I KK 31/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 lutego 2025 r.
SSN Wiesław Kozielewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2025 r.,
sprawy O. K.
oskarżonego z art.197 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 kk
z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 26 lipca 2024 r., sygn. akt XVII Ka 533/24
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu
z dnia 5 lutego 2024 r., sygn. akt VIII K 893/20
oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, a kosztami
sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża oskarżyciela
posiłkowego A. S.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 lutego
2024 r., sygn. akt VIII K 893/20, uznał O. K. za winnego popełnienia występku z art.
197§ 1 k.k.
Po rozpoznaniu apelacji złożonych od tego wyroku przez obrońcę O. K. i
pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej A. S. , Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem
I KK 31/25
2
z dnia 26 lipca 2024 r., sygn. akt XVII Ka 533/24, zmienił zaskarżony wyrok w ten
sposób, że na podstawie art. 29 k.k. O. K. uniewinnił od zarzutu popełnienia
przestępstwa z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
Od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 26 lipca 2024 r., sygn. akt
XVII Ka 533/24, kasację złożył adwokat P. K. - pełnomocnik oskarżycielki
posiłkowej A. S. . W kasacji zarzucił:
1. rażącą obrazę prawa materialnego, tj. art. 29 k.k., która miała istotny w,pływ
na treść orzeczenia, poprzez przyjęcie, że O. K. zarzuconego mu czynu
zabronionego dopuścił się w usprawiedliwionym przekonaniu, że zachodzi
okoliczność wyłączająca winę z art. 29 k.k., mimo że pokrzywdzona A. S.
informowała go, że pierwsze spotkanie będzie miało charakter zapoznawczy,
a także zaprzeczyła, aby czynności seksualne do których ją zmuszał jej się
podobały, jak również aby mógł on odczytać z komunikatów wyrażanych
przez pokrzywdzoną, że nie wyraża ona zgody na obcowanie płciowe,
2. rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k., mającą istotny wpływ
na treść wyroku, poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny
dowodów zgromadzonych w sprawie co doprowadziło do błędnego przyjęcia,
że w sprawie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości, a mimo to Sąd I
instancji rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego O. K. , podczas gdy
prawidłowa ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna
doprowadzić do wniosku, iż wszystkie wątpliwości w sprawie zostały
wyjaśnione przez Sąd I instancji.
Podnosząc te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego
rozpoznania.
Prokurator Prokuratury Rejonowej Poznań – Grunwald w pisemnej
odpowiedzi na kasację pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej A. S. , wniósł o
I KK 31/25
3
oddalenie tejże kasacji jako oczywiście bezzasadnej (por. pismo z dnia 19
grudnia 2024 r., PR […]).
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Rację ma Autor pisemnej odpowiedzi na kasację, gdy wnosi o oddalenie
kasacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej A. S. jako oczywiście
bezzasadnej.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego od wielu już lat dominuje stanowisko,
że orzekając w trybie kasacji, Sąd Najwyższy nie jest władny dokonywać
ponownej oceny dowodów i na podstawie własnej oceny kontrolować
poprawności dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. W polskim systemie
prawa kasacja jest bowiem nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
podstawy zostały w sposób samoistny określone w art. 523 § 1 k.p.k. i
ukształtowane dużo bardziej restrykcyjnie, niż w wypadku zwykłego środka
odwoławczego. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu kasacja może być
wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego
rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść
orzeczenia. Nie można podzielić pierwszego z podniesionych w kasacji
zarzutów, tj. rażącego naruszenia prawa materialnego - art. 29 k.k. Obraza
prawa materialnego polega na błędnej wykładni przepisu, zastosowaniu
nieodpowiedniego przepisu, zastosowaniu danego przepisu mimo zakazu
określonego rozstrzygnięcia lub niezastosowaniu normy, której stosowanie było
obowiązkowe. Podkreśla się, że zarzut obrazy prawa materialnego będzie
skuteczny, gdy nastąpiła niewłaściwa subsumpcja niekwestionowanych ustaleń
faktycznych pod przepis prawa materialnego (por. np. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. akt III KK 459/06, R - OSNKW
2007, poz. 219). Innymi słowy, zarzut taki można formułować w sytuacji, gdy nie
kwestionuje się ustaleń faktycznych (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
I KK 31/25
4
20 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV KK 26/11, Legalis). W myśl art. 29 k.k. nie
popełnia przestępstwa kto dopuszcza się czynu zabronionego w
usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że zachodzi okoliczność wyłączająca
bezprawność albo winę. Warunkiem zastosowania tego unormowania jest
ustalenie, że błąd był usprawiedliwiony. Pojęcie „usprawiedliwionego błędu”
odnosi się zaś do stanu świadomości sprawcy w chwili czynu, a zatem strony
podmiotowej czynu. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że określenie
strony podmiotowej czynu jest „ustaleniem faktycznym", (por. np. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt KK 96/11,
Legalis). A więc kwestie „usprawiedliwionego błędu" siłą rzeczy stanowią
element ustaleń faktycznych ze wszystkimi tego konsekwencjami. Również
niezasadny jest drugi zarzut kasacji, czyli zarzut rażącej obrazy art. 7 k.p.k.
Zasada swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 7 k.p.k., pozwala
sądowi np. na wysnucie wniosków o prawdziwości pewnych faktów na
podstawie prawdopodobieństwa ich prawdziwości, uznanie spośród wielu
dowodów tylko kilku z nich za wiarygodne, przyznanie dowodom pośrednim
takiej mocy dowodowej jak dowodom bezpośrednim, wysnucie z zebranego
materiału dowodowego takich wniosków, jakich żadna ze stron nie wysnuła.
Podane w tym przepisie kryteria (logika, wiedza i doświadczenie), pozwalają
również na dokonanie kontroli przestrzegania przez sąd zasady swobodnej
oceny dowodów w konkretnej sprawie, tym samym mają uniemożliwiać tzw.
dowolną ocenę dowodów. Słusznie wskazuje Michel Foucault, że od połowy
XVIII wieku to sędziemu przypada podjęcie – w jego własnym sumieniu –
decyzji co do tego, co jest przekonywujące, a co nie w dowodach, które są mu
przedstawiane czy to przez prokuratora, czy też przez oskarżonego, ewentualne
przez tych, którzy go bronią. ,,Wartość dowodowa nie jest przecież ustalana
przez żaden z góry określony kod, to po prostu sumienie sędziego, które w
sobie samym, w swej własnej władzy, w swej własnej suwerenności, czy będzie
ona kartezjańska, czy empiryczna, jak chcecie, musi zdecydować, że to a to
I KK 31/25
5
faktycznie stanowi dowód, że to a to faktycznie dowodzi prawdy, która jest
oczywista i nie do odparcia” (M. Foucault, Zło czynić, mówić prawdę. Wykłady z
Louvain, 1981, Kraków 2018, s. 252 – 253). W niniejszej sprawie Sąd
Okręgowy w Poznaniu, działający jako sąd drugiej instancji dokonał ustaleń
faktycznych odmiennych niż Sąd pierwszej instancji (co do strony podmiotowej
czynu). Ponadto uznał, że występują w sprawie nie dające się usunąć
wątpliwości, które zgodnie z regułą z art. 5 § 2 k.p.k. rozstrzygnął na korzyść
oskarżonego O. K. . Analiza treści zastrzeżeń podniesionych w kasacji w
ramach zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k., nie pozwala na uznanie, iż doszło do
rażącego naruszenia tego przepisu. Sąd Okręgowy w Poznaniu uargumentował
swoje stanowisko i z pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w
Poznaniu z dnia 26 lipca 2024 r., sygn. akt XVII Ka 533/24, jasno wynika, iż w
żadnym obszarze nie wykroczył poza ramy zakreślone przez ustawodawcę w
art. 7 k.p.k.
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy z mocy art.
535 § 3 k.p.k., rozstrzygnął jak w postanowieniu.
[J.J.]
[a.ł]
