawa. Jest bowiem fundamentem
zaufania do sądów i sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości. Składanie
wniosków o wyłączenie sędziego nie powinno z jednej strony służyć jako środek do
nadużywania uprawnień procesowych i przedłużania postępowania, ale z drugiej
pozostawać musi realnym, a nie formalnym instrumentem pozwalającym na
weryfikacje standardu bezstronności sędziego. Z tego powodu w uchwale składu 7
sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22, dotyczącej
problematyki wyłączenia sędziego wskazano, że „pojęcie <>, o jakim
mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej,
rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również
postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy
głównej”. Bezstronny musi być bowiem nie tylko sędzia, który rozpozna sprawę w
głównym nurcie procesu, ale także sędzia, który rozpozna sprawę incydentalną, ale
wkraczającą w sferę ochrony wolności i praw jednostki, w tym przypadku wniosek o
wyłączenie sędziego. Ostatecznie rozstrzygnięcie w tej incydentalnej sprawie ma
wpływ na ukształtowanie składu Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania
zasadności samej kasacji.
Z tych powodów postanowiono jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
I KK 388/23
4
